Քանի՞ երկրաբանի կարիք ունի Հայաստանը, և ի՞նչ խնդիրներ կարող են առաջանալ դրանց պակասի պատճառով․ հարցազրույց Սարգիս Քելյանի հետ

Մի քանի տասնամյակ առաջ երկրաբանի մասնագիտությունը շատ տարածված էր ինչպես ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ Հայաստանում։ Այսօր իրավիճակը փոխվել է, և մեր երկրում ապագա երկրաբաններ պատրաստող միակ ֆակուլտետը տարեկան մի քանի դիմորդ է ընդունում, ինչը, բնականաբար, հանգեցնում է այդ մասնագետների լուրջ պակասի երկրում։

Ինչո՞ւ են երկրաբաններն այդքան կարևոր Հայաստանի համար և ի՞նչ խնդիրների կարող է հանգեցնել նրանց պակասը։ Ի՞նչ հեռանկարներ են բացվում այսօր երկրաբանների համար: Որքա՞ն ժամանակ է պահանջվում երկրաբան դառնալու համար և արդյոք դա թա՞նկ է: Այս ամենի մասին NEWS.am Tech-ը զրուցել է Երեւանի պետական ​​համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի դեկան Սարգիս Քելյանի հետ։

Ի՞նչ են անում երկրաբանները և ինչո՞ւ են նրանք այդքան կարևոր

Շատերն այսօր սխալ պատկերացում ունեն երկրաբանի մասնագիտության մասին՝ կարծում են, որ երկրաբանը հանքարդյունաբերության ոլորտում աշխատող մասնագետ է։ Մինչդեռ իրականում երկրաբանները, ինչպես նշեց Քելյանը, աշխատում են բազմաթիվ ոլորտներում՝ շինարարությունից մինչև գիտահետազոտական ​​կենտրոններ։

«Օրինակ՝ շինարարությունն սկսելուց առաջ անհրաժեշտ է ինժեներ-երկրաբանի եզրակացություն, որը գնահատում է տարածքի անվտանգությունը՝ համապատասխան աշխատանքներ կատարելու համար։ Երևանում ակտիվ շինարարության ֆոնին այսօր դա առավել արդիական է»,- ասաց մասնագետը։

Երկրաբանները նաև ուսումնասիրում են ստորերկրյա ջրերի, սողանքների, սեյսմոլոգիայի խնդիրները և շատ ավելին: Եվ այս բոլոր ոլորտները չափազանց կարևոր են ինչպես տնտեսության, այնպես էլ երկրի ու նրա բնակիչների անվտանգության համար։ Եթե ​​երկրաբանների պակաս լինի, այս բոլոր ճյուղերը կարող են լուրջ խնդիրների առաջ կանգնել, ինչը զգալի հարված կհասցնի երկրի տնտեսությանը և զարգացմանը։

Դառնալ երկրաբան. ի՞նչ պետք է իմանալ դրա մասին

Հայաստանում այսօր կա միայն մեկ ֆակուլտետ, որը պատրաստում է երկրաբաններ։

«Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը պատրաստում է հանքարդյունաբերության ինժեներներ, իսկ Գիտությունների ակադեմիան ունի միայն մագիստրատուրա։ Բայց միայն այստեղ ենք բակալավրիատ պատրաստում»,- նկատեց Սարգիս Քելյանը։

Սա մի կողմից, իհարկե, նշանակում է, որ նրա ղեկավարած ֆակուլտետը երկրում լուրջ մրցակցություն չունի։ Մյուս կողմից՝ սա վկայում է այս մասնագիտության նկատմամբ բնակչության շրջանում ցածր հետաքրքրության մասին։ Փաստորեն, տարեցտարի դիմորդների թիվը գնալով փոքրանում է։ Երկրաբանություն մասնագիտությամբ այս տարի ընդամենը 5-6 դիմորդ է եղել։

Այսօր, ըստ մասնագետի, բակալավրիատը տևում է չորս տարի, մագիստրատուրան՝ երկու տարի, իսկ ասպիրանտուրան՝ երեք տարի։ Ուսման ծախսերը մոտավորապես նույնն են, ինչ ազգային միջինը: Միաժամանակ, պետական ​​պատվերներով ֆակուլտետին տարեկան հատկացվում է ինը տեղ։ Այլ բուհերից տեղափոխված կամ բանակից վերադարձած դիմորդները սովորում են վճարովի հիմունքներով։ Վերջիններիս ուսման վարձը, սակայն, հաճախ փոխհատուցվում է ֆակուլտետի գործընկերների կողմից։ Ուստի ուսանողները սովորաբար ուսման վարձը վճարելու հետ կապված խնդիրներ չեն ունենում։

Ինչո՞ւ կարող է երկրաբան սովորելը գրավիչ լինել

Չնայած այսօր քչերն են սովորում երկրաբան դառնալու համար, սակայն այդ մասնագիտությունը մնում է ավելի քան պահանջված, իսկ երկրաբանության ուսանողները, ըստ Քելյանի, հետագայում աշխատանք գտնելու խնդիր չեն ունենա։ Արդեն այսօր կան բազմաթիվ ընկերություններ, որոնք կրթաթոշակներ են տրամադրում լավագույն ուսանողներին և պատրաստ են նրանց աշխատանքի ընդունել ուսումն ավարտելուց հետո։

Ավելին, շատ ուսանողներ, որոնք ընդունվել են մագիստրատուրա, արդեն ունեն լավ վարձատրվող աշխատանք, սակայն որոշել են շարունակել ուսումն ու խորացնել գիտելիքները։

Ֆակուլտետի որոշ գործընկերներ նաև դրամական պարգևներ են տրամադրում լավագույն ուսանողներին, ինչը ևս լավ մոտիվացիա է դառնում շատերի համար:

Կան, ինչպես նշեց Սարգիս Քելյանը, նաև փոխանակման հետաքրքիր ծրագրեր, որոնց շրջանակում ուսանողները մեկնում են այլ երկրներ սովորելու և փորձ ձեռք բերելու, և շատերի համար այս հնարավորությունը նույնպես շատ հետաքրքիր և գրավիչ է։

Իսկ եթե Հայաստանում բանակից տարկետում մտցնեն այս մասնագիտություն ընդունող տղաների համար, դա էլ ավելի գրավիչ կդարձնի ֆակուլտետում սովորելը և կօգնի ավելի շատ դիմորդներ ներգրավել։