4 միլիարդ մարդու անջրպետը. Microsoft-ի զեկույցը ԱԲ-ի տարածման մասին

Microsoft-ը հրապարակել է «AI Diffusion Report 2025» ընդարձակ զեկույցը՝ 90 սլայդ՝ վերլուծություններով 11 երկրներից 3000 ղեկավարների և մասնագետների հարցման հիման վրա: Եզրակացությունները ցնցող են. ԱԲ-ն տարածվում է ավելի արագ, քան պատմության որևէ տեխնոլոգիա, երեք տարում հասնելով 1,2 միլիարդ օգտատիրոջ: Միևնույն ժամանակ աշխարհի գրեթե կեսը՝ 4 միլիարդ մարդ՝ զրկված է դրա օգտագործման համար անհրաժեշտ հիմնական ենթակառուցվածքից: Սա ոչ միայն մարդասիրական ճգնաժամ է, այլև տնտեսական ժամանակային ռումբ:

Մինչ Meta-ն միլիարդներ է ծախսում ԱԲ-ի ենթակառուցվածքի վրա, Reddit-ը պատրաստվում է տվյալների շուրջ դատավարությունների, իսկ Google-ը ամսական արգելափակում է 10 միլիարդ խարդախ սխեմա, ԱԲ-ին հասանելիության անջրպետը աշխարհում խորանում է:

Պարզենք, թե ինչպիսին են զեկույցի գլխավոր եզրակացությունները և դրանց հետևանքները:

Թվային «կիրճ»՝ 4 միլիարդի խորությամբ

ԱԲ-ն պատմության ամենաարագ ընդունվող տեխնոլոգիան է. այն գերազանցում է էլեկտրականությանն ու ինտերնետին: Սակայն Microsoft-ի տվյալներով՝ մոլորակի բնակչության 47%-ը (4 միլիարդ մարդ) չունի էլեկտրականություն, կայուն ինտերնետ կամ թվային հմտություններ և այդ պատճառով չի կարող օգտվել ԱԲ-ից: ՄԱԷ-ում և Սինգապուրում ԱԲ-ն օգտագործում է աշխատունակ բնակչության 58–59%-ը, Նորվեգիայում՝ 52%-ը: Սահարայից հարավ Աֆրիկայում՝ 10%-ից պակաս: Զեկույցի համաձայն՝ Հայաստանում արհեստական ​​բանականության ներթափանցումը կազմում է ընդամենը 6.2%։

Առանց ենթակառուցվածքի ԱԲ-ն մնում է «հյուսիսային գլոբուսի» էլիտար արտոնություն, որտեղ ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը վերահսկում են տվյալների կենտրոնների 86%-ը, իսկ մնացած 14%-ը՝ «մնացորդներ» ամբողջ աշխարհի համար:

Տնտեսական օրինակ. 1960-ին Ֆիլիպիններն ու Հարավային Կորեան հավասար էին մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ով: Կորեան ներդրումներ արեց թվայնացման մեջ՝ ստանալով տարեկան 6,2% աճ, առաջատարություն չիպերի ոլորտում: Ֆիլիպինները՝ 1,8%, կախվածություն արտաքին պատվերներից: ԱԲ-ն վտանգում է գլոբալ կրկնել այս պատկերը. ենթակառուցվածք ունեցող երկրները (ԱՄՆ, Չինաստան, Ֆրանսիա, Հարավային Կորեա, Մեծ Բրիտանիա, Կանադա, Իսրայել՝ ընդամենը 7 երկիր, որոնք հոսթավորում են առաջատար մոդելները) կընկնեն առաջ:

ԱԲ-ի տարածման երեք ուժերը

Microsoft-ը առանձնացնում է երեք «տարածման ուժ»՝

Առաջատար ստեղծողներ (Frontier Builders)՝ OpenAI, Google, Anthropic՝ մշակում են մոդելները: Կենտրոնացում 7 երկրներում՝ ամբողջ Գլոբալ Հարավը խաղից դուրս:

Ենթակառուցվածքի ստեղծողներ (Infrastructure Builders)՝ մասշտաբավորում են տվյալների կենտրոններով: ԱՄՆ+Չինաստան՝ 86% հզորություններ; մնացած աշխարհը պայքարում է մնացորդների համար:

Օգտատերեր՝ հարմարեցնում են ԱԲ-ն: ՄԱԷ-ում՝ 59%, Աֆրիկայում՝ 10%-ից պակաս: Թաքնված պահանջարկը հսկայական է՝ ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում ինտերնետով օգտագործումը 20% ցածր է լեզվական խոչընդոտի պատճառով (կոնտենտի կեսը՝ անգլերեն, թեև բնիկ խոսողները՝ 5%):

Լեզվական խնդիր՝ աշխարհում 7000 լեզու կա, բայց ԱԲ-ն վերապատրաստված է «բարձր ռեսուրսային» լեզուներով (անգլերեն, չինարեն): Ցածր ռեսուրսայինները (հաուսա, բենգալի, չիչևա) օգտագործվում են 20% ավելի քիչ՝ նույնիսկ հավասար ՀՆԱ-ով և կապով:

Հետևանքները բիզնեսի և հասարակության համար

Ընկերությունների ղեկավարների համար զեկույցը զարթուցիչ է՝

Տաղանդների պատերազմ՝ Սինգապուրը 59% ներդրմամբ ԱԲ-ն մագնիս է մասնագետների համար: Ընկերությունները մրցում են ոչ միայն ընկերությունների, այլ ամբողջ երկրների հետ, որոնք տասնամյակներ ներդրել են թվայնացման մեջ:

Շուկան ավելի փոքր է, քան թվում է՝ 750 միլիոն մարդ առանց էլեկտրականության՝ 85% պակասը Աֆրիկայում: ԱԲ-պրոդուկտներ գլոբալի համար? Մոռացեք լսարանի կեսի մասին:

Ենթակառուցվածքային արբիտրաժ՝ նախկինում էժան աշխատուժ, հիմա՝ տվյալների կենտրոններ: Ինդիան կամ Բրազիլիան, որոնք կառուցում են հզորություններ, կդառնան ԱԲ-արտաքին պատվերների կենտրոններ:

ESG-կողմ՝ տնօրենների խորհուրդները կհարցնեն «ԱԲ-հավասարության» մասին: Խելացի ընկերությունները ներդրումներ են անում եզրային հաշվարկների, օֆլայն ԱԲ-ի և թույլ սարքերի մոդելների մեջ:

Լրացուցիչ դիտարկումներ՝ ընկերությունների միայն 8%-ն է տեսնում ԱԲ-ից իրական վերափոխում՝ մնացածները «փորձնական դժոխքում» են: Խոչընդոտը՝ ցրված նախաձեռնություններ՝ բոլորը կառուցում են «ավազարկղեր», ոչ ոք՝ «հարթակ»: Բարձր արդյունավետ կազմակերպությունները կենտրոնանում են ուսուցման, էթիկայի և ինտեգրման վրա, ոչ թե մատակարարների:

2025-ի զուգահեռներ՝ Meta, Reddit և Google

Microsoft-ի զեկույցը մեկուսացված չէ: Meta-ն 2025-ին ծախսում է $66–72 միլիարդ ԱԲ-ի ենթակառուցվածքի վրա (70% աճ տարեկան), կենտրոնանալով տվյալների կենտրոնների և GPU-ների վրա: Գործադիր տնօրեն Զուկերբերգը՝ «Սա առավելություն է մոդելների և արտադրանքի համար»: Բայց ներդրողները անհանգիստ են՝ առայժմ առանց եկամտաբերության:

Reddit-ը դատարան է գնում՝ 2025-ի հոկտեմբերին հայց է ներկայացրել Perplexity-ի, Oxylabs-ի, AWMProxy-ի և SerpApi-ի դեմ՝ ԱԲ-ի համար տվյալների քերման համար (3 միլիարդ որոնում Google-ով): Reddit-ը ԱԲ-պատասխանների գլխավոր աղբյուրն է, բայց առանց լիցենզիայի: Նման հայց Anthropic-ի դեմ հունիսին: Գործադիր տնօրեն Հաֆմանը՝ «Հասկանում ենք երկու կողմերին», բայց պաշտպանում է բովանդակությունը (գործարքներ OpenAI-ի և Google-ի հետ՝ $60 մլն):

Google-ը պայքարում է խաբեությունների դեմ՝ Messages-ի և Phone-ի ԱԲ-ն ամսական արգելափակում է 2 միլիարդ կասկածելի հաղորդագրություն (20 անգամ աճ): 2025-ին ավելացրել են կրիպտո-խարդախությունների, կեղծ ներդրումների, տեխաջակցության հայտնաբերում: Ամեն ինչ սարքի վրա՝ գաղտնիության համար; ԱՄՆ/ՄԲ/Կանադայում՝ անգլերեն, գլոբալ ընդլայնում:

Կարճ ասած…

Microsoft-ի AI Diffusion Report 2025՝ ԱԲ-ն ռեկորդային տեմպերով է տարածվում (1,2 մլրդ օգտատեր), բայց 4 մլրդ մարդ առանց ենթակառուցվածքի՝ «թվային անջրպետ»: Երեք ուժ՝ առաջատարներ (7 երկիր), ենթակառուցվածք (ԱՄՆ+Չինաստան՝ 86%), օգտատերեր (ՄԱԷ՝ 59%, Աֆրիկա՝ <10%): Լեզվական բաժանում (7000 լեզու, կեսը՝ անգլերեն): Բիզնեսի համար՝ տաղանդների պատերազմ, փոքր շուկա, ESG-ռիսկեր: Meta-ն ծախսում է $70 մլրդ ԱԲ-ի վրա, Reddit-ը դատվում է տվյալների համար, Google-ը արգելափակում է 2 մլրդ խաբեական հաղորդագրություն ամսական: Առանց ներդրումների Հարավում ԱԲ-ն կխորացնի անհավասարությունը՝ ժամանակն է գործելու: