Արհեստական բանականությունն այսօր հսկայական ազդեցություն է թողնում կիբերանվտանգության ոլորտի վրա։ Սակայն խոսքը վերաբերում է ոչ միայն կիբերհարձակումների արագացմանն ու բարդացմանը. նոր տեխնոլոգիաները միաժամանակ օգնում են զգալիորեն բարձրացնել սպառնալիքների և խոցելիությունների հայտնաբերման արդյունավետությունը։ Այս մասին հայկական առաջին ռազմաարդյունաբերական RISE-2026 ցուցահանդեսի շրջանակներում, որի տեղեկատվական գործընկերն է NEWS.am Tech-ը, հայտարարել է Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և կիբերանվտանգության ստորաբաժանման տնօրեն Կոմիտաս Ստեփանյանը։
Արհեստական բանականությունն ուժեղացնում է և՛ պաշտպանությունը, և՛ սպառնալիքներըՆրա խոսքով՝ ներկայումս կան ԱԲ համակարգեր, որոնք արդեն իսկ ցուցադրել են լուրջ թերություններ գտնելու ունակություն այնպիսի ծրագրային լուծումներում, որոնք երկար տարիներ համարվել են հուսալի և անվտանգ։ Այդ խոցելիություններից շատերը նախկինում աննկատ են մնացել ինչպես մասնագետների, այնպես էլ վերլուծության ավանդական համակարգերի համար։
«Մի կողմից՝ արհեստական բանականության տեխնոլոգիաները դառնում են կիբերանվտանգության ապահովման անհավանական արդյունավետ գործիք։ Մյուս կողմից՝ կիբերհանցագործների ձեռքում դրանք կարող են վերածվել իսկական զենքի»,— նշել է Ստեփանյանը։ Նրա խոսքով՝ արհեստական բանականության զարգացումը և քվանտային համակարգիչների հայտնվելու հեռանկարները պետությունների ու ընկերությունների առջև ընտրություն են դնում՝ օգտագործել նոր հնարավորությունները առավել պաշտպանված համակարգեր ստեղծելու համար, թե՞ հայտնվել նրանց թվում, ովքեր չեն հասցնի հարմարվել նոր սպառնալիքներին։
Աբսոլյուտ պաշտպանություն գոյություն չունիՍտեփանյանը խոստովանել է, որ հետևելով տեխնոլոգիաների թռիչքաձև զարգացմանը՝ միաժամանակ զգում է և՛ պրոֆեսիոնալ հետաքրքրություն, և՛ լուրջ անհանգստություն։
«Երբ դու պատասխանատու ես համակարգերի անվտանգության համար, դու չես կարող հանգիստ քնել։ Ես չեմ կարող ասել, որ մեր համակարգերը պաշտպանված են հարյուր տոկոսով։ Ի դեպ, աշխարհում ընդհանրապես գոյություն չունեն հարյուրտոկոսանոց պաշտպանությամբ համակարգեր»,— ընդգծել է նա։
Փորձագետի խոսքով՝ արհեստական բանականության հնարավորությունները ստիպում են կիբերանվտանգության մասնագետներին ապագային նայել էլ ավելի մեծ զգուշավորությամբ։ Ընդ որում, ինքն ակտիվորեն ուսումնասիրում է նոր գործիքները և փորձարկումներ անում դրանցով գրեթե ամեն օր։
Պաշտպանել կարելի է միայն այն, ինչը հայտնի էԽոսելով կիբերանվտանգության հիմնարար սկզբունքների մասին՝ Ստեփանյանը հղում է արել ԱՄՆ Ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտի (NIST) Cybersecurity Framework-ին, որը համարվում է այս ոլորտում ամենահեղինակավոր միջազգային ստանդարտներից մեկը։
Նրա խոսքով՝ համակարգը ներառում է հինգ առանցքային բաղադրիչ՝ նույնականացում (identification), պաշտպանություն (protection), հայտնաբերում (detection), արձագանքում (response) և վերականգնում (recovery)։ «Եթե դուք ցանկանում եք ինչ-որ բան պաշտպանել, նախ պետք է հասկանաք, թե հատկապես ինչ եք պաշտպանում»,— նշել է նա։
Փորձագետն ընդգծել է, որ կորպորատիվ ցանցում այնպիսի սարքի առկայությունը, որի գոյության մասին տեղեկատվական անվտանգության մասնագետները չգիտեն, ինքնին արդեն լուրջ սպառնալիք է։ Այդ պատճառով մոնիտորինգի համակարգերը պետք է ակնթարթորեն ֆիքսեն ցանկացած նոր սարքավորման հայտնվելը և համապատասխան տեղեկատվություն տրամադրեն պատասխանատու ստորաբաժանումներին։
«Ես չեմ կարող պատկերացնել մի լուրջ կորպորացիա, որի ցանցում կարող է հայտնվել մի սարք, որի մասին տեղեկատվական անվտանգության մասնագետները չգիտեն»,— հայտարարել է Ստեփանյանը։
Հեռավար աշխատանքը ստեղծում է նոր ռիսկերԱռանձնահատուկ կերպով Կոմիտաս Ստեփանյանը կանգ է առել հեռավար աշխատանքի ռիսկերի վրա, որոնք, նրա խոսքով, շատ ընկերություններ մինչ օրս թերագնահատում են։ Եթե նախկինում աշխատակիցը գտնվում էր գրասենյակում՝ անվտանգության ծառայության և ՏՏ ստորաբաժանման վերահսկողության ներքո, ապա այսօր ավելի ու ավելի հաճախ է աշխատում տնից, սրճարանից կամ ցանկացած այլ վայրից։
«Երբ աշխատակիցը նստած է համակարգչի առջև և աշխատում է հեռավար, մեզնից ոչ մեկը չի կարող հարյուրտոկոսանոց երաշխիք տալ, թե էլ ով է գտնվում նրա կողքին՝ այդ մոնիտորի առջև»,— նշել է փորձագետը։
Նրա խոսքով՝ խնդիրը միայն բուն համակարգչի կամ կապուղու պաշտպանությունը չէ։ Խոսքը վերաբերում է նաև տեղեկատվության ֆիզիկական անվտանգությանը։ Կորպորատիվ տվյալները կարող են հասանելի դառնալ կողմնակի մարդկանց, ովքեր աշխատանքի ժամանակ գտնվում են աշխատակցի կողքին։
Ստեփանյանը պատմել է, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաներն արդեն թույլ են տալիս հետևել նման ռիսկերին։ Գոյություն ունեն լուծումներ, որոնք ընդունակ են վերլուծել էկրանի առջև կատարվողը և որոշել՝ մոնիտորին նայում է մեկ հոգի՞, թե՞ կողքին էլի ինչ-որ մեկը կա։ Սակայն նման համակարգերի ներդրումը պահանջում է հավելյալ ներդրումներ, ուստի ոչ բոլոր կազմակերպություններն են պատրաստ օգտագործել նման գործիքներ։
Մասնագետի կարծիքով՝ աշխատանքի հեռավար ձևաչափի տարածումը ընկերություններից պահանջում է սկզբունքորեն նոր մոտեցումներ տեղեկատվական անվտանգության նկատմամբ։ Վերահսկել անհրաժեշտ է ոչ միայն կազմակերպության ենթակառուցվածքը, այլև այն պայմանները, որոնցում աշխատակիցները հասանելիություն են ստանում կորպորատիվ տվյալներին։
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում