Արա Մարության. Հայաստանին անհրաժեշտ են սեփական արտահանման հաբեր Եվրոպայում և արտահանման զարգացման առանձին գործակալություն

Դեպի Ռուսաստան հայկական արտադրանքի մատակարարումների սահմանափակումներից հետո արտահանման նոր շուկաների որոնման հարցը դարձել է բիզնեսի ամենասուր խնդիրներից մեկը։ Սակայն «Made by Armenians» հասարակական կազմակերպության նախագահ Արա Մարությանը կարծում է, որ խնդիրը շատ ավելի խորն է։ Նրա կարծիքով՝ Հայաստանին անհրաժեշտ է արտահանման աջակցության լիարժեք համակարգ՝ մասնագիտացված պետական գործակալությունից մինչև Եվրոպայում սեփական լոգիստիկ կենտրոններ։

Ինչպես Մարությանը պատմել է «Ecomonix»-ին տված հարցազրույցում, վերջին տարիներին իր կազմակերպությունը արտասահմանյան շուկաների հետ աշխատանքի գործնական փորձ է կուտակել և արդեն կարողացել է հասնել առաջին արդյունքներին։

«Չի կարելի կախված լինել մեկ շուկայից»

Մարությանի խոսքով՝ ռուսական շուկայից բարձր կախվածության խնդիրը քննարկվում է արդեն մի քանի տարի։ Նա հիշեցնում է, որ այսօր, պաշտոնական տվյալներով, հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելի քան 90%-ը և կոնյակի ավելի քան 90%-ը արտահանվում է հենց Ռուսաստան։

Ուստի, նրա կարծիքով, նոր ուղղությունների որոնումն արդեն երկարաժամկետ ռազմավարության հարց չէ, այլ հրատապ անհրաժեշտություն։

«Ոչ ոք չի ասում, թե մենք միանգամից կգրավենք եվրոպական շուկայի 30%-ը։ Մենք դրա համար չունենք ո՛չ նման հնարավորություններ, ո՛չ էլ արտադրության նման ծավալներ։ Բայց պետք է առաջ շարժվել փոքր քայլերով։ Մեկ ծաղկով գարուն չի գա, բայց աստիճանաբար կարելի է լուրջ արդյունքների հասնել»,— ասում է նա։

Ցուցահանդեսներ, որոնք հանգեցնում են պայմանագրերի

Մարությանն ամենաարդյունավետ գործիքներից մեկը համարում է միջազգային ցուցահանդեսները, եթե դրանք ճիշտ են կազմակերպված։

Նրա խոսքով՝ վերջին տարիներին ինքը մասնակցել է շուրջ 30 միջազգային ցուցահանդեսի գրեթե 20 երկրում և կարողացել է հասկանալ, թե որ ձևաչափերն են իրականում աշխատում արտահանման խթանման համար։ Սկզբում «Made by Armenians» կազմակերպությունը հայկական ընկերությունների հետ միասին մասնակցել է Ղազախստանում անցկացված ցուցահանդեսներին։

«Մենք տարանք 15 ընկերություն, և նրանցից ութը ցուցահանդեսից հետո սկսեցին աշխատել նոր գործընկերների հետ։ Այդ ժամանակ մենք հասկացանք, որ այս ձևաչափն իսկապես արդյունավետ է»,— պատմում է նա։

Դրանից հետո կազմակերպությունն արդեն իր սեփական հայկական ապրանքների և ծառայությունների ցուցահանդեսն է անցկացրել բուլղարական Բուրգաս քաղաքում։ Դրան մասնակցել է շուրջ 40 հայկական բրենդ՝ սննդամթերքի և խմիչքների, շինանյութերի, ոսկերչական իրերի, հյուրանոցային սարքավորումների և այլ ապրանքների արտադրողներ։

Մարությանի խոսքով՝ թեև բուն ցուցահանդեսի արդյունքները սպասվածից մի փոքր ավելի համեստ էին, սակայն ավելի ուշ այն հանգեցրեց կոնկրետ պայմանավորվածությունների։

«Դրանից հետո Հայաստան եկան գործընկերներ Ռումինիայից, պայմանագրեր ստորագրվեցին Իտալիայի, Հունաստանի, Բալթյան երկրների հետ։ Ինձ համար հենց սա է արդյունավետության գլխավոր ցուցանիշը»։

Արտահանմանը պետք է առանձին պետական կենտրոն

Մարությանի գլխավոր առաջարկներից մեկն է մնում Հայաստանում առանձին կառույցի ստեղծումը, որը կզբաղվի բացառապես արտահանման զարգացմամբ։

Նրա խոսքով՝ այս նախաձեռնությամբ ինքը դեռևս 2022–2023 թվականներին դիմել է թե՛ վարչապետին, թե՛ պետական պատասխանատու գերատեսչություններին։

Նա օրինակ է բերում այլ երկրների արտահանման գործակալությունները, որոնք ուղեկցում են արտադրողներին արտաքին շուկաներ դուրս գալու բոլոր փուլերում, օգնում են գնորդներ փնտրել, կազմակերպում են հանդիպումներ և մշտական կապ են պահպանում բիզնեսի հետ։

Մարությանի կարծիքով՝ նման կառույցը պետք է աշխատի զգալիորեն ավելի լայն, քան Էկոնոմիկայի նախարարության գոյություն ունեցող ստորաբաժանումները, և միավորի տարբեր պետական գերատեսչությունների ներկայացուցիչների՝ ծագող հարցերին արագ լուծում տալու համար։

«Աշխարհում ամեն ինչ շատ արագ է փոխվում՝ գործընկերները, լոգիստիկան, երթուղիները։ Ուստի պետք է մարմին, որը կկարողանա օպերատիվորեն արձագանքել փոփոխություններին»,— կարծում է նա։

Լոգիստիկ հաբ Բուլղարիայում

Մարությանի ևս մեկ նախաձեռնություն է բուլղարական Բուրգասում խոշոր լոգիստիկ կենտրոնի ստեղծումը։

Նրա խոսքով՝ Բուլղարիան կարող է հարմար կետ դառնալ հայկական ապրանքները եվրոպական երկրներով հետագա բաշխման համար։

Նա առաջարկում է այնտեղ ստեղծել բեռնատար տերմինալ՝ սառնարանային պահեստներով և ողջ անհրաժեշտ ենթակառուցվածքով։

Նրա կարծիքով՝ այսօր շատ հայ արտադրողներ ուղարկում են ապրանքի փոքր խմբաքանակներ, ինչի պատճառով բեռների ձևավորման գործընթացը ամիսներ է տևում։

«Եթե Եվրոպայում լինի սեփական բազա, արտադրողները կկարողանան պարզապես իրենց արտադրանքը բերել այնտեղ, իսկ արդեն այդտեղից փոքր խմբաքանակներով ուղարկել տարբեր երկրներ։ Սա զգալիորեն կէժանացնի լոգիստիկան»,— ասում է Մարությանը։

Ընդ որում, ըստ նրա, նման օբյեկտները պետք է լինեն հենց Հայաստանի սեփականությունը, այլ ոչ թե վարձակալվեն։

Ոչ միայն պահեստներ, այլև մշտական առևտրային հարթակներ

Մարությանն առաջարկում է հայկական մեծածախ բազաներ ստեղծել միանգամից եվրոպական մի քանի քաղաքներում։

Նրա մտահղացմամբ՝ յուրաքանչյուր նման հարթակ կկարողանա միաժամանակ ներկայացնել շուրջ հարյուր հայ արտադրողի արտադրանք։ Այնտեղ կաշխատեն մենեջերներ, որոնք կզբաղվեն առևտրային ցանցերի և դիստրիբյուտորների հետ բանակցություններով։

Մարությանի խոսքով՝ նման մոդելը թույլ կտա հայկական ընկերություններին մշտապես ներկա լինել արտասահմանյան շուկաներում, այլ ոչ թե սահմանափակվել առանձին ցուցահանդեսների մասնակցությամբ։

Օգնել կարող են նաև եվրոպական առևտրային ցանցերը

Որպես ամենաարագ քայլերից մեկը՝ նա առաջարկում է պայմանավորվել եվրոպական առևտրային ցանցերի հետ՝ հայկական արտադրանքի առանձին ստենդներ ստեղծելու շուրջ։

«Եթե Եվրոպան իսկապես ուզում է օգնել, թող յուրաքանչյուր երկրում հայտնվի գոնե մեկ ցանց, որտեղ կլինի առանձին հայկական տաղավար։ Դա արդեն բավարար կլինի վաճառքները սկսելու համար»,— կարծում է նա։

Նրա խոսքով՝ դրանից հետո արդեն արտադրողներն իրենք կկարողանան որոշել, թե որ ապրանքներն ունեն պահանջարկ, և որոնք՝ ոչ։

Մանրամասները՝ տեսահարցազրույցում։