Արհեստական բանականության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կուլիսների ետևում․ Silicon Mountains 2025

Երևանում այսօր՝ հոկտեմբերի 14-ին, մեկնարկել են Silicon Mountains 2025 «Արհեստական բանականության անատոմիա» ֆորումի աշխատանքները, որը նվիրված է արհեստական բանականությանը (ԱԲ)։ Այս տարի միջոցառումը կհամախմբի տասնյակից ավելի համաշխարհային փորձագետների և ոլորտի առաջատարների՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսին է արհեստական բանականության ներքին կառուցվածքը՝ սկսած հիմնական ալգորիթմներից մինչև նեյրոնային ցանցերի և մեծ տվյալների թաքնված բարդությունները։

Կրթություն, կրթություն և ևս մեկ անգամ կրթություն

Ֆորումի բացման խոսքում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ տեխնոլոգիական ոլորտը հիմնված է երեք հենասյուների վրա՝ կրթություն, կրթություն և ևս մեկ անգամ կրթություն։ Նա հավելել է, որ կարելի է նշել նաև այլ անհրաժեշտ քայլեր, այդ թվում՝ ենթակառուցվածքներ, կարգավորումներ և ճիշտ քաղաքականություն։ Սակայն նախքան դրանց ստեղծման ուղիների քննարկումը, պետք է պատասխանել այն հարցին, թե ի՞նչ է անհրաժեշտ լավ ենթակառուցվածքներ, կարգավորումներ և քաղաքականություն ունենալու համար։ «Պատասխանը նույնն է՝ կրթություն, կրթություն և կրթություն», - ընդգծել է նա։

Սրանից, ըստ Փաշինյանի, նոր հարց է առաջանում՝ ի՞նչ է անհրաժեշտ կրթության լավ համակարգ ունենալու համար։ Եվ այստեղ նույնպես անհրաժեշտ է քաղաքականություն, ենթակառուցվածք և կարգավորում, բայց որպեսզի դրանք որակյալ լինեն, կրկին պահանջվում է նույն բանը՝ կրթություն, կրթություն և կրթություն։ Նա նշել է, որ այդ եզրակացությունը արվել է գործնական փորձի հիման վրա։ Այս խոսքերում կա քաղաքական կարգախոս, բայց դրա հետևում կա տարիների աշխատանքի ընթացքում ձևավորված իրական ըմբռնում։

Հաճախ, հավելել է վարչապետը, իրեն առարկում են. «Դուք մոռացել եք գլխավորը՝ փողը»։ Այո՛, փողը կարևոր է։ Բայց ի՞նչ է պետք փող ունենալու համար։ Կառավարությունը այդ հարցի համար նույնպես երեք պատասխան ունի՝ կրթություն, կրթություն և կրթություն։ Հնարավոր է, որ ժամանակին կարելի էր անվանել երեք այլ գործոն՝ օրինակ, գազ կամ ոսկի։ Բայց այսօր նույնիսկ փողի առկայությունը կամ բացակայությունը, աշխատանքի առկայությունը կամ բացակայությունը, բարեկեցության առկայությունը կամ բացակայությունը, ըստ նրա, հանգում են մեկ բանի. առաջինը՝ կրթություն, երկրորդը՝ կրթություն, երրորդը՝ կրթություն։

Փաշինյանը ողջունել է այն փաստը, որ տեխնոլոգիական ընկերություններն արդեն իսկ սկսել են իրենց ներդրումն ունենալ հանրակրթական դպրոցի ոլորտում։ Նա ընդգծել է, որ թեև ձևականորեն դա կարող է ներդրում չհամարվել, բայց ըստ էության հենց դա էլ տեղի է ունենում։ Եվ դա ճիշտ ուղի է, որով պետությունը ապահովում է երկրի զարգացման, անվտանգության, բարեկեցության և կայունության համար անհրաժեշտ երեք առանցքային պայմանները։ Այդ պայմաններն են՝ կրթություն, կրթություն և ևս մեկ անգամ կրթություն։

Մեր նպատակը խելացի երկիր ստեղծելն է

Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների գործատուների միության գործադիր տնօրեն Էդուարդ Մուսայելյանն նշել է, որ սա արդեն իններորդ նմանատիպ ֆորումն է և դրանցից երկուսը առաջին անգամ անցկացվել են մարզերում։ Նա տեղեկացրել է, որ 2024 թվականին հիմնական միջոցառումն առաջին անգամ անցկացվել է Շիրակի մարզում՝ Գյումրու տեխնոլոգիական կենտրոնում։ Այս տարի՝ մայիսին, ևս մեկ մարզային գագաթնաժողով տեղի է ունեցել Լոռիում, հավելել է նա։

Մուսայելյանի խոսքով՝ այն ձևաչափը, երբ մեկ միջոցառում անցկացվում է մայրաքաղաքում, իսկ մյուսը՝ մարզերում, թույլ է տալիս նորարարությունները տարածել ամբողջ երկրով մեկ։ «Մենք հավատում ենք, որ տեխնոլոգիաները պետք է հասանելի լինեն յուրաքանչյուր համայնքի, յուրաքանչյուր դպրոցի, յուրաքանչյուր երիտասարդի», - ընդգծել է նա։

Մուսայելյանը հավելել է, որ այս տարիների ընթացքում գագաթնաժողովը վերածվել է Հայաստանի առանցքային տեխնոլոգիական հարթակներից մեկի, որը միավորում է տեխնոլոգիական առաջնորդներին, պետական կառույցներին, միջազգային գործընկերներին, մասնավոր հատվածին և կրթական հաստատություններին մեկ ընդհանուր նպատակով՝ ստեղծել խելացի երկիր։

2024 թվականին կազմակերպիչները որոշել են փոխել ձևաչափը, ասել է նա։

«Մենք ցանկանում ենք ոգեշնչել երիտասարդներին, ցույց տալ նրանց Հայաստանի տեխնոլոգիական անցյալը, ոլորտի իրական հերոսներին, մարդկանց, ովքեր տարիներ շարունակ կառուցել են մեր տեխնոլոգիական հիմքերը և ֆինանսավորել զարգացումը», - ասել է Մուսայելյանը։ Նա ընդգծել է, որ այս տարվա գլխավոր թեման «Արհեստական բանականության անատոմիան» է։

«Արհեստական բանականությունը (ԱԻ) ապագա չէ, այն արդեն իսկ ներկա է։ Այն փոխում է արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, առողջապահությունը, ֆինանսական համակարգը և նույնիսկ որոշումների կայացման մշակույթը», - ընդգծել է Մուսայելյանը։ Սակայն, ինչպես ցանկացած տեխնոլոգիական հեղափոխություն, ԱԲ-ն բերում է նոր մարտահրավերներ՝ տվյալների գաղտնիություն, էթիկա, աշխատաշուկայի փոխակերպում։ «Մենք պետք է պատրաստ լինենք այս փոփոխություններին։ Տեխնոլոգիաները պետք է ծառայեն մարդուն և ոչ թե հակառակը», - հայտարարել է նա։ Վերջին մեկ տարվա ընթացքում մեկնարկել է յուրահատուկ ծրագիր՝ «STEP.ai»՝ արհեստական բանականության դասավանդումը ավագ դպրոցներում, հայտնել է Մուսայելյանը։ 2024 թվականի հոկտեմբերից ծրագիրը գործում է Հայաստանի 15 դպրոցներում։ Նրա խոսքով՝ ծրագիրն իրականացնում են Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների գործատուների միությունը, Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը և «Synopsys Armenia»-ն։

Նշենք, որ ֆորումի ձևաչափը թույլ է տալիս ոչ միայն առանձին զեկույցներ լսել, այլև ավելի խորը մտնել թեմայի մեջ. մասնակիցները կկարողանան ուսումնասիրել, թե ինչպես կաշխատեն ալգորիթմները, ինչպես կսովորեն նեյրոնային ցանցերը, ինչպես կկառուցվեն տվյալների հոսքերը և ինչ դեր կունենա մարդկային փորձը այդ գործընթացում։ Այս տարի Silicon Mountains-ը չի լինի պարզապես կոնֆերանս, այլ կլինի Արհեստական բանականության մեխանիզմների իրական ուսումնասիրություն՝ կուլիսների ետևում։

Այս տարի Silicon Mountains 2025-ին զեկույցներով հանդես կգան ոլորտի այնպիսի հայտնի փորձագետներ, ինչպիսիք են Analog Devices Inc.-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն և տնօրենների խորհրդի նախագահ, Global High-Tech Award 2025 մրցանակի դափնեկիր Վինսենթ Ռոշը, Flagship Pioneering-ի հիմնադիր և գործադիր տնօրեն, Moderna-ի համահիմնադիր և նախագահ Նուբար Աֆեյանը, Flagship Pioneering-ի Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի նախագահ և ռազմավարական խորհրդատու Անդրե Անդոնյանը, Nokia Mobile Networks-ի Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայի տեխնիկական տնօրեն Իվան Լեսիչը, տեխնոլոգիական ձեռներեց և գինեգործ, Alexandrea Wines-ի հիմնադիր Ադամ Կաբլանյանը, Cognaize-ի հիմնադիր Վահե Անդոնյանցը, Plug and Play Tech Center-ի տնօրեն Թեոդորա Պրեդան, Seaside Startup Summit-ի հիմնադիր Հակոբ Հակոբյանը և Picsart-ի գործադիր տնօրեն և հիմնադիր Հովհաննես Ավոյանը։

Հիմնական ծրագրից բացի, ֆորումը կառաջարկի VIP գոտիներում փորձագետների հետ B2B հանդիպումների և նույնիսկ ոլորտի առաջատարների հետ անհատական զրույցների հնարավորություններ: Տեխնոլոգիաների ոլորտում աշխատող կամ պարզապես արհեստական բանականությամբ հետաքրքրված յուրաքանչյուրի համար սա եզակի հնարավորություն կլինի լսելու նրանց, ովքեր կձևավորեն արհեստական բանականության ապագան:

2019 թվականին հիմնադրվելուց ի վեր, Silicon Mountains-ը մնացել է Հայաստանի ամենամեծ տեխնոլոգիական հարթակներից մեկը։ Ամեն տարի ֆորումը միավորում է առաջնորդներին և էնտուզիաստներին, ցուցադրում է երկրի ներուժը և ամրապնդում է նրա հեղինակությունը որպես տեխնոլոգիապես զարգացած ազգ։