Ազգային օդագնացության և տիեզերական հետազոտությունների կառավարումը (NASA) վերանայել է 2024 YR4 աստերոիդի՝ Լուսնի հետ բախման հավանականությունը՝ այն հասցնելով 3,8%-ի 2032 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դրությամբ: Այս տվյալները հիմնված են «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակով և ցամաքային աստղադիտարաններով կատարված դիտարկումների վրա և հրապարակվել են գործակալության պաշտոնական կայքում 2025 թվականի ապրիլի 2-ին:

Երկրին սպառնացող վտանգից մինչև Լուսնի համար ռիսկ

2024 YR4 աստերոիդը հայտնաբերվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Չիլիում գտնվող ATLAS աստղադիտակով: Սկզբում այն անհանգստություն էր առաջացրել Երկրի հետ հնարավոր բախման պատճառով. 2025 թվականի փետրվարին բախման հավանականությունը հասել էր 3,1%-ի՝ NASA-ի դիտարկումների պատմության մեջ նման չափի օբյեկտի համար ռեկորդային ցուցանիշ: Սակայն նոր տվյալների ստացման հետ Երկրի համար ռիսկը նվազել է մինչև 0,004% (25,000-ից 1 հնարավորություն), ինչը գործնականում բացառում է վտանգը առաջիկա 100 տարիների համար: Միևնույն ժամանակ, Լուսնի հետ բախման հավանականությունը փետրվարի 1,7%-ից աճել է մինչև ներկայիս 3,8%: Սա նշանակում է, որ աստերոիդն ունի 96,2% հավանականություն՝ անցնելու Լուսնի կողքով առանց հետևանքների:

Ի՞նչ է հայտնի աստերոիդի մասին

«Ջեյմս Ուեբ» աստղադիտակի ինֆրակարմիր դիտարկումների շնորհիվ գիտնականները ճշտել են 2024 YR4-ի չափերը. նրա տրամագիծը կազմում է 53-ից 67 մետր՝ մոտավորապես 15-հարկանի շենքի բարձրության չափ: Սա այն դարձնում է ամենափոքր օբյեկտներից մեկը, որն ուսումնասիրվել է այս հզոր գործիքով: Լուսանկարներում այն երևում է որպես մթության ֆոնին թույլ փայլող կետ: Չափերի գնահատականները տարբերվում են՝ 40-ից 90 մետր՝ կախված մեթոդից, սակայն նոր տվյալները նեղացրել են այդ միջակայքը: Աստերոիդի կազմը՝ քարե՞, թե՞ մետաղական, դեռևս հարցականի տակ է, և 2025 թվականի մարտին նախատեսված լրացուցիչ դիտարկումները կօգնեն պարզել դա:

Ինչո՞ւ է Լուսինը ռիսկի գոտում

2024 YR4-ի հետագիծը 2032 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ենթադրում է Լուսնի հետ անվանական մերձեցում՝ մոտ 3100 կմ հեռավորությամբ, սակայն անորոշության (±83,000 կմ) հաշվառմամբ բախման հավանականություն կա: Եթե դա տեղի ունենա, աստերոիդը կառաջացնի մոտ 5-8 մեգատոննա հզորությամբ պայթյուն՝ տրոտիլային համարժեքով, ինչը հարյուրավոր անգամ գերազանցում է Հիրոսիմայի վրա պայթեցված ատոմային ռումբի հզորությունը: Սա չի փոխի Լուսնի ուղեծիրը, բայց կարող է բեկորներ արձակել, որոնք Երկրից երևալու են որպես նկատելի աստղաթափություն:

Գիտության հաջորդ քայլերը

Աստերոիդը Երկրին մոտենում է յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ, և 2028 թվականի դեկտեմբերին այն կանցնի մոտ 8 միլիոն կմ հեռավորությամբ: Սա աստղագետներին հնարավորություն կտա ավելի ճշգրիտ հաշվարկել նրա ուղեծիրը և նվազեցնել անորոշությունը 2032-ից առաջ: NASA-ն և Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը (ESA) շարունակում են հետևել օբյեկտին: ESA-ն Երկրի համար ռիսկը գնահատում է 0,001% (0 մակարդակ՝ Թուրինի սանդղակով), հաստատելով, որ այժմ գլխավոր ինտրիգը կապված է Լուսնի հետ: 2025 թվականի մարտին «Ջեյմս Ուեբ»-ը կանցկացնի նոր դիտարկումներ՝ աստերոիդի կազմը որոշելու համար, ինչը կազդի հնարավոր բախման հետևանքների կանխատեսումների վրա:

Ինչո՞ւ է սա կարևոր

Չնայած իր փոքր չափերին՝ 2024 YR4-ը կարող էր ոչնչացնել խոշոր քաղաք, եթե ընկներ Երկրի վրա: Նրա ուսումնասիրությունը դարձավ փորձարկում մոլորակային պաշտպանության համակարգերի համար: «Այս օբյեկտը մեզ հնարավորություն տվեց մշակել փոքր աստերոիդների հայտնաբերման և հետևման մեթոդներ, որոնք ապագայում կարող են վտանգ ներկայացնել»,- նշել է Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի աստղագետ Էնդրյու Ռիվկինը: 2024 YR4-ի հետ կապված փորձը ամրապնդում է վստահությունը, որ մարդկությունը կարող է ժամանակին նկատել և վերլուծել տիեզերական հնարավոր ռիսկերը:

Ի՞նչ կլինի, եթե այն հարվածի Լուսնին

Եթե բախումը տեղի ունենա, Երկրից կարելի կլինի տեսնել վառ բռնկում՝ համեմատելի լիալուսնի հետ, և, հնարավոր է, լուսնային բեկորներից առաջացած աստղաթափություն: Սա կդառնա եզակի տեսարան և գիտական իրադարձություն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել Լուսնի կազմը և աստերոիդների վարքը բախման ժամանակ: Առայժմ 3,8%-ը միայն հավանականություն է, և գիտնականներն ունեն տարիներ՝ կանխատեսումը ճշտելու համար: 2024 YR4-ի պատմությունը դեռ չի ավարտվել և շարունակում է աստղագետներին պահել լարվածության մեջ: