նախընտրելի դարձնել
NASA-ն հայտարարել է նոր սերնդի տիեզերագնացների հավաքագրման մասին։ Գործակալությունը նախատեսում է համալրել տիեզերագնացների ջոկատը՝ Լուսին մարդկանց վերադարձի, մշտական լուսնային բազայի ստեղծման և դեպի Մարս ապագա արշավախմբերի նախապատրաստման շրջանակում։ Հայտ ներկայացնել կարելի է մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 3-ը, իսկ թեկնածուների վերջնական ընտրությունը նախատեսվում է ավարտել 2027 թվականի վերջին։
Հավաքագրման մասին հայտարարվել է նոյեմբերի 7-ին՝ Ֆլորիդայի Քենեդիի անվան տիեզերական կենտրոնում անցկացված Max Power միջոցառման ժամանակ։ NASA-ի ղեկավար Ջարեդ Այզեքմանի խոսքով՝ նոր տիեզերագնացները կարող են մասնակցել Լուսնի վրա վայրէջքներին, ապագա լուսնային բազայի աշխատանքներին և դեպի Մարս անձնակազմով թռիչքների համար տեխնոլոգիաների մշակմանը։
Սա NASA-ի պատմության մեջ տիեզերագնացների արդեն 25-րդ հավաքագրումն է։ Նախորդը տեղի է ունեցել 2024 թվականին․ այն ժամանակ գործակալությունը ստացել է ավելի քան 8000 հայտ, որոնցից ընտրել է տասը հոգու՝ հինգ տղամարդու և հինգ կնոջ։ Այժմ նրանք անցնում են երկամյա պատրաստման ծրագիր։
Ինչու են NASA-ին նոր տիեզերագնացներ անհրաժեշտ
Ներկայում NASA-ի գործող ջոկատում ընդգրկված է 32 տիեզերագնաց։ 1959 թվականից ի վեր, երբ ընտրվեցին Mercury ծրագրի առաջին յոթ մասնակիցները, գործակալությունը տիեզերական թռիչքների համար ընդհանուր առմամբ հավաքագրել է 370 մարդու։
Սակայն առաջիկա խնդիրները զգալիորեն ավելի շատ մասնագետներ են պահանջում։ NASA-ն պատրաստվում է ընդլայնել լուսնային ծրագիրը, փորձարկել նոր տիեզերանավեր ու սկաֆանդրներ, ինչպես նաև ստեղծել ենթակառուցվածքներ՝ Երկրից դուրս մարդկանց երկարատև գտնվելու համար։
NASA-ի տիեզերագնաց Նիկոլ Սթիլվելը, որը ջոկատին միացել է 2021 թվականին, բացատրել է, որ գործակալությունը պետք է միաժամանակ աշխատի նոր սարքերի, հանդերձանքի և գործողությունների վրա, որոնք անհրաժեշտ են Լուսին վերադառնալու և տիեզերքի հետագա յուրացման համար։ Ուստի տիեզերագնացների ներկայիս թիվը բավարար չէ։
Հավաքագրումն անցկացվում է Artemis ծրագրի հաջորդ փուլերի նախապատրաստման շրջանակում։ 2026 թվականին NASA-ն Artemis II առաքելության շրջանակում տիեզերագնացներ է ուղարկել Լուսնի շուրջ թռիչքի՝ Apollo ծրագրի ժամանակներից ի վեր առաջին անգամ։ 2027 թվականին Artemis III-ի անձնակազմը պետք է մերձերկրյա ուղեծրում փորձարկի լուսնային վայրէջքի սարքերը։
Ովքեր կարող են հայտ ներկայացնել
NASA-ի հիմնական պահանջը ԱՄՆ քաղաքացիություն ունենալն է։ Թեկնածուները պետք է նաև ունենան մագիստրոսի աստիճան գիտական կամ տեխնիկական հետևյալ ոլորտներից մեկում․
· ճարտարագիտություն,
· կենսաբանական գիտություններ,
· ֆիզիկական գիտություններ,
· համակարգչային գիտություններ։
Բացի այդ, պահանջվում է համապատասխան ոլորտում առնվազն երեք տարվա մասնագիտական փորձ։
Սակայն մագիստրոսի աստիճանը միակ տարբերակը չէ։ NASA-ն ընդունում է նաև կրթության մի քանի այլընտրանքային տարբերակ․
· Առնվազն երկու տարվա ուսումնառություն դոկտորական ծրագրում՝ համապատասխան տեխնիկական կամ գիտական մասնագիտությամբ, այդ թվում՝ ճարտարագիտություն, կենսաբանություն, ֆիզիկա, համակարգչային գիտություններ կամ մաթեմատիկա։
· Բժշկական կրթություն՝ բժշկության դոկտորի (MD), օստեոպաթիկ բժշկության դոկտորի (DO), բժշկի օգնականի (PA), բուժքույրական պրակտիկայի դոկտորի (DNP), ընտանեկան բուժքույրական պրակտիկայի կամ համարժեք բժշկական որակավորում։
· Ազգային մակարդակով ճանաչված փորձարկող օդաչուների դպրոցն ավարտած լինելը կամ այնտեղ սովորելը։ Ծրագիրը պետք է ավարտված լինի ոչ ուշ, քան 2027 թվականի հուլիսին։ Եթե սա թեկնածուի միակ լրացուցիչ տեխնիկական որակավորումն է, ապա կպահանջվի առնվազն բակալավրի աստիճան համապատասխան STEM ոլորտներից մեկում։
Բժիշկների դեպքում NASA-ն պատրաստ է նաև կլինիկական օրդինատուրան հաշվի առնել որպես մասնագիտական փորձ, եթե այն ավարտվի մինչև 2027 թվականի հուլիսը։
Ինչ պահանջներ են ներկայացվում օդաչուներին
Օդաչու-տիեզերագնացի դերին հավակնող թեկնածուների համար սահմանված են թռիչքային փորձի առանձին պահանջներ։ Կախված օդանավի տեսակից՝ անհրաժեշտ է բավարարել հետևյալ պայմաններից մեկը․
· Առնվազն 750 ժամ՝ որպես բարձր արագությամբ ռեակտիվ ինքնաթիռի անձնակազմի հրամանատար։
· Առնվազն 1000 թռիչքային ժամ պտուտակաթև օդանավերով, այդ թվում՝ 300 ժամ որպես հրամանատար։
· Առնվազն 1500 ժամ անշարժ թևով այլ ինքնաթիռներով, այդ թվում՝ 750 ժամ որպես հրամանատար։
Այսպիսով, NASA-ն դիտարկում է տարբեր մասնագիտական փորձ ունեցող թեկնածուների, սակայն օդաչուի մասնագիտացման համար անհրաժեշտ է լուրջ թռիչքային պատրաստվածություն։
Երբ կսկսվի նոր տիեզերագնացների պատրաստումը
NASA-ն նախատեսում է նոր հավաքագրման վերջնական կազմը հայտարարել 2027 թվականի վերջին։ Ընտրությունից հետո թեկնածուները կսկսեն երկամյա պատրաստման ծրագիրը Հյուսթոնի Ջոնսոնի անվան տիեզերական կենտրոնում, որտեղ տեղակայված են նաև գործակալության տիեզերագնացների ջոկատը և Թռիչքների կառավարման կենտրոնը։
NASA-ի տիեզերագնացների ջոկատի ղեկավար Սքոթ Թինգլն ընդգծել է, որ այս աշխատանքը ենթադրում է ոչ թե պարզապես նոր կարիերա, այլ մասնակցություն հետազոտությունների, որոնք կսահմանեն անձնակազմով տիեզերագնացության ապագան։
Հայտերի ընդունումն արդեն մեկնարկել է և կավարտվի 2026 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Մանրամասն պայմաններն ու հայտի ձևը հասանելի են NASA-ի պաշտոնական կայքում։
Նոր հավաքագրումը պետք է գործակալությանն ապահովի մասնագետներով՝ Լուսնի յուրացման հաջորդ փուլի համար։ Հետագայում հենց այս տիեզերագնացները կարող են մասնակցել այն արշավախմբերին, որոնք այլ երկնային մարմիններ կարճատև այցելությունները կվերածեն Երկրից դուրս երկարատև աշխատանքի։
