Վորիքի համալսարանի և Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի (UCL) աստղագետները, վերլուծելով TESS աստղադիտակի տվյալները, գտել են համոզիչ ապացույցներ. մեր Արեգակի նման ծերացող աստղերն իրոք «ուտում են» իրենց մոտակա մոլորակները: Սա պարզապես տեսական մոդել չէ. վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ տարեց աստղերի շուրջ մոտ ուղեծիր ունեցող մոլորակների թիվն զգալիորեն քիչ է: Հետազոտությունը հրապարակվել է Nature Astronomy ամսագրում:

Ինչո՞ւ են մոլորակներն անհետանում ծեր աստղերի մոտ

Գիտնականները համեմատել են երիտասարդ՝ գլխավոր հաջորդականության աստղերի (ինչպիսին մեր Արեգակն է հիմա) և «հետգլխավոր» հաջորդականության աստղերի համակարգերը, որոնք իրենց կյանքի մայրամուտին գտնվող հսկաներ են: 456 հազար հետգլխավոր աստղերի ընտրանքում հայտնաբերվել է ընդամենը 130 մոլորակ և մոլորակի թեկնածու, որոնք գտնվում են մոտ ուղեծրերի վրա:

«Մենք տեսնում ենք, որ մոլորակներն ավելի հազվադեպ են հանդիպում [աստղերի տարիքի հետ]»,— նշել է Էդվարդ Բրայանտը Վորիքի համալսարանից: Տարբերությունը նրանում չէ, որ մոլորակներն ի սկզբանե չեն եղել. աստղերի կազմն ու զանգվածը նման են: Պարզապես տարեց լուսատուները դառնում են «քաղցած»:

Երբ աստղը սպառում է ջրածնի պաշարը, այն ուռչում է և դառնում կարմիր հսկա՝ տրամագիծն ավելանում է հարյուրավոր անգամներ: Մոտակա մոլորակները կլանվում են ամբողջությամբ: Սակայն նույնիսկ մինչ այդ, մակընթացային ուժերն արագացնում են ուղեծրային քայքայումը. մոլորակները կորցնում են մթնոլորտը, մոտենում են աստղին և արդյունքում կա՛մ պատառոտվում են, կա՛մ ընկնում աստղի վրա:

Դիտարկումների դժվարությունները և ինչ է սա նշանակում մեզ համար

TESS-ը փնտրում է մոլորակներ տրանզիտների՝ աստղի խավարումների միջոցով: Հսկա աստղերի մակերեսը հսկայական է, ինչի պատճառով ազդանշանն ավելի թույլ է, և մոլորակներ գտնելն ավելի դժվար է: Սակայն ընտրանքի մեջ ներառված աստղերի զանգվածը մոտ է արեգակնայինին, հետևաբար էվոլյուցիան լինելու է նմանատիպ:

Հայդելբերգի համալսարանից Սաբինա Ռեֆերտը նշել է, որ նախկինում բավարար վիճակագրություն չկար՝ տեսնելու մոլորակների հանդիպման հաճախականության տարբերությունը սովորական և հսկա աստղերի միջև: Այժմ այդ տվյալներն առկա են, և մոտեցումը հեռանկարային է:

Երկրի ապագան. 5 միլիարդ տարի անց

Արեգակն այժմ իր կյանքի կեսին է: 5 միլիարդ տարի անց այն կուռչի և, ամենայն հավանականությամբ, կկլանի Մերկուրին, Վեներան և Երկիրը: Այս նոր տվյալները մեր ճակատագրի յուրօրինակ «նախադիտումն» են:

ESA-ի Plato առաքելությունը (մեկնարկը՝ 2026 թ. դեկտեմբեր) կավելացնի զգայունությունը և կօգնի տեսնել ուղեծրային քայքայման նույնիսկ թույլ նշանները՝ մոլորակներ, որոնք պարուրաձև մոտենում են իրենց կործանմանը:

Կարճ ասած

TESS-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Արեգակի նման ծերացող աստղերի շուրջ մոտ ուղեծիր ունեցող մոլորակներն զգալիորեն քիչ են. դրանք կլանվում կամ քայքայվում են մակընթացային ուժերի պատճառով: Սա հսկա աստղերի կողմից մոլորակների «հոշոտման» ուղղակի ապացույցն է: 5 միլիարդ տարի անց նույնը սպասվում է Երկրին: Plato-ի նման նոր առաքելությունները էլ ավելի շատ մանրամասներ կհաղորդեն մոլորակային համակարգերի վախճանի մասին: