Հայաստանը հաջորդ քայլն է անում իր տեխնոլոգիական արդյունաբերության զարգացման գործում՝ ձգտելով գլոբալ կորպորացիաներին ինժեներական ծառայություններ և հետազոտություններ ու զարգացում մատակարարող երկրից անցնել սեփական բարձր տեխնոլոգիական արտադրանք, արտադրություն և արտահանման հնարավորություններ ունեցող երկրի: Հենց այս խնդիրն են իրենց առջև դրել նոր RISE Powered by Silicon Mountains-ֆորումի կազմակերպիչները։
Հունիսի 3-4-ը Երևանի մարզահամերգային համալիրում կայանալիք այս ֆորումը կմիավորի առաջատար հայկական տեխնոլոգիական ընկերություններին, հետազոտական կենտրոններին և ինժեներական թիմերին:
Կազմակերպիչները ֆորումը նկարագրում են ոչ միայն որպես տեխնոլոգիական ցուցահանդես, այլև որպես երկրում համապարփակ արժեքային շղթա կառուցելու փորձ՝ գիտությունից և հետազոտություններից մինչև պատրաստի արտադրանք և արդյունաբերական արտադրություն:
«Այսօր մենք արդեն ունենք լուրջ արտադրանք: Մի քանի տարի անց մենք պետք է դառնանք լուրջ արտահանող երկիր», - լրագրողներին ասաց ՏՀՏ գործատուների միության նախագահ և կազմակերպիչների ներկայացուցիչ Արմեն Բալդրյանը: Նրա խոսքով, RISE-ի հիմնական նպատակը ոչ միայն հայկական ընկերությունների նվաճումները ցուցադրելն է, այլև նրանց օգնելը միմյանց ճանաչելու, ընդհանուր լեզու գտնելու և համագործակցություն սկսելու հարցում:
«Կարևոր է փակել ամբողջ արտադրական շղթան՝ գիտությունը, նորարարությունը, հետազոտությունները, ճարտարագիտությունը։ Այդ դեպքում մենք կունենանք իսկապես լուրջ հայկական արտադրանք», - ասաց նա։
«Ժամանակն է դառնալ սեփական արտադրանք ունեցող երկիր»Միջոցառումն անցկացվում է ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության աջակցությամբ, որը, կազմակերպիչների խոսքով, գործնականում կրկնապատկել է նախագծի կազմակերպչական բյուջեն։
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանը ուղղակիորեն խոսում է ամբողջ տեխնոլոգիական արդյունաբերության զարգացման մոդելը փոխելու անհրաժեշտության մասին։
«Վերջին տասնամյակներում Հայաստանը հաջողությամբ դիրքավորվել է որպես տարածաշրջանի տեխնոլոգիական հզորություն։ Սակայն ժամանակն է անցում կատարել հիմնականում տեխնոլոգիական ծառայություններ մատուցող երկրից դեպի սեփական արտադրանք ստեղծող, արտադրող և արտահանող երկրի», - նշեց նախարարը։
Ըստ նրա՝ իշխանությունները այսպես են պատկերացնում Հայաստանի ապագա տեղը համաշխարհային տեխնոլոգիական քարտեզի վրա։ Այս գաղափարը ավելի ու ավելի է հնչում Հայաստան ՏՏ ոլորտում։ Վերջին տարիներին երկրում իսկապես ձևավորվել է ուժեղ ինժեներական դպրոց. միջազգային ընկերությունները Հայաստանում բացել են հետազոտությունների և զարգացման կենտրոններ, տեղական թիմերը աշխատել են համաշխարհային շուկաների համար, իսկ հայ մասնագետները դարձել են միջազգային տեխնոլոգիական արդյունաբերության մաս: Այնուամենայնիվ, այստեղ ստեղծված մտավոր սեփականության և ավելացված արժեքի զգալի մասը արտահանվել է։
Արմեն Բալդրյանը նույնպես խոստովանում է սա։
«Հայաստանում կան բազմաթիվ առողջ «բջիջներ», որոնք մինչ օրս աշխատել են համաշխարհային տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արդյունաբերության համար՝ թե՛ խոշոր ընկերությունների գրասենյակներ, թե՛ փոքր հայկական ստարտափներ: Սակայն այս աշխատանքի արդյունքները ուղղորդվել են համաշխարհային տնտեսություն», - նշեց նա լրագրողների հետ հարցազրույցում։
Այժմ, ըստ նրա, արդյունաբերության և կառավարության խնդիրն է խթանել լիարժեք հայկական արտադրանքի ի հայտ գալը։
Պաշտպանությունից մինչև կիբերանվտանգությունՉնայած պաշտպանական արդյունաբերության վրա նկատելի շեշտադրմանը, կազմակերպիչները ընդգծում են, որ RISE-ը շատ ավելի լայն հարթակ է։
Ֆորումը կներառի երեք հիմնական ոլորտ՝
պաշտպանական արդյունաբերություն, ճարտարագիտական լուծումներ, կիբերանվտանգություն։Կազմակերպիչների խոսքով՝ ցուցահանդեսը նախատեսված չէ անհատական գաղափարների ցուցադրման, այլ հայկական ինժեներիայի կոնկրետ արդյունքների համար։
«Մենք ցանկանում էինք ֆիզիկապես ցույց տալ, թե ինչի է ընդունակ հայկական ինտելեկտը», - ասաց Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների (ՏՀՏ) գործատուների միության գործադիր տնօրեն Էդուարդ Մուսայելյանը։
Նա հավելեց, որ ցուցահանդեսում կներկայացվեն ոչ միայն տեղական ընկերություններ, այլև Հայաստանում գործող և այստեղ սեփական հետազոտական կենտրոններ ստեղծող միջազգային կորպորացիաներ։ Մուսայելյանը ընդգծեց, որ այս ընկերությունները իրենց հետազոտությունների և զարգացման մշակույթը բերում են Հայաստան։
Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերջնական արտադրանքին։ Կազմակերպիչները շեշտում են, որ ցուցահանդեսը կներկայացնի բացառապես հայկական ինժեներական աշխատանքի արդյունքները։
Նախատեսվում է, որ միջոցառմանը կմասնակցի ավելի քան 40 տեղական ընկերություն, իսկ ֆորումին սպասվում է ավելի քան 10,000 մարդ։ Միջոցառման բիզնես մասում սպասվում է ավելի քան հազար մասնակից։
Ինչու է պաշտպանական արդյունաբերությունը դարձել կենտրոնական թեմանՎերջին տարիներին Հայաստանում պաշտպանական արդյունաբերությունը իսկապես դարձել է բարձր տեխնոլոգիական ոլորտի ամենաարագ զարգացող հատվածներից մեկը։ 2020 թվականի պատերազմից հետո իշխանությունները պաշտոնապես ռազմաարդյունաբերական համալիրի զարգացումը հայտարարեցին ռազմավարական առաջնահերթություն։ Այս ֆոնի վրա, RISE-ը նաև դառնում է հարթակ՝ ցույց տալու, թե ինչպես կարող է հայկական ճարտարագիտական դպրոցը աշխատել ոչ միայն դասական ՏՏ աութսորսինգի ոլորտում, այլև շատ ավելի բարդ տեխնոլոգիական ոլորտներում՝ էլեկտրոնիկայից և անօդաչու համակարգերից մինչև կիբերանվտանգություն և կիրառական ճարտարագիտություն։
Միևնույն ժամանակ, կազմակերպիչները փորձում են խուսափել ֆորումը որպես զուտ «պաշտպանական» միջոցառում ներկայացնելուց։
«RISE-ը վերաբերում է ոչ միայն ռազմարդյունաբերական համալիրին։ Այն վերաբերում է նաև ճարտարագիտությանը, նորարարությանը, կիբերանվտանգությանը և հայկական տեխնոլոգիական ոլորտի վերջին նվաճումներին», - բացատրում է Մուսայելյանը։
Silicon Mountains–ը տարածվում են նաև Երևանից դուրսRISE ֆորումը դարձել է Silicon Mountains–ի էկոհամակարգի նոր կիզակետ՝ Հայաստանի ամենամեծ տեխնոլոգիական նախաձեռնություններից մեկը։
RISE անվանումը նշանակում է Research, Innovation, Science and Engineering։ Կազմակերպիչը Հայաստանի տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների գործատուների միությունն է (UEICT), որը հիմնադրվել է 2015 թվականին։ Այսօր կազմակերպությունը միավորում է ավելի քան 130 ընկերություն, որտեղ աշխատում է ավելի քան 30,000 մարդ։
2019 թվականից ի վեր UEICT-ն անցկացնում է ամենամյա Silicon Mountains տեխնոլոգիական գագաթնաժողովը, որը աստիճանաբար վերածվել է երկրի տեխնոլոգիական արդյունաբերության ամենամեծ հարթակներից մեկի։ Այս ընթացքում միջոցառումների շարքը միավորել է ավելի քան 100 խոսնակի և ավելի քան 6000 մասնակցի։
Վերջին տարիներին նախագիծը սկսել է ընդլայնվել մայրաքաղաքից դուրս. 2024 թվականին ֆորումն առաջին անգամ անցկացվել է Շիրակում, իսկ 2025 թվականին՝ Լոռու մարզի COAF SMART կենտրոնում։
Այժմ կազմակերպիչները որոշել են ընդլայնել ձևաչափը՝ ավելացնելով առանձին գարնանային միջոցառում՝ RISE-ը, «Մենք ենք մեր սարերը. վերելք» (“We Are Our Mountains: Rise.”) կարգախոսով։
«Մենք ենք մեր սարերը. վերելք»Այս կարգախոսը դարձել է ֆորումի կենտրոնական փոխաբերությունը։ Այն միաժամանակ հղում է կատարում ինչպես հայտնի հայկական խորհրդանիշին՝ «Մենք ենք մեր սարերը», այնպես էլ տեխնոլոգիական աճի գաղափարին։
Կազմակերպիչները նշում են, որ ցանկանում են ստեղծել երկարաժամկետ հարթակ, որտեղ հայկական ընկերությունները կարող են ոչ միայն ցուցադրել իրենց մշակումները, այլև կառուցել ամբողջական արտադրական շղթաներ երկրի ներսում՝ գիտական հետազոտություններից մինչև զանգվածային արտադրություն։
Հայաստանի համար սա այլևս միայն տնտեսագիտության հարց չէ, այլև տեխնոլոգիական անկախության, մրցունակության և տեղական ճարտարագիտական դպրոցը պահպանելու ունակության հարց։
«Մեր նպատակն է ցույց տալ, որ հայկական տեխնոլոգիական միտքը ունակ է ստեղծել ոչ միայն ծառայություններ համաշխարհային շուկայի համար, այլև սեփական մրցունակ արտադրանք», - սա է RISE ֆորումի գլխավոր ուղերձը։
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում