Նոր քայլ դեպի թվային անկախություն. Ջեք Դորսին ներկայացրել է Bitchat-ը՝ առանց ինտերնետի աշխատող մեսենջեր

Twitter-ի համահիմնադիր և Block ընկերության ղեկավար Ջեք Դորսին ներկայացրել է Bitchat-ը՝ ապակենտրոնացված մեսենջեր, որը կարող է աշխատել առանց ինտերնետ կապի: 2025 թվականի հուլիսի 6-ին հայտարարված այս նախագիծն արդեն հասանելի է iOS-ի համար բետա-թեստավորման միջոցով TestFlight-ում, իսկ նրա բաց կոդը հրապարակված է GitHub-ում: Bitchat-ն օգտագործում է Bluetooth Low Energy (BLE) տեխնոլոգիան՝ mesh-ցանց ստեղծելու համար, ապահովելով անվտանգ և անանուն հաղորդակցություն այն պայմաններում, երբ ինտերնետը հասանելի չէ:

Պատմում ենք, թե ինչպես է աշխատում այս հեղափոխական մեսենջերը, ինչու է այն կարևոր և ինչպես կարող է փոխել թվային հաղորդակցության մոտեցումը:

Ինչպե՞ս է աշխատում Bitchat-ը

Bitchat-ը հիմնված է Bluetooth Low Energy (BLE) տեխնոլոգիայի վրա, որը թույլ է տալիս սարքերին տվյալներ փոխանակել մինչև 30 մետր հեռավորության վրա, նույնիսկ պատերի միջով: Ի տարբերություն ավանդական մեսենջերների, ինչպիսիք են Telegram-ը կամ WhatsApp-ը, Bitchat-ը կախված չէ ինտերնետից կամ սերվերներից: Փոխարենը, այն ստեղծում է ապակենտրոնացված mesh-ցանց, որտեղ յուրաքանչյուր սմարթֆոն միաժամանակ հանդես է գալիս որպես հաճախորդ և վերահաղորդիչ:

• Աշխատանքի սկզբունք. Օգտատերը ուղարկում է հաղորդագրություն, որը փոխանցվում է մոտակա սարքին, որի վրա տեղադրված է Bitchat: Այդ սարքը վերահաղորդում է այն մինչև հաղորդագրությունը հասնի հասցեատիրոջը: Որքան շատ օգտատերեր լինեն ցանցում, այնքան ավելի լայն է դրա ծածկույթը՝ տեսականորեն մինչև անսահմանություն:
• Հաղորդագրությունների կեշավորում. Եթե հասցեատերը ժամանակավորապես գտնվում է գործողության գոտուց դուրս, հաղորդագրությունը պահպանվում է միջանկյալ սարքերում մինչև 12 ժամ (կամ ավելի երկար՝ որոշ օգտատերերի համար) և առաքվում է հաջորդ միացման ժամանակ:
• Սահմանափակումներ. Ցանցի արդյունավետությունը կախված է ակտիվ օգտատերերի թվից: Որքան շատ են նրանք, այնքան կայուն է կապը: Սակայն հաղորդագրությունների առաքումը կարող է տեղի ունենալ ուշացումով, քանի դեռ սարքերի միջև ճանապարհ չի կառուցվել: Ընթացիկ տարբերակը աջակցում է միայն տեքստային հաղորդագրություններին՝ մեծերը բաժանելով 500 բայթանոց հատվածների:

Անվտանգությունն ու անանունությունը առաջնային են

Bitchat-ը ստեղծվել է գաղտնիության և գրաքննության նկատմամբ դիմակայության վրա կենտրոնանալով: Նրա հիմնական առանձնահատկությունները.

• Գրանցման բացակայություն. Օգտագործման համար անհրաժեշտ չեն էլ. փոստ, հեռախոսահամար կամ որևէ անձնական տվյալ: Օգտատերը ընտրում է միայն օգտանուն (username) կամ ստեղծում է գաղտնաբառով պաշտպանված զրուցարաններ:
• Վերջից վերջ (E2EE) կոդավորում. Բոլոր հաղորդագրությունները պաշտպանված են Curve25519 և AES-GCM արձանագրություններով, ինչը բացառում է գաղտնալսումը: Թվային ստորագրությունը հաստատում է հաղորդագրությունների իսկությունը:
• Ժամանակավոր հաղորդագրություններ. Հաշվի առնելով, որ նամակագրությունը պահվում է միայն սարքերի հիշողությունում և ջնջվում է առաքումից հետո՝ առանց սերվերներում գրանցվելու:
• Խմբային զրույցներ. Աջակցվում են գաղտնաբառով պաշտպանված IRC ոճի սենյակներ՝ /join, /msg, /who հրամաններով:

«Bitchat-ն ապահովում է կոդավորված հաղորդակցություն՝ առանց կախվածության ինտերնետի ենթակառուցվածքներից, դարձնելով այն դիմակայուն խափանումներին և գրաքննությանը», - նշված է նախագծի տեխնիկական փաստաթղթերում:

Որտե՞ղ կարող է օգտակար լինել Bitchat-ը

Bitchat-ը նախատեսված է այն իրավիճակների համար, երբ ինտերնետը հասանելի չէ կամ արգելափակված է: Օգտագործման հիմնական սցենարները.

• Բողոքի ակցիաներ և հանրահավաքներ. Ապահովում է կապ գրաքննության պայմաններում, ինչպես դա եղել է Bridgefy մեսենջերի դեպքում Հոնկոնգի բողոքի ակցիաների ժամանակ:
• Արտակարգ իրավիճակներ. Օգտակար է բնական աղետների ժամանակ, երբ բջջային ցանցերը ծանրաբեռնված են կամ խափանված:
• Զանգվածային միջոցառումներ. Փառատոների կամ համերգների ժամանակ, երբ ցանցերը ծանրաբեռնված են, Bitchat-ը թույլ է տալիս հաղորդակցվել առանց ինտերնետի:
• Առանց կապի գոտիներ. Իդեալական է հեռավոր վայրերի համար, որտեղ բացակայում է Wi-Fi կամ բջջային ցանցի ծածկույթը:

«Սա մեսենջեր է թվային ազատության համար արգելափակումների և վերահսկողության դարաշրջանում», - նշել է Դորսին՝ ընդգծելով դրա ներուժը անանուն և կայուն հաղորդակցության համար:

Դորսիի փիլիսոփայության հետ կապը

Bitchat-ը Դորսիի ապակենտրոնացմանն ուղղված առաջին նախագիծը չէ: 2024 թվականին Bluesky-ի տնօրենների խորհրդից հեռանալուց և Bitcoin-ի ու Nostr-ի նման նախագծերին աջակցելուց հետո նա շարունակում է զարգացնել կենտրոնացված վերահսկողությունից զերծ կոնցեպտներ: Bitchat-ը հիշեցնում է 1990-ականների IRC զրույցները, որոնք Դորսին նշել է որպես ոգեշնչման աղբյուր, սակայն օգտագործում է ժամանակակից տեխնոլոգիաներ՝ առավելագույն գաղտնիություն ապահովելու համար:

«Իմ հանգստյան օրերի նախագիծը՝ Bluetooth mesh-ցանցեր, կոդավորման մոդելներ և տվյալների փոխանցում ուսումնասիրելու համար», - գրել է Դորսին X-ում՝ ներկայացնելով Bitchat-ը որպես IRC-ի «վայբով» փորձ:

Ինչպե՞ս փորձել Bitchat-ը

2025 թվականի հուլիսի 8-ի դրությամբ Bitchat-ը հասանելի է բետա-տարբերակով.

• iOS-ի համար. TestFlight ծառայության միջոցով, սակայն թեստավորողների տեղերը սահմանափակ են:
• macOS-ի համար. Հնարավոր է ինքնուրույն հավաքել հավելվածը՝ օգտագործելով GitHub-ի բաց կոդը (https://github.com/jackjackbits/bitchat):
• Android-ի համար. Ուղեցույցներ դեռ բացակայում են, ինչը սահմանափակում է հասանելիությունը, հաշվի առնելով, որ Android-ը զբաղեցնում է բջջային օպերացիոն համակարգերի շուկայի 74.26%-ը՝ ընդդեմ iOS-ի 25.39%-ի (StatCounter, հունիս 2025):

Ապագայում մշակողները պլանավորում են ավելացնել Wi-Fi աջակցություն՝ մեծ տվյալների փոխանցման և արագության բարձրացման համար:

Առավելություններ և սահմանափակումներ

Առավելություններ.

• Լիակատար անկախություն ինտերնետից և սերվերներից:
• Գաղտնիության բարձր մակարդակ՝ կոդավորման և անձնական տվյալների բացակայության շնորհիվ:
• Դիմակայություն գրաքննությանը և արգելափակումներին:
• Օգտագործման պարզություն. բավական է տեղադրել հավելվածը և ընտրել օգտանուն:

Թերություններ.

• Կախվածություն օգտատերերի թվից. լայն ծածկույթի համար անհրաժեշտ է մասնակիցների մեծ զանգված:
• Հաղորդագրությունների առաքման ուշացումներ՝ mesh-ցանցով երթուղավորման պատճառով:
• Սահմանափակում տեքստային հաղորդագրություններով (առանց ֆայլերի, լուսանկարների կամ տեսանյութերի աջակցության):
• Android-ի տարբերակի բացակայություն մեկնարկի պահին:

Եզրակացություն

Ջեք Դորսիի Bitchat-ը համարձակ քայլ է դեպի այնպիսի մեսենջերի ստեղծում, որը չի վախենում ինտերնետի անջատումներից, գրաքննությունից կամ հետևումից: Օգտագործելով Bluetooth Low Energy և mesh-ցանցեր՝ այն ապահովում է անանուն և անվտանգ հաղորդակցություն այն պայմաններում, երբ ավանդական մեսենջերները, ինչպիսիք են Telegram-ը կամ WhatsApp-ը, անզոր են: Թեև նախագիծը դեռ բետա-թեստավորման փուլում է և սահմանափակված է iOS-ով և macOS-ով, նրա բաց կոդը GitHub-ում և ապակենտրոնացման փիլիսոփայությունը արդեն առաջացրել են հետաքրքրություն: Bitchat-ը կարող է դառնալ գործիք բողոքի ակցիաների, արտակարգ իրավիճակների կամ պարզապես հաղորդակցության համար այնտեղ, որտեղ ինտերնետը հասանելի չէ: