2025 թվականի մարտի 18-ին, ինը ամիս տիեզերքում գտնվելուց հետո, NASA-ի աստղագնացներ Բուչ Ուիլմորը և Սունի Ուիլյամսը վերջապես վերադարձան Երկիր։ Նրանց առաքելությունը Միջազգային տիեզերակայանում (ՄՏԿ) պետք է տևեր ընդամենը ութ օր, սակայն Boeing ընկերության Starliner տիեզերանավի տեխնիկական խնդիրների պատճառով այն անհայտ ժամկետով երկարաձգվեց։

Starliner-ի տեխնիկական խնդիրները

Առաքելությունն առաջին իսկ օրվանից բախվեց տեխնիկական խնդիրների։ Աստղագնացները ՄՏԿ էին ժամանել Boeing Starliner տիեզերանավով, որը նախատեսված էր դառնալու նոր սերնդի ղեկավարվող տիեզերանավերի մաս։ Սակայն արդեն ՄՏԿ-ի հետ միացման ժամանակ հինգ շարժիչների անսարքությունը անհնար դարձրեց նրանց վերադարձը Երկիր։

Արդյունքում NASA-ն ստիպված էր հետաձգել նրանց վերադարձը։ 2025 թվականի փետրվարին Starliner-ի վրա հայտնաբերվեց հելիումի արտահոսք, ինչպես նաև այլ տեխնիկական խափանումներ, ներառյալ էլի չորս շարժիչների ձախողումը։ Սա NASA-ին կանգնեցրեց բարդ, բայց անհրաժեշտ որոշման առաջ՝ օգտագործել այլ տիեզերանավ։ Փոխարինող տարբերակ ընտրվեց SpaceX Crew Dragon, որը ՄՏԿ էր ժամանել 2024 թվականի սեպտեմբերի վերջին՝ հերթական արշավախմբի փոփոխության համար։

Առաքելության երկարաձգումը

Այսպիսով, երկու շաբաթի փոխարեն աստղագնացները ՄՏԿ-ում անցկացրին 286 օր, Երկրի շուրջ 4576 պտույտ կատարելով։ Այդ ընթացքում նրանք շարունակեցին իրենց աշխատանքը՝ իրականացնելով գիտական փորձեր և այլ հետազոտություններ։

Սունի Ուիլյամսը գրանցեց նոր ռեկորդ՝ որպես ՄՏԿ-ում ամենաշատ ժամանակ անցկացրած կին։ Բուչ Ուիլմորն իր հերթին հայտարարեց, որ նրանք պատրաստ էին նման իրավիճակի և անհանգստություն չէին զգում առաքելության ձգձգման պատճառով։

Վերադարձը Երկիր

Վերջապես, 2025 թվականի մարտի 18-ին, աստղագնացները վերադարձան Երկիր SpaceX Crew Dragon տիեզերանավով, որը հաջողությամբ անջատվեց ՄՏԿ-ից։ Տիեզերական կայանից մինչև Երկրի մակերես հասնելու համար պահանջվեց 17 ժամ։ Կապսուլան անցավ մթնոլորտի խիտ շերտերով և հաջողությամբ վայրէջք կատարեց՝ օգտագործելով պարաշյուտային համակարգը։ Վայրէջքը տեղի ունեցավ Ֆլորիդայի ափերի մոտ, ինչով էլ ավարտվեց նրանց գրեթե իննամսյա առաքելությունը։

«Վայրէջքը տպավորիչ էր, — նշեց NASA-ի ներկայացուցիչ Ջեյդեն Ջենինգսը։ — Մենք ունեինք իդեալական պայմաններ ջրի վրա վայրէջքի համար»։

Աստղագնացների արձագանքը

Վերադարձից հետո Սունի Ուիլյամսը շնորհակալություն հայտնեց՝ նման առաքելության մաս լինելու հնարավորության համար։ Չնայած դրա երկարաձգմանը, նա նշեց, որ կզգա տիեզերքը լքելու կարոտ, բայց միևնույն ժամանակ հպարտ է իր ձեռքբերումներով։

Բուչ Ուիլմորը ևս ընդգծեց, որ նրանք պատրաստ էին նման շրջադարձի և մտահոգություն չունեին։ «Մենք միշտ հասկացել ենք, որ տիեզերական թռիչքները կարող են անկանխատեսելի լինել։ Սա մեր առաջին նման փորձը չէր», — ասաց նա։

Առողջության վրա ազդեցությունը և վերականգնումը

Ռուսաստանցի լեգենդար տիեզերագնաց Սերգեյ Կրիկալևը բացատրել է, որ երկարատև տիեզերական առաքելություններից հետո աստղագնացները պետք է անցնեն վերականգնողական փուլ, քանի որ մարդու օրգանիզմում տեղի են ունենում մոլեկուլային մակարդակի փոփոխություններ։

Հիմնական խնդիրները կապված են քաշի կորստի, ոսկրերի խտության նվազման և մկանային զանգվածի թուլացման հետ։ Վերադարձից հետո Բուչն ու Սունին ենթարկվելու են ինտենսիվ ֆիզիկական պատրաստվածության, որպեսզի վերականգնեն իրենց օրգանիզմի նորմալ գործառույթները։

«Վերականգնումը սովորաբար տևում է մոտ երկու ամիս, — նշել է Կրիկալևը։ — Թեև նրանք վտանգի տակ չէին, նման երկարատև առաքելություններից հետո օրգանիզմը պահանջում է որոշակի ժամանակ՝ Երկրի գրավիտացիային հարմարվելու համար»։