Տիեզերագնացության օրը մնաց հետևում, սակայն Երկրից դուրս մարդկության ապագայի հարցը շարունակում է հուզել գիտնականներին: Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, Պերմի պոլիտեխնիկի «Հաշվողական մաթեմատիկա, մեխանիկա և բիոմեխանիկա» ամբիոնի դոցենտ Վլադիսլավ Նիկիտինը բացատրել է, թե ինչ ֆիզիոլոգիական և էվոլյուցիոն փոփոխություններ կարող են սպասվել մարդկանց Արեգակնային համակարգի տարբեր մոլորակներում տևական բնակության դեպքում:

Ձգողականությունը՝ որպես գլխավոր գործոն

Առանցքային պայմաններից մեկը, որը կորոշի ապագա «մարսեցիների», «վեներացիների» կամ «տիտանցիների» արտաքին տեսքը, կլինի ձգողականության ուժը: Մարսի վրա, որտեղ ձգողականությունը մոտ երեք անգամ թույլ է երկրայինից, ժամանակի ընթացքում մարդկանց մոտ նկատելիորեն կնվազի ոսկորների խտությունը, իսկ հասակը, ընդհակառակը, կավելանա: Սիրտը կփոքրանա, իսկ արյունը կդառնա «թեթև», քանի որ օրգանիզմն ստիպված չի լինի մշտապես հաղթահարել ձգողականության սովորական ուժը:

Այլ աշխարհների ծայրահեղ պայմանները

Մերկուրին՝ ջերմաստիճանի ծայրահեղ տատանումների և բարձր ճառագայթման պատճառով, պիտանի չէ մակերևույթին բնակվելու համար: Գիտնականի կարծիքով՝ մարդիկ կապրեն ստորգետնյա գաղութներում: Մշտական կիսախավարի պայմաններում կփոխվի տեսողությունը, զգալիորեն կսրվեն լսողությունն ու շոշափելիքը: Հոգեբանորեն մարդը կարող է ավելի լավ հարմարվել փակ տարածություններին:

Վեներայի վրա գաղութները, ամենայն հավանականությամբ, կտեղակայվեն մթնոլորտի վերին շերտերում, որտեղ պայմանները համեմատաբար մոտ են երկրայինին: Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների պակասի պատճառով մարդկանց մաշկը նկատելիորեն կբացանա: Շոգ միջավայրում ջերմությունն ավելի արդյունավետ հաղորդելու համար վերջույթները կարող են երկարել՝ մեծացնելով մարմնի մակերեսը ջերմատվության համար:

Տիտանը՝ Սատուրնի արբանյակը, գաղութարարներին կդիմավորի ծայրահեղ ցրտով. այնտեղ ջերմաստիճանը իջնում է մինչև -180°C: Նման պայմաններում արյան մեջ կարող են հայտնվել հատուկ «հակասառեցնող» սպիտակուցներ, որոնք կկանխեն սառչումը: Նաև կավելանա ենթամաշկային ճարպի շերտը: Չափազանց թույլ ձգողականության պատճառով Տիտանի վրա մարդկանց հասակը կարող է էլ ավելի բարձր լինել, քան Մարսի վրա:

Արեգակնային համակարգի ծայրամասերում, օրինակ՝ Պլուտոնի վրա, կյանքը հնարավոր է միայն խորը ստորգետնյա գաղութներում: Վլադիսլավ Նիկիտինը ենթադրում է, որ նման պայմաններում մարդը կարող է ժամանակի զգալի մասն անցկացնել քնի մոտ վիճակում՝ էներգիա և ռեսուրսներ խնայելու համար:

Հարմարվողականությունից դեպի էվոլյուցիա

Կարճաժամկետ հեռանկարում փոփոխությունները կլինեն գերազանցապես հարմարվողական, ֆիզիոլոգիական բնույթի և չեն ազդի գենետիկական կոդի վրա: Սակայն գաղութարարների տարբեր խմբերի տևական մեկուսացման դեպքում իրավիճակը կարող է փոխվել: «Տասնյակ հազարավոր տարիներ հետո կուտակված մուտացիաները կարող են հանգեցնել մարդկանց նոր տեսակների առաջացմանը, որոնք հարմարված կլինեն իրենց մոլորակներին»,- եզրակացրել է Վլադիսլավ Նիկիտինը:

Նա հարմարվողականության գործընթացը համեմատել է շախմատային պարտիայի հետ. բնությունը փոխում է միջավայրի պայմանները, իսկ մարդու օրգանիզմը պատասխանում է սեփական կառուցվածքի տրանսֆորմացիայով:

Կարճ ասած

Արեգակնային համակարգի այլ մոլորակներում տևական բնակության դեպքում մարդու մարմինը աստիճանաբար կփոխվի ձգողականության, ջերմաստիճանի, ճառագայթման և այլ գործոնների ազդեցությամբ: Մարսի վրա կնվազի ոսկորների խտությունը և կավելանա հասակը, Վեներայի վրա մաշկը կբացանա, իսկ վերջույթները կերկարեն, Տիտանի վրա կհայտնվեն հակասառեցնող սպիտակուցներ և ճարպի հաստ շերտ: Մերկուրիի և Պլուտոնի վրա մարդիկ, ամենայն հավանականությամբ, կապրեն ստորգետնյա գաղութներում, որտեղ կփոխվեն տեսողությունը, լսողությունը և նույնիսկ ակտիվության ռեժիմը: Կարճաժամկետ հեռանկարում փոփոխությունները կլինեն ֆիզիոլոգիական, սակայն տասնյակ հազարավոր տարիներ հետո հնարավոր է իրական էվոլյուցիա՝ մարդու նոր «տեսակների» առաջացմամբ: