Խելացի ժամացույցները, ֆիտնես-ապարանջաններն ու «խելացի» մատանիները դարձել են միլիոնավոր մարդկանց առօրյայի անբաժան մասը։ Ամեն առավոտ օգտատերերը ստուգում են, թե որքան է եղել խորը քունը, քանի անգամ են արթնացել գիշերվա ընթացքում և ինչպիսին է հանգստի որակի ընդհանուր գնահատականը։ Բայց որքանո՞վ են ճշգրիտ այս թվերը։ The Associated Press-ը զրուցել է փորձագետների հետ և պարզել. քնի թրեքերները չափում են այն միայն անուղղակիորեն, և դրանց պետք է վերաբերվել մեծ զգուշությամբ։
Ինչպե՞ս են աշխատում քնի թրեքերներըԺամանակակից կրելի սարքերը քնի փուլերը որոշում են ոչ թե ուղղակիորեն, այլ անուղղակի նշաններով՝ մարմնի շարժումներով, սրտի զարկերի հաճախականությամբ, պուլսի փոփոխականությամբ և երբեմն մաշկի ջերմաստիճանով։ Այս տվյալները մշակվում են ալգորիթմների կողմից, որոնք փորձում են կռահել՝ մարդը քնած է, թե արթուն, և որ փուլում (թեթև, խորը, REM) է գտնվում։
Միչիգանի համալսարանի հետազոտող Դենիել Ֆորջերի խոսքով՝ ալգորիթմները բավականին լավ են որոշում քնելու և արթնանալու պահը։ Սակայն փուլերի գնահատման հարցում ամեն ինչ ավելի բարդ է. ճշգրտությունը զգալիորեն զիջում է լաբորատոր հետազոտություններին, որտեղ օգտագործվում է էլեկտրաուղեղագրություն (ԷԷԳ) և ուղեղի ակտիվության չափման այլ ուղղակի մեթոդներ։
Ինչո՞ւ հավելվածի թվերը ախտորոշում չենՆյարդաբան Շանտալ Բրենսոնը պարբերաբար հանդիպում է պացիենտների, ովքեր գալիս են ընդունելության հավելվածների տվյալներով և անհանգստանում են «վատ» քնի պատճառով։ Ըստ նրա՝ նման մոտեցումը սխալ է։ Թրեքերները օգտակար են միտումներին հետևելու համար. արդյո՞ք քունը ընդհանուր առմամբ վատանում է, թե՞ դառնում է ավելի կայուն։ Մեկ անհաջող ցուցանիշն ինքնին ոչինչ չի նշանակում։
Շատ ավելի կարևոր է քնի հիմնական հիգիենան՝ կանոնավոր ռեժիմ, քնելուց առաջ էկրաններից հրաժարվելը, հարմարավետ ջերմաստիճանն ու մթությունը ննջարանում։
Գործնական օգուտը և հակառակ կողմըՇատ օգտատերեր թրեքերների մեջ իրական օգուտ են տեսնում։ Օրինակ՝ «խելացի» մատանու տվյալները կարող են օգնել նկատել կապը ալկոհոլի կամ ուշ ընթրիքի և քնի որակի վատացման միջև։ Շատերի համար սարքը դառնում է սովորությունները փոխելու գործիք։
Այնուամենայնիվ, կա նաև հակառակ ազդեցությունը։ Որոշ մարդիկ սկսում են չափից դուրս կենտրոնանալ ցուցանիշների վրա՝ տագնապ զգալով «ցածր գնահատականների» պատճառով։ Այս երևույթն արդեն ստացել է «օրթոսոմնիա» անվանումը՝ մոլուցքային ձգտում դեպի կատարյալ քուն։ Նման դեպքերում թրեքերից ավելի շատ վնաս կա, քան օգուտ։
Կարճ ասած
Խելացի ժամացույցներն ու մատանիները քունը չափում են անուղղակիորեն՝ շարժումների և պուլսի միջոցով, այլ ոչ թե ուղեղի ակտիվությամբ։ Դրանք լավ են որոշում քնելու/արթնանալու պահը և ընդհանուր միտումները, բայց փուլերի ճշգրտությամբ զիջում են լաբորատոր մեթոդներին։ Թրեքերները օգտակար են սովորությունները վերահսկելու համար, բայց չեն փոխարինում բժշկին։ Թվերի վրա չափազանցված կենտրոնացումը կարող է առաջացնել տագնապ («օրթոսոմնիա»)։
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում