Մեր ամբողջ կյանքը վտանգի տակ է կիբեռհարձակումներից: Կիբեռհարձակման առանձնահատկությունն այն է, որ դրա մասին հայտնի է դառնում պոստֆակտում, ուստի բավական դժվար է կանխատեսել հարձակումը։ Այս առումով, ըստ առաջարկվող օրինագծի, մենք փորձում ենք ստեղծել ոչ միայն արձագանքման համակարգ, այլ նաև անվտանգ կիբեռմիջավայրի համակարգ, որպեսզի հնարավոր լինի կանխել հարձակումները։ Այս մասին դեկտեմբերի 26-ին լրագրողների հետ հանդիպմանն ասաց Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության թվայնացման վարչության պետ Արշակ Քերոբյանը։

Նա բացատրեց, որ ողջ ենթակառուցվածքը, որտեղ օգտագործվում են կիբեռլուծումներ, վտանգի տակ է, բոլորն էլ խոցելի են։

«Քանի որ հարձակումները ցանցային են, հետևաբար, հակազդեցությունը ևս պետք է լինի ցանցային՝ կապ ստեղծելով մասնավոր հատվածի և պետության միջև և օգտագործելով բոլոր առկա ռեսուրսները: Մենք ցանկանում ենք, որ օրենքը վերաբերի ոչ միայն պետությանը: Այնուամենայնիվ, քանի դեռ բոլոր խաղացողների համար ընդունելի պայմաններ չեն ստեղծվել, օրենքը կմնա թղթի վրա։ Մինչ այդ քննարկումներ կանցկացվեն շահագրգիռ կողմերի հետ։  

Միայն ենթաօրենսդրական ակտերի ընդունումն ու անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների ստեղծումը կարող են իսկապես լուծել առկա խնդիրները։ Փորձել ենք ստեղծել գործիքներ խնդիրը լուծելու համար՝ մասնագետների ներգրավմամբ, ինչպես նաև կադրեր պատրաստելու համար»,- ասաց պաշտոնյան։

Նա նշեց, որ պետական ​​հատվածի մասնագետների աշխատավարձերը շատ ավելի ցածր են, քան մասնավոր հատվածում։

«Մենք ՀՀ կենտրոնական բանկի հետ միասին ստեղծել ենք գործակալություն, որը թույլ է տալիս առաջարկել շուկայականին համարժեք աշխատավարձ։ Դա հանգեցրեց նրան, որ հնարավոր եղավ հավաքել մասնագետների խումբ, այդ թվում՝ սփյուռքից։ Բացի կադրերի սղությունից, կան նաև սարքավորումների, մեթոդաբանության, փորձի փոխանակման, միջազգային փորձի կիրառման խնդիրներ։ Այս բոլոր ոլորտներում ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն մեզ աջակցություն են ցուցաբերում»,- հավելեց Քերոբյանը։

Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանի գնահատականով՝ համացանցին միացված ցանկացած համակարգ խոցելի է։

«Որոշ դեպքերում նույնիսկ այն համակարգերը, որոնք միացված չեն համացանցին, կարող են վտանգի տակ լինել և ենթարկվել հարձակման: Նման դեպքեր Հայաստանի պատմության մեջ չեն գրանցվել, սակայն դրանք լինում են աշխարհի այլ երկրներում։ Հայաստանը գնալով ավելի խոցելի է դառնում կիբեռհարձակումների նկատմամբ։ Դա պայմանավորված է թվայնացման գործընթացով»,- ասաց նա:

Մարտիրոսյանն ասաց, որ բիզնեսը հաճախ թաքցնում է հարձակումները, որոնք իրականացվում են իրենց դեմ, և լուրջ վնասներ կրում։ Իսկ առաջարկվող օրենքը ստիպում է ընկերություններին մասնագետներ վարձել կիբեռանվտանգության դեմ պայքարելու համար, ինչը դրական փոփոխություն է, կարծում է փորձագետը։

«Միևնույն ժամանակ, կարևոր է հավասարակշռության պահպանումը և զսպող մեխանիզմների կիրառումը։ Բացի դրանից, պետք է ուշադրություն դարձնել ոչ միայն միջազգային մեխանիզմներին, այլև ազգային չափանիշների մշակմանը»,- հավելեց նա:

Մարտիրոսյանը մատնանշեց կիբեռհարձակումների կամ հոգեբանական ճնշման ենթարկվող երեխաների և դեռահասների համար թեժ գծի, ինչպես նաև հասարակ քաղաքացիներին կիբեռսպառնալիքներից պաշտպանելու ենթակառուցվածքների ստեղծման կարևորությունը։

Նա նաև ընդգծեց ապագայում լիազոր մարմնի ստեղծման կարևորությունը, որը կզբաղվի ավելի լայն, հիբրիդային սպառնալիքներով:

Նշենք, որ ՀՀ իշխանությունները նախաձեռնել են օրինագիծ, որն իրավական հիմք կստեղծի կիբեռանվտանգության ոլորտում համապարփակ պետական ​​քաղաքականության և գործողությունների ծրագրի մշակման, արտակարգ իրավիճակներում և ռազմական դրության ժամանակ կիբեռանվտանգության ամրապնդման, լրացուցիչ գործողությունների պլանների մշակման, հանրությանն իրազեկելու և կիբեռգրագիտության մակարդակի բարձրացմանն ուղղված ծրագրերի իրականացման համար:

Փոփոխություններն իրականացվում են Հայաստանում կենսական նշանակություն ունեցող ծառայությունների մատուցման համար օգտագործվող տեղեկատվական համակարգերի և կարևոր տեղեկատվական ենթակառուցվածքների անխափան աշխատանքի, դրանցում մշակվող տեղեկատվության գաղտնիության ապահովման, կիբեռմիջադեպերի մասին ծանուցման և դրանց կանխարգելման նպատակով։