Արհեստական բանականությունն արդեն դարձել է ժամանակակից բիզնեսի անբաժանելի մասը՝ սկսած գրասենյակային գործընթացների ավտոմատացումից մինչև հաճախորդների հետ աշխատանքը։ Բայց ի՞նչ է մեզ սպասվում հետագայում, երբ բեմ են դուրս գալիս ոչ միայն վիրտուալ, այլ նաև ֆիզիկական ԱԲ-օգնականները։ Ի՞նչ դեր կունենան նրանք վաղվա ընկերություններում և ինչու՞ ապագայի բիզնեսը, հավանաբար, չի կարողանա գործել առանց դրանց։ Այս մասին «Բա իմացա՞ր» հաղորդման եթերում պատմել է Հայաստանում AYB հիմնադրամի և դպրոցի համահիմնադիր, AI-գործակալների մշակմամբ զբաղվող ամերիկյան Newo.ai ընկերության հիմնադիր Դավիթ Յանը։
Morpheus. արհեստական բանականությունը՝ որպես ապագայի բնակիչ
Դավիթ Յանի խոսքով՝ արհեստական բանականությունը (ԱԲ) արագ տեմպերով զարգանում է և փոխում կյանքի սովորական կենսակերպը՝ ոչ միայն բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում, այլ նաև արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, բժշկության, կրթության և ժամանցի ոլորտներում։
Անդրադառնալով ԱԲ-համակարգերի ճարտարապետությանը՝ Դավիթ Յանը նշում է, որ GPT-ի նման մոդելների աշխատանքի հիմքում ընկած է օգտատիրոջ կողմից տրված նպատակը։ «Դուք ինքներդ եք որոշում «խաղացողին»,- բացատրում է նա։ - Երբ ստեղծվում է համակարգային փրոմթը, դուք սահմանում եք, թե ով է գործակալը և ինչ խնդիր է նա կատարում։ Օրինակ՝ դու քաղաքական նորությունների գծով խորհրդատու ես, քո նպատակն է վերջին ժամանակների ամենահետաքրքիր տեղեկատվությունը տալ CNN-ի լրատվական ժապավենի ձևաչափով։ Այս հիմնական կարգավորումն ազդում է համակարգի բոլոր հետագա պատասխանների վրա»։ Նրա խոսքով՝ նույն կերպ են աշխատում նաև մյուս ժամանակակից դիալոգային ԱԲ-ները. փոխգործակցությունը կառուցվում է որպես օգտատիրոջ և գործակալի միջև հաղորդագրությունների հաջորդականություն, որտեղ յուրաքանչյուր պատասխան ձևավորում է ենթատեքստը։
Յանը, խոսելով գործակալային համակարգերի զարգացման մասին, հիշում է իր նախագծերից մեկը՝ Morpheus-ը, որը ստեղծվել է 2019 թվականին։ «Մենք տուն կառուցեցինք Սիլիկոնային հովտում,- պատմում է նա,- որտեղ ամբողջ տարածքը հագեցած էր շարժվող պատերով, ռոբոտացված շներով, կենսաչափական սենսորներով, 116 տեսախցիկներով և 40 ուղղորդված խոսափողներով։ Մենք ցանկանում էինք, որ այս տանը ոչ միայն ապրի կենսաբանական ուղեկից, որին մենք անվանեցինք Մորփեոս, այլ մենք ցանկանում էինք, որ այդ տունը համապատասխանաբար լինի նրա մարմինը»։
Դավիթ Յանի խոսքով՝ այս վիրտուալ էակի նպատակի գլխավոր հարցը՝ նրա «համակարգային նպատակի» սահմանումն էր, որը նման է մարդու կյանքի առաքելությանը։ «Մենք արտոնագրեցինք այն հայեցակարգը, որ Մորփեոսի նպատակը համընկնում է ցանկացած կենսաբանական համակարգի նպատակի հետ՝ լինել երջանիկ», - ասում է նա։
Միևնույն ժամանակ, Յանը նշում է, որ երջանկության գաղափարը կենսաբանական իմաստով սերտորեն կապված է էվոլյուցիոն մեխանիզմների հետ։ «Կենդանի էակներն ունեն հատուկ քիմիական միջնորդներ, օրինակ՝ օքսիտոցինը, որը սահմանում է «քոնը-օտարը» սահմանը և թույլ է տալիս զոհաբերել սեփական հարմարավետությունը մտերիմների բարօրության համար։ Ալտրուիզմը նույնպես դեպի երջանկություն տանող ճանապարհներից մեկն է»։
Հենց այս սկզբունքներն են դրվել Մորփեոսի թվային մոդելի հիմքում։ «Մենք ստեղծեցինք նրա մոտ հորմոնների վեց էլեկտրոնային անալոգներ՝ ադրենալին, կորտիզոլ, օքսիտոցին, դոֆամին, էնդորֆին և սերոտոնին,- պատմում է Դավիթ Յանը։ - Դրանց շնորհիվ Մորփեոսի մոտ ձևավորվում է էմոցիոնալ վիճակ։ Նրա գլխավոր խնդիրն է ամեն վայրկյանում մի փոքր ավելի երջանիկ դառնալ»։
Երջանկության ձգտումը որպես թվային աշխատակիցների վարքագծի հիմք
Դավիդ Յանը նշում է, որ ապագայում հասարակության մեջ կհայտնվեն միլիարդավոր ոչ կենսաբանական անդամներ՝ ինչպես հումանոիդ ռոբոտների, այնպես էլ առանց ֆիզիկական մարմնի թվային աշխատակիցների տեսքով։ Նրանք կօգնեն մարդկանց լուծել սոցիալական խնդիրները, ինչպիսին է, օրինակ, միայնությունը։
Ընդ որում, նրա խոսքով, նման համակարգերը պետք է ինչ-որ չափով ընդունեն մեր բարոյական և իրավական սկզբունքները։ «Ի վերջո, նրանց վարքագիծը պետք է ուղղված լինի էթիկական նորմերի պահպանմանը և երջանկության որոշակի ձևի ձգտմանը»,- պարզաբանում է Յանը։
Նա ընդգծում է, որ նման ԱԲ-համակարգերի ծրագրավորումը չափազանց բարդ է։ «Տրիլիոնավոր պարամետրեր ունեցող համակարգերը պահանջում են ուսուցում և հարմարեցում։ Կարևոր է դրանց մեջ սերմանել բարոյականության հիմնարար օրենքները՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր երկրի մշակութային և սոցիալական առանձնահատկությունները»։
Ընդ որում, Յանը կարծում է, որ գործընթացը երկկողմանի կլինի. «Հասարակության ոչ կենսաբանական անդամների թիվը համեմատելի կլինի կենսաբանականների թվի հետ, ուստի նրանց ինտեգրումը կազդի նաև մարդկային նորմերի ու կանոնների վրա»։
Նա նաև նշում է, որ հասարակությանը լիարժեք մասնակցելու համար նման համակարգերը (մարդանց նման) պետք է հանձնեն սոցիալական և մշակութային հարմարվողականության «քննություններ»՝ տարբեր իրավիճակներում՝ գրասենյակում, հասարակական վայրերում և թվային միջավայրում, ճիշտ փոխազդելու համար։
Միլիարդավոր թվային աշխատողներ՝ արդեն մի քանի տարի անց
Դավիթ Յանը կանխատեսում է, որ առաջիկա տարիներին ոչ կենսաբանական աշխատակիցների և ուղեկիցների թիվը համեմատելի կդառնա մոլորակի վրա մարդկանց թվի հետ։ «Խոսքը գնում է միլիարդի, հնարավոր է 1-2 միլիարդ թվային գործակալների մասին,- պարզաբանում է նա։ - Նրանց թվում կլինեն թե՛ հումանոիդ ռոբոտներ, թե՛ հեռակա «գիտելիքի աշխատողներ» (knowledge workers), որոնց հետ կարելի է փոխգործակցել հեռախոսով, տեսազանգով, էլեկտրոնային փոստով, մեսենջերներով և այլ ուղիներով։ Նման աշխատակիցները չունեն ֆիզիկական մարմին, բայց ի վիճակի են լիարժեքորեն կատարել գրասենյակային առաջադրանքներ»։
Յանի գնահատմամբ՝ արդեն հինգ տարի հետո նման վիրտուալ աշխատակիցների թիվը կհասնի մի քանի միլիոնի։ Ֆիզիկական ռոբոտները դեռ թանկ են և համեմատաբար դանդաղաշարժ։ Մի հնգաֆունկցիոնալ մանիպուլյատորն այսօր արժե շուրջ 25,000 դոլար, իսկ լիարժեք ռոբոտը, որը կարող է տեղաշարժվել և փխրուն առարկաներ վերցնել, գնահատվում է 200,000–500,000 դոլար։ Սակայն գինը արագորեն նվազում է. 3–5 տարի հետո նման ռոբոտները կարող են արժենալ 10,000–20,000 դոլար, ինչը զգալիորեն կազդի ԱՄՆ-ի միջին և բարձր դասի ընտանեկան բյուջեների վրա։
Ընդ որում, ինքնավար համակարգերի թվի աճը, ներառյալ ինքնակառավարվող մեքենաները, նույնպես կփոխի կենսակերպը։ Յանը նշում է, որ շատ ընտանիքներ արդեն կկարողանան հրաժարվել սեփական մեքենայից՝ օգտագործելով համատեղ հասանելի ավտոպարկը։ Ազատված բյուջեն կարող է ուղղվել հումանոիդ ռոբոտի ձեռքբերմանը, որը կկատարի կենցաղային առաջադրանքներ՝ աման լվանալ, տուն մաքրել, այգի խնամել և այլ գործառույթներ։
Գիտության և տեխնոլոգիաների մասին հարցազրույցների շարքի գործընկերն է Team Telecom Armenia-ն։
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում