V-BAT-ի այլընտրանքներ Հայաստանում չեն արտադրվում. նախարար

Գոյություն ունեցող տեխնոլոգիական սահմանափակումների պայմաններում առանձին կրիտիկական կարևորության կարիքների լրացումը բացառապես ներքին արտադրության հաշվին տեխնիկապես անհնար էր։ Այս մասին այսօր՝ փետրվարի 16-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանը՝ մեկնաբանելով այն հարցը, թե ինչու է Հայաստանը ձեռք բերում ամերիկյան անօդաչու թռչող սարքեր (ԱԹՍ), այն դեպքում, երբ ըստ իշխանությունների հավաստիացումների՝ ԱԹՍ-ներ արտադրվում են նաև Հայաստանում։

Տեղական սահմանափակումներ

Նախարարը նշել է, որ Shield AI ընկերության արտադրած V-BAT տիպի ԱԹՍ-ները ներկայումս չեն թողարկվում հայկական ռազմարդյունաբերական ձեռնարկությունների կողմից։ Եթե նմանատիպ տեխնոլոգիաներ և լուծումներ արդեն արտադրվեին երկրի ներսում, նման համակարգերի գնման կամ ներկրման անհրաժեշտություն չէր առաջանա։

Հայրապետյանն ընդգծել է, որ տեղական արտադրությանն աջակցելը և հայկական ընկերություններին պետական պատվերներ տրամադրելը մնում է նախարարության ուղղակի մանդատը։ Սակայն, նրա խոսքով, կարևոր է սթափ և համարժեք գնահատել երկրի ընթացիկ հնարավորությունները՝ ընդունելով, որ համաշխարհային մակարդակով մրցունակ արտադրանք ստեղծելու ճանապարհը դեռ բավականին երկար է։

Տեխնոլոգիական երկխոսություն և գիտելիքի փոխանցում

Նախարարը նշել է, որ Shield AI-ի արտադրանքն իր սեգմենտում լավագույններից է աշխարհում։ Այս համատեքստում ընկերության հետ համագործակցությունը Հայաստանի համար նոր էջ է բացում՝ ոչ միայն պաշտպանության ոլորտում, այլև գիտելիքի, տեխնոլոգիաների փոխանցման և համատեղ գիտահետազոտական աշխատանքների բնագավառում։

Խոսքը վերաբերում է ոչ միայն Պաշտպանության նախարարության միջոցով փոխգործակցությանը, այլև Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության ուղղակի մասնակցությանը երկխոսության զարգացմանը, որն ուղղված է երկրի ներսում գիտական, հետազոտական և արտադրական ներուժի հզորացմանը։

Հայրապետյանն ընդգծել է, որ ընդունված որոշումն առանցքային նշանակություն ունի ինչպես Հայաստանի զինված ուժերի, այնպես էլ ռազմարդյունաբերության ոլորտում հայ-ամերիկյան ռազմավարական համագործակցության զարգացման համար։

Հայկական ԱԹՍ-ները՝ արտահանման համար

Միևնույն ժամանակ, նախարարն ակնարկել է, որ հայկական ԱԹՍ-ները դասվում են այն արտադրանքների շարքին, որոնց գծով կառավարությունը տրամադրել է արտահանման լիցենզիաներ։ Ըստ նախարարի՝ հաշվի առնելով տեղեկատվության զգայուն և փակ բնույթը, պետությունը ձեռնպահ է մնում հավելյալ մանրամասներ բացահայտելուց։ Սակայն հեռանկարում հայկական ռազմական արտադրանքի որոշակի տեսակներ արդեն մոտ ապագայում կարող են արտահանվել տարբեր երկրներ։

Ինչու՞ հենց 2025 թվականը դարձավ բեկումնային

Հայրապետյանը նշել է, որ մինչև 2025 թվականը հայկական ռազմարդյունաբերական ընկերություններն օբյեկտիվորեն չէին կարող կողմնորոշվել դեպի միջազգային շուկաներ։ Ոլորտն այժմ կայացման փուլում է և ունի ակտիվ զարգացման ընդամենը մի քանի տարվա պատմություն։ Բացի այդ, պետության համար առաջին փուլի առաջնահերթությունը սեփական զինված ուժերի կարիքների ապահովումն էր։

Պետության և ռազմարդյունաբերական ընկերությունների միջև կնքված առաջին եռամյա պայմանագրերի շրջանակում հիմնական խնդիրը մնում էր բանակի համար պետպատվերի կատարումը։ Նախարարը հիշեցրել է, որ 2023–2025 թվականներին Հայաստանի կառավարությունը ռազմարդյունաբերական համալիրի համար տեղադրել է շուրջ 172 միլիարդ դրամի պետական պատվեր։ Այդ միջոցների զգալի մասն ուղղվել է ընկերությունների արտադրական, մասնագիտական և տեխնոլոգիական կարողությունների զարգացմանը։

Հենց այս ներդրումների շնորհիվ է, որ առանձին ձեռնարկություններ կարողացել են ոչ միայն ամրապնդել իրենց դիրքերը ներքին շուկայում, այլև սկսել կապեր հաստատել արտասահմանյան գործընկերների հետ՝ դիտարկելով միջազգային շուկաներ դուրս գալու հնարավորությունը։

Մուտք արտաքին շուկաներ և ռիսկերի գնահատում

Հայրապետյանն ընդգծել է, որ արտահանման թույլտվություններ տրամադրելու որոշումները կայացվել են բացառապես Հայաստանի Հանրապետության համար քաղաքական, տնտեսական և այլ ռիսկերի համապարփակ գնահատումից հետո։ Ռազմական արտադրանքի արտահանումը բարդ և բազմափուլ գործընթաց է, որը պահանջում է կշռադատված և պրոֆեսիոնալ մոտեցում։