Սև անցքերը նկարագրող մաթեմատիկական հավասարումները տեսականորեն թույլատրում են նաև հակառակ օբյեկտները՝ սպիտակ անցքերը: Այս մասին պատմել է ՌԴ ԳԱՖԻԱՆ (ФИАН) Աստղատիեզերական կենտրոնի տեսական աստղաֆիզիկայի և տիեզերաբանության բաժնի ավագ գիտաշխատող Սերգեյ Պիլիպենկոն:
Ինչ է սպիտակ անցքը
Եթե սև անցքը կլանում է այն ամենը, ինչ հատում է նրա իրադարձությունների հորիզոնը, ներառյալ լույսը, ապա սպիտակ անցքը, ընդհակառակը, ոչինչ ներս չի թողնում: Գիտնականի խոսքով՝ դրանք օբյեկտներ են, «որոնց մեջ նույնիսկ լույսը չի կարող ընկնել»: Դրանք իրենցից ներկայացնում են սև անցքի յուրօրինակ շրջում ժամանակի մեջ. նյութը և ճառագայթումը կարող են միայն դուրս գալ, բայց ոչ ընկնել ներս: Այդպիսի լուծումները հայտնվում են հարաբերականության ընդհանուր տեսության մեջ՝ սև անցքերի լուծումներին զուգահեռ: Սակայն սրանով նմանությունը հիմնականում ավարտվում է:
Կա՞ն արդյոք ապացույցներ
Ուղղակի դիտողական տվյալներ, որոնք կհաստատեին սպիտակ անցքերի գոյությունը, գիտնականները չունեն: Հայտնի չեն նաև իրական Տիեզերքում դրանց առաջացման հնարավոր մեխանիզմները: Առայժմ այս օբյեկտները մնում են զուտ տեսական կառուցվածքներ: Միակ բացառությունը, աստղաֆիզիկոսի կարծիքով, կարող է լինել ինքը՝ Մեծ պայթյունը: Տիեզերքի ծնունդը որոշ հատկություններով հիշեցնում է մաթեմատիկական լուծումը սպիտակ անցքի տեսքով: Այս իմաստով տիեզերքի ընդլայնման սկզբնական պահը երբեմն դիտարկում են որպես գործընթաց, որը նման է հատուկ վիճակից ամբողջ նյութի և էներգիայի «արտանետմանը»:
Կապն այլ գաղափարների հետ
Ավելի վաղ տիեզերաբանները քննարկում էին նախնական սև անցքերի մասին հիպոթեզները, որոնք կարող էին ձևավորվել դեռևս մինչև Մեծ պայթյունը և պահպանվել մինչ մեր օրերը: Այդպիսի մոդելները հաճախ հենվում են «տիեզերական ետթռիչքի» (cosmic bounce) գաղափարի վրա, ըստ որի Տիեզերքը նախ սեղմվում էր, իսկ հետո անցավ ընդլայնման: Սպիտակ անցքերն այս համատեքստում երբեմն ի հայտ են գալիս որպես ավելի բարդ տեսական կառուցվածքների մաս, բայց հուսալի հաստատումներ դրանք նախկինի պես չունեն:
Կարճ ասած
Աստղաֆիզիկոս Սերգեյ Պիլիպենկոն նշել է, որ հարաբերականության ընդհանուր տեսության հավասարումները թույլատրում են սպիտակ անցքերի գոյությունը՝ օբյեկտներ, որոնց մեջ նույնիսկ լույսը չի կարող ընկնել: Դրանց գոյության ուղղակի ապացույցներ չկան, առաջացման մեխանիզմներն անհայտ են: Նմանատիպ հատկություններով միակ հնարավոր «թեկնածու» գիտնականն անվանել է ինքը՝ Մեծ պայթյունը՝ Տիեզերքի ծննդյան պահը:
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում