Կորպորատիվ պարտատոմսերը Հայաստանում դառնում են ներդրումների նոր դրայվեր. հարցազրույց Freedom Broker Armenia-ի հետ

Հայաստանում կորպորատիվ պարտատոմսերի շուկան շարունակում է աճող հետաքրքրություն ցուցադրել մասնավոր և ինստիտուցիոնալ ներդրողների կողմից։ Հատկանշական օրինակներից մեկը դարձավ Team Holding-ի պարտատոմսերի երկրորդ տրանշի վերջերս տեղի ունեցած թողարկումը։ Հատկանշական է, որ առաջին տրանշը փակվել էր նույնիսկ նախատեսված ժամկետից շուտ։

Նման հետաքրքրության պատճառների և գործիքի առանձնահատկությունների մասին NEWS.am Tech-ին տված հարցազրույցում պատմել է Freedom Broker Armenia-ի մասնավոր կապիտալի կառավարման տնօրեն Տարոն Հովհաննիսյանը։

Դիվերսիֆիկացում մեկ ընկերության ներսում

Նրա խոսքով՝ պարտատոմսերի բարձր պահանջարկը կապված է ոչ թե մեկ գործոնի, այլ պատճառների համակցության հետ, որոնցում առանցքային դեր է խաղում հենց հոլդինգի կառուցվածքը։ Հովհաննիսյանը պարզաբանել է, որ ի տարբերություն նեղ մասնագիտացված բիզնեսում ներդրումների, հոլդինգի պարտատոմսերը ներդրողին հասանելիություն են տալիս ավելի դիվերսիֆիկացված մոդելի։

«Երբ մենք ներդրում ենք կատարում հոլդինգում, դրա ներսում կան տարբեր ուղղություններ՝ հյուրանոցային բիզնեսից մինչև ՏՏ ենթակառուցվածքներ և պետական հարթակների սպասարկում։ Սա թույլ է տալիս ներդրողին, ներդնելով մեկ ընկերությունում, փաստացի ստանալ դիվերսիֆիկացում»,- նշել է նա։

Ըստ նրա՝ հենց նման ձևաչափն է հատկապես կարևոր զարգացող շուկաների համար, որտեղ ներդրողները փնտրում են ավելի հասկանալի և կառավարելի ռիսկեր։

Հովհաննիսյանը նաև ընդգծել է, որ Team Holding-ի պարտատոմսերն առաջարկում են դոլարային եկամտաբերություն՝ տարեկան մոտ 8,75%-ի մակարդակում՝ եռամսյակային կտրոնային վճարումներով։ Որպես ներդրողների պաշտպանության լրացուցիչ տարր նա նշել է կովենանտների առկայությունը՝ սահմանափակող պայմաններ, որոնք զսպում են ընկերության պարտքային բեռի չափից ավելի աճը։

«Հայկական շուկայի շատ գործիքներում նման մեխանիզմներ պարզապես չկան»,- հավելել է նա։

Հովհաննիսյանը նշել է, որ թողարկման նկատմամբ հետաքրքրությունն այնքան բարձր էր, որ երկրորդ տրանշը փաստացի մոտ էր գերբաժանորդագրմանը (oversubscription)։ Նրա խոսքով՝ հաճախորդներն ակտիվորեն փոխանցում էին միջոցները, և պահանջարկը գերազանցեց պարտատոմսերի հասանելի ծավալը, ինչը խոսում է գործիքի նկատմամբ աճող վստահության և խնայողությունների տեղաբաշխման հուսալի եղանակների փնտրտուքի մասին։

Եկամուտ, իրացվելիություն և կապիտալի պաշտպանություն

Խոսելով պարտատոմսերի առավելությունների մասին՝ Հովհաննիսյանն առանձնացրել է մի քանի առանցքային գործոն՝ կանոնավոր եկամուտ, շրջանառության համեմատաբար չափավոր ժամկետ (4 տարի), ինչպես նաև երկրորդային շուկայում վաղաժամկետ վաճառքի հնարավորություն՝ առանց կուտակված տոկոսների կորստի։

Նա նաև նշել է, որ առաջին տրանշի արդյունքներով պարտատոմսերը երկրորդային շուկայում աճ են գրանցել, ինչը ներդրողներին թույլ է տվել ֆիքսել լրացուցիչ եկամուտ՝ բացի կտրոնային վճարումներից։ Հովհաննիսյանը նաև ընդգծել է գործարքի մասնակիցների հեղինակության դերը։

«Մենք շատ ուշադիր ենք մոտեցել գործընկերոջ ընտրությանը, քանի որ տվյալ դեպքում խոսքը ոչ միայն ֆինանսական գործիքի, այլև բրենդի նկատմամբ վստահության մասին է»,- շեշտել է նա։

Ոչ ֆինանսական ընկերությունների դերը և աճի նոր աղբյուրները

Հովհաննիսյանը նշել է, որ Հայաստանում արդեն ձևավորվել են բավականին կայուն կարգավորող մեխանիզմներ բանկային հատվածի համար, սակայն կորպորատիվ պարտատոմսերի շուկայի զարգացումը նոր հնարավորություններ է բացում տնտեսության համար։

Նա հիշեցրել է, որ ավանդաբար բանկերը գերիշխող դիրք ունեն պարտատոմսերի շուկայում, այդ թվում՝ շնորհիվ հատուկ կարգավորման և ավանդների ապահովագրման համակարգի։ Սակայն, նրա խոսքով, ոչ ֆինանսական ընկերությունների մուտքը փոխում է շուկայի կառուցվածքը և այն դարձնում ավելի մրցակցային։

«Պարտատոմսերը շատ լավ գործիք են նոր խաղացողների գալստյան և ընդհանուր շուկայի զարգացման համար»,- նշել է նա։

Հովհաննիսյանը պարզաբանել է, որ աճի ֆինանսավորման կարիք ունեցող ընկերությունների համար գոյություն ունեն մի քանի բազային սցենարներ՝ ներդրողի ներգրավում բիզնեսի մասնաբաժնի վաճառքի միջոցով, բանկային վարկավորում կամ պարտատոմսերի թողարկում։ Ընդ որում, հենց պարտատոմսային մեխանիզմն է, ըստ նրա, հաճախ լինում ավելի հավասարակշռված արագ աճող ընկերությունների համար։

«Երբ ընկերությունը վարկ է վերցնում բանկից, նա ստիպված է ամենամսյա կտրվածքով սպասարկել պարտքը, ինչը ճնշում է ստեղծում բիզնեսի վրա։ Պարտատոմսերի դեպքում վճարումների կառուցվածքն ավելի ճկուն է. ընկերությունը վճարում է կտրոնները, իսկ հիմնական գումարը վերադարձնում է ժամկետի վերջում»,- պարզաբանել է նա։ Ըստ նրա գնահատականների՝ նման ձևաչափը բիզնեսին թույլ է տալիս ավելի արդյունավետ պլանավորել զարգացումը՝ չտեղափոխելով ավելորդ բեռը օպերացիոն գործունեության և վերջնական սպառողի վրա։

Միևնույն ժամանակ, ներդրողները ստանում են կանոնավոր եկամուտ և հասանելիություն ռիսկի ավելի կանխատեսելի կառուցվածք ունեցող գործիքներին, իսկ տնտեսությունն ընդհանուր առմամբ շահում է ներդրումների աճի, աշխատատեղերի ստեղծման և արտադրության ընդլայնման հաշվին։

«Հայաստանի համար կարևոր է զարգացնել պարտքային կապիտալի շուկան, որովհետև դա պայմաններ կստեղծի ավելի մեծ թվով որակյալ ընկերությունների հայտնվելու համար, որոնք կկարողանան ֆինանսավորում ներգրավել պարտատոմսերի միջոցով»,- եզրափակել է Հովհաննիսյանը։

Ներդրումային միջնորդի դերը

Խոսելով նման գործիքների տեղաբաշխման և նոր ներդրումային մշակույթի ձևավորման գործում Freedom Broker Armenia-ի դերի մասին՝ Հովհաննիսյանը նշել է, որ ընկերությունը հանդես է գալիս որպես կապող օղակ թողարկողների և ներդրողների միջև։ Նրա խոսքով՝ ընկերության բիզնես մոդելը կառուցված է միջնորդի դերի վրա, որը միավորում է գործարքի կողմերին և ապահովում ներդրումային գործիքների հասանելիություն ինչպես խոշոր, այնպես էլ մանրածախ հաճախորդների համար։

Հովհաննիսյանը նաև ընդգծել է, որ պարտատոմսերի ընթացիկ թողարկումը հաշվարկված էր ներդրողների լայն շրջանակի համար՝ փոքր ներդրումներից մինչև միլիոնավոր դոլարների խոշոր գործարքներ։ 100 դոլարի նվազագույն շեմը, նրա խոսքով, գործիքը հասանելի է դարձնում հաճախորդների տարբեր կատեգորիաների համար և արտացոլում է շուկայում ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնումը։