2025 թվականի նոյեմբերի 26-ի գիշերը Հյուսիսային Իտալիայի վրա տեղի է ունեցել մի իրոք հազվադեպ երևույթ. լուսանկարիչ Վալտեր Բինոտոն Ալպերի ստորոտին գտնվող Պոսանյո քաղաքից մեկ կադրում որսացել է մթնոլորտային երկու ամենադժվարորսալի երևույթները՝ էլֆը (elve) և սփրայթը (sprite): Սրանք վերին մթնոլորտային էլեկտրական պարպումների՝ Transient Luminous Events (TLE), երկու տարբեր տեսակների միաժամանակյա բռնկումների առաջին նկարներն են:

Ի՞նչ են էլֆերը և սփրայթները

Սովորական կայծակը հարվածում է դեպի ներքև՝ ամպերի միջև կամ գետնին: TLE-ները տեղի են ունենում ամպրոպներից շատ բարձր՝ տիեզերքի սահմանին գտնվող նոսր օդում: Էլֆերը մինչև 480 կմ տրամագծով հսկայական կարմիր օղակներ են, որոնք տևում են վայրկյանի հազարերորդական մասից էլ քիչ: Դրանք առաջանում են, երբ կայծակի հզոր պարպումը իոնոսֆերա է ուղարկում էլեկտրամագնիսական իմպուլս՝ ստիպելով ազոտի մոլեկուլներին կարճ ժամանակով կարմիր լույս արձակել:

Սփրայթները նման են կարմիր մեդուզաների կամ ամպրոպի վրա բարձրացող ճյուղավորված շոշափուկների: Սա TLE-ի ամենահայտնի տեսակն է, բայց միևնույնն է՝ ծայրահեղ հազվադեպ է. տևում է միլիվայրկյաններ և անկանխատեսելի է: Spritacular-ի նման նախագծերը հավաքում են լուսանկարներ ողջ աշխարհի «սփրայթ որսացողներից»՝ հասկանալու համար ամպրոպների փոխազդեցությունը վերին մթնոլորտի հետ:

Նրանցից գոնե մեկին որսալը մեծ հաջողություն է, իսկ երկուսը միաժամանակ՝ գրեթե անհնար: «Սա իմ երբևէ արած ամենազարմանալի և հուզիչ լուսանկարներից մեկն է»,— գրել է Բինոտոն Space.com-ին ուղղված նամակում,— «Էլֆերն արդեն իսկ շատ հազվադեպ են, իսկ կրկնակի երևույթը՝ առավել ևս: Չեմ կարծում, որ այսօր նման այլ լուսանկար կա»:

t2drVYits2LWEVYSSq9RFD-1200-80.jpg (131 KB)

Ինչպե՞ս հաջողվեց նկարել անհնարինը

Բինոտոն օգտագործել է Sony A7S տեսախցիկ՝ 50 մմ f/1.4 օբյեկտիվով: Լուսանկարը կադր է 25 fps արագությամբ վիդեոյից: Սա արդեն երրորդ էլֆն է, որը նա որսացել է Պոսանյոյի իր տանից, բայց սփրայթի հետ միասին՝ սա նոր մակարդակ է:

Կարճ ասած

2025 թ. նոյեմբերի 26-ին Իտալիայի վրա Վալտեր Բինոտոն առաջին անգամ միաժամանակ պատկերել է էլֆը (հսկայական կարմիր օղակ) և սփրայթը (կարմիր «մեդուզա»)՝ ամպրոպի վրա տեղի ունեցող վերին մթնոլորտային երկու հազվագյուտ պարպումները: Սա TLE դիտարկումների պատմության մեջ եզակի կադր է: Նման երևույթները տևում են միլիվայրկյաններ և գրեթե անորսալի են՝ իսկական հաջողություն գիտության և լուսանկարչության համար: