Հայաստանում տուրիստական ոլորտի զարգացումը պահանջում է ոչ միայն հայեցակարգային լուծումներ և պետության աջակցություն, այլև լուրջ ներդրումներ: Սակայն, հատկապես հյուրընկալության ոլորտի ծրագրերի համար ֆինանսավորման ներգրավումը բախվում է մի շարք սահմանափակումների: Երևանում կայացած քննարկման շրջանակներում փորձագետները քննարկել են ներդրումների հնարավոր աղբյուրները, ներառյալ իսլամական բանկերը, միջազգային ֆինանսական ինստիտուտները, ինչպես նաև հայկական և արտասահմանյան բանկերի դերը ոլորտի աջակցման գործում: Ստորև ներկայացված են մասնակիցների հիմնական կարծիքները:

Իսլամական բանկեր՝ այլընտրանքային ճանապարհ

Stone Development ընկերության գլխավոր ռազմավարական տնօրեն Զավեն Այվազյանը նշել է, որ իսլամական բանկերը, ի տարբերություն եվրոպական և ամերիկյան ավանդական բանկերի, խորապես ներգրավվում են ծրագրերում՝ հանդես գալով ոչ միայն որպես վարկատուներ, այլև որպես գործընկերներ: Նրանց ֆինանսավորման մոդելը հիմնված է համատեղ ներդրումների և գործարքի կառուցվածքում ավելի ակտիվ ներգրավվածության վրա: «Նրանք ունեն փորձագետներ՝ ֆինանսական, մարքեթինգային, ի տարբերություն մասնավոր ներդրողների, որոնք կարող են չունենալ անհրաժեշտ կոմպետենցիաներ: Սա օգնում է ծրագիրը դարձնել բանկերի համար ընդունելի», — նշել է նա:

Նրա խոսքով՝ Վրաստանում բանկերը, ներառյալ Bank of Georgia-ն, ակտիվորեն մասնակցում են ծրագրերի զարգացմանը՝ չսահմանափակվելով միայն կապիտալի տրամադրմամբ: Հայաստանում, ընդհակառակը, բանկերն ավելի քիչ ակտիվ են: Այվազյանը հարց է բարձրացրել՝ արժե՞ ակնկալել ակտիվություն տեղական բանկերից, թե՞ փնտրել գործընկերություն իսլամական ֆինանսական ինստիտուտների հետ, հատկապես մի շարք արաբական երկրների հետ վիզային ռեժիմի պարզեցման ֆոնին:

Նա նաև point է բարձրացրել ռիսկերի նկատմամբ մոտեցումների տարբերությունների մասին. «Եվրոպական և ամերիկյան բանկերն ուղղված են ցածր ռիսկերի և բարձր երաշխիքների վրա, սակայն արաբական երկրներում, Կենտրոնական և Հարավարևելյան Ասիայում ռիսկերի նկատմամբ վերաբերմունքն այլ է: Կարո՞ղ է սա հնարավորություն դառնալ Հայաստանի համար»:

Դեռևս տարբերակ չէ Հայաստանի համար

Ամերիաբանկի կորպորատիվ վաճառքի և հաճախորդների հետ հարաբերությունների կառավարման բաժնի ղեկավար Էդուարդ Առաքելյանը թերահավատորեն է գնահատել Հայաստանի համատեքստում իսլամական ֆինանսավորման հեռանկարները: Նրա խոսքով՝ հայկական բիզնեսը դեռևս օբյեկտիվորեն պատրաստ չէ իսլամական բանկերից միջոցներ ներգրավել: «Առաջին հերթին, Հայաստանում ծրագրերի մասշտաբները չափազանց փոքր են խոշոր միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների ախորժակի համար: Սովորաբար նման բանկերը դիտարկում են 50 միլիոն ԱՄՆ դոլարից սկսվող ծրագրեր», — պարզաբանել է նա: Երկրորդ, անգլիական իրավունքի վրա հիմնված գործարքների իրավական բարդությունը դրանք ֆինանսապես անհասանելի է դարձնում տեղական խաղացողների մեծ մասի համար: Միայն իրավաբանական ծախսերը կարող են կազմել 500 հազարից մինչև 1 միլիոն ԱՄՆ դոլար: «Բացի այդ, Հայաստանի երկրային ռիսկն ազդում է փոխառությունների արժեքի վրա: Տեղական բանկերը, որպես կանոն, համագործակցում են զարգացման ինստիտուտների հետ, քանի որ դրանք առաջարկում են ավելի մատչելի ֆինանսավորում», — հավելել է նա:

Առաքելյանն ընդգծել է, որ ոչ միայն իսլամական բանկերի կողմից ուղղակի վարկավորումը քիչ հավանական է, այլև տեղական բանկերի միջոցով ֆինանսավորման ներգրավումը դժվար է. «Սա, որպես կանոն, հակասում է իսլամական բանկերի ներքին կանոնակարգերին: Նույնիսկ եթե հայկական բանկը հանդես գա որպես միջնորդ, գործարքը, ամենայն հավանականությամբ, տեղի չի ունենա»: