Կրթությունը ԱԲ դարաշրջանում. Ինչպե՞ս է փոխվում ուսուցչի դերը և ի՞նչ է պետք սովորեցնել երեխաներին այսօր. հարցազրույց Վարդան Փարթամյանի հետ

Մենք ապրում ենք հիմնարար փոփոխությունների դարաշրջանում: Այն, ինչ նախկինում տարիներ էր պահանջում, այժմ տեղի է ունենում ամիսների ընթացքում: Արհեստական բանականությունը, նեյրոնային ցանցերը և տեղեկատվությանն ակնթարթային հասանելիությունը արմատապես վերափոխում են բազմաթիվ ոլորտներ, այդ թվում՝ կրթությունը:

«Դասավանդի՛ր, Հայաստան» կրթական հիմնադրամի առաջխաղացման գծով տնօրեն Վարդան Փարթամյանը «Բա իմացա՞ր» նախագծի շրջանակներում տված հարցազրույցում պատմում է, թե ինչու ուսուցիչն այլևս գիտելիքի միակ աղբյուրը չէ, և ինչպես է այսօր վերափոխվում կրթությունը:

«Փոքրիկ լճակից» դեպի «տեղեկատվության հսկայական օվկիանոս»

Նեյրոնային ցանցերի տարածման հետ մեկտեղ ամենանշանակալի փոփոխություններից մեկը ուսուցչի՝ որպես տեղեկատվության բացառիկ աղբյուրի դերի արժեզրկումն է: Եթե նախկինում աշակերտը գիտելիք ստանում էր միայն դասագրքերից և ուսուցչից, ապա այսօր ցանկացած տեղեկություն հասանելի է ակնթարթորեն՝ համացանցի կամ նեյրոցանցերի միջոցով, որոնք կարող են նույնիսկ բարդ թեմաները բացատրել պարզ լեզվով:

Փարթամյանի խոսքով՝ սա արմատապես փոխում է ուսուցման կառուցվածքը: Նախկինում համակարգը միակողմանի էր՝ ուսուցիչը խոսում էր, աշակերտը՝ լսում: Այսօր այն պետք է դառնա երկկողմանի՝ հիմնված երկխոսության, ներգրավվածության և աշակերտի ակտիվ մասնակցության վրա: Այսօրվա ուսուցչի կարևորագույն խնդիրը ոչ թե պարզապես մաթեմատիկա կամ լեզու դասավանդելն է, այլ երեխային տեղեկատվության հսկայական հոսքում կողմնորոշվել սովորեցնելը, նրա ներուժը բացահայտելն ու մենթոր դառնալը: Ժամանակակից ուսուցիչը պետք է օգնի երեխաներին զարգացնել առաջնորդական որակներ, գտնել իրենց ուժեղ կողմերը և դառնալ հասարակության ակտիվ անդամներ: Ինչպես նշում է մասնագետը՝ եթե նախկինում կրթական միջավայրը հիշեցնում էր «փոքրիկ լիճ»՝ սահմանափակ գրքերով ու աղբյուրներով, ապա այսօր դա «տեղեկատվության հսկայական օվկիանոս» է, որտեղ հեշտ է մոլորվել:

Նոր տիպի աշակերտ. ունիվերսալ հմտություններ՝ նեղ մասնագիտացման փոխարեն

Փարթամյանի համոզմամբ՝ այսօր անհրաժեշտ է ձևավորել ունիվերսալ և բազմակողմանի հմտություններ: Ապագայի հաջողակ մարդը ոչ թե նեղ մասնագետն է, այլ «գեներալիստը» (generalist), որն ընդունակ է հարմարվել տարբեր խնդիրների: Սա թելադրված է նաև գլոբալ կանխատեսումներով. · ակնկալվում է, որ մինչև 2030 թվականը շուրջ 92 միլիոն աշխատատեղ կանհետանա, սակայն կստեղծվի մոտ 170 միլիոն նոր աշխատատեղ: · Նման պայմաններում մրցունակ լինելու համար մարդը պետք է տիրապետի կարողությունների լայն շրջանակի և կարողանա արագ վերամասնագիտանալ:

«Սերունդ». ապագայի դպրոցի նոր մոդելը

2026 թվականի մարտին MindX միջազգային համաժողովում հիմնադրամի հիմնադիր Լարիսա Հովհաննիսյանը հայտարարեց «Սերունդ» հեղինակային դպրոցի մեկնարկի մասին: 2026 թվականի սեպտեմբերից դպրոցը կսկսի գործել Երևանում (առաջին փուլում՝ մի քանի առաջին դասարաններով, մինչև 40–50 աշակերտ): Դպրոցը լինելու է լիովին անվճար, յուրաքանչյուր երեխայի հանդեպ անհատական մոտեցմամբ (ինչը, Փարթամյանի կարծիքով, թույլ կտա բացահայտել յուրաքանչյուր աշակերտի ներուժը և հասնել շատ ավելի բարձր արդյունքների) և կրթության ժամանակակից մեթոդաբանությամբ:

Ապագայում նախատեսվում է նման դպրոցներ բացել Հայաստանի յուրաքանչյուր մարզում: Մասնագետը նշում է, որ այս հեղինակային դպրոցը միաժամանակ կլինի և՛ գործող կրթական հաստատություն, և՛ նորարարությունների լաբորատորիա, որտեղ կփորձարկվեն նոր լուծումներ՝ հետագայում այլ դպրոցներում տարածելու համար: Ավելի ուշ այս մոդելը կարող է դառնալ մրցունակ նաև միջազգային հարթակում:

Մանրամասները՝ տեսահարցազրույցում: