Ֆիշինգը 2025 թվականին մնում է համացանցի հիմնական սպառնալիքներից մեկը: Խարդախները ստեղծում են կեղծ կայքեր՝ բանկային քարտերի տվյալները, գաղտնաբառերը կամ այլ անձնական տեղեկություններ գողանալու համար: Ինչպե՞ս ճանաչել ֆիշինգային կայքը և խուսափել զոհ դառնալուց: Ներկայացնում ենք հինգ հիմնական նշան, որոնք կօգնեն Ձեզ ապահով մնալ:
Ի՞նչ է ֆիշինգային կայքը
Ֆիշինգային կայքը օրիգինալ ռեսուրսի կեղծ պատճեն է, որը ստեղծվել է անձնական տվյալները գողանալու նպատակով: Նման կայքերն արտաքինով ընդօրինակում են իսկական կայքերը (օրինակ՝ բանկերի, սոցիալական ցանցերի կամ առցանց խանութների կայքեր) և հաճախ ունեն նմանվող հասցե: Դրանց վրա կարող եք հայտնվել հետևյալ ճանապարհներով.
Որոնման արդյունքներում հայտնված հղումների միջոցով: Կասկածելի էլեկտրոնային նամակներ: Մեսենջերներով կամ սոցիալական ցանցերում ստացված հաղորդագրություններ:Խարդախների հիմնական նպատակն է ստիպել Ձեզ մուտքագրել մուտքանուն, գաղտնաբառ, քարտի տվյալներ կամ այլ զգայուն տեղեկություններ: Իմանալով հիմնական նշանները՝ Դուք կարող եք հեշտությամբ ճանաչել ֆիշինգը և պաշտպանվել:
Ֆիշինգային կայքի 5 նշան
Կասկածելի հասցեՖիշինգային կայքի հասցեն հաճախ գրեթե նույնն է, ինչ օրիգինալը, բայց միշտ ունի տարբերություններ: Ուշադրություն դարձրեք մանրամասներին. Տառերի կամ նշանների փոխարինում. Օրինակ՝ sberbank.ru-ի փոխարեն կարող է լինել sber-bank.ru, sbebank.ru կամ sberbankk.ru: Անսովոր դոմեններ. Խարդախները օգտագործում են ոչ ստանդարտ գոտիներ, օրինակ՝ .xyz, .top կամ .site՝ սովորական .ru, .com կամ .org-ի փոխարեն: Լրիվ այլ հասցե. Օրինակ՝ sber.moshennik.ru կամ bank-sber.online:Խորհուրդ. Միշտ ստուգեք URL-ը նախքան տվյալներ մուտքագրելը: Եթե կասկածներ ունեք, ձեռքով մուտքագրեք օրիգինալ կայքի հասցեն կամ օգտագործեք Ձեր զննարկչի էջանիշները: SSL վկայագրի բացակայություն կամ կեղծումSSL վկայագիրը հաստատում է, որ կայքի հետ կապը կոդավորված է: Ստուգեք. Արդյոք հասցեն սկսվում է https://-ով (ոչ թե http://): Արդյոք հասցեի տողի ձախ կողմում կա փակ կողպեքի պատկերակ:Կարևոր. SSL-ի առկայությունը 100%-ով չի երաշխավորում անվտանգությունը, քանի որ խարդախները նույնպես կարող են ձեռք բերել վկայագրեր: Սակայն https://-ի բացակայությունը կամ զննարկչի կողմից «անվտանգ կապ չէ» զգուշացումը ֆիշինգի ակնհայտ նշան է:Խորհուրդ. Եթե զննարկիչը (Chrome, Firefox, Yandex Browser) ցույց է տալիս զգուշացում, անմիջապես լքեք կայքը: Ոչ որակյալ դիզայն և սխալներՖիշինգային կայքերը հաճախ ընդօրինակում են օրիգինալի դիզայնը, բայց հազվադեպ են դա անում կատարյալ: Ուշադրություն դարձրեք. Ցածրորակ լոգոներ կամ աղավաղված պատկերներ: Սխալ տառատեսակներ կամ գույներ, որոնք չեն համապատասխանում օրիգինալին: Քերականական և ուղղագրական սխալներ տեքստում (օրինակ՝ «մուտք դեպի անձնական կաբինետ» կամ «վճարում անվտանգ»): Անհավասար ձևավորում՝ տեղաշարժված կոճակներ, կոր բլոկներ կամ հնացած ինտերֆեյս:Խորհուրդ. Եթե կայքը «էժան» տեսք ունի կամ պարունակում է սխալներ, համեմատեք այն օրիգինալ ռեսուրսի հետ: Տեղադրեք հակավիրուս (օրինակ՝ Kaspersky Free կամ Bitdefender), որը կարող է արգելափակել կասկածելի կայքերը: Ագրեսիվ բացվող պատուհաններՖիշինգային կայքերը հաճախ օգտագործում են բացվող պատուհաններ, որոնք հայտնվում են կայք մտնելուն պես: Դրանք կարող են. Պահանջել անմիջապես մուտքագրել մուտքանուն և գաղտնաբառ: Խնդրել քարտի տվյալներ՝ իբր «հաստատման» կամ «վճարման» համար: Առաջարկել «շահում» կամ «զեղչ»՝ արագ գործողությունների դիմաց:Նման պատուհանները ճնշում են ստեղծում, որպեսզի Դուք գործեք առանց մտածելու:Խորհուրդ. Երբեք մի մուտքագրեք տվյալներ բացվող պատուհաններում: Փակեք դրանք կամ լքեք կայքը: Իսկական կայքերը (բանկեր, խանութներ) նման կերպ տեղեկություններ չեն պահանջում: Իրավական տեղեկատվության բացակայություն կամ կեղծումՑանկացած օրինական ընկերության կայք պարունակում է իրավական տեղեկություններով էջ. Ռեկվիզիտներ (օրինակ՝ ՕԳՌՆ, ԻՆՆ, իրավաբանական հասցե): Կոնտակտներ (հեռախոս, էլ. փոստ, գրասենյակի հասցե): Գաղտնիության քաղաքականություն և օգտատերերի համաձայնագիր:Ֆիշինգային կայքերում նման էջեր կա՛մ բացակայում են, կա՛մ պարունակում են. Հորինված տվյալներ (օրինակ՝ գոյություն չունեցող հասցե): Սխալներով պատճենված տեքստեր: Դատարկ կամ չաշխատող հղումներ:Խորհուրդ. Ստուգեք «Մեր մասին», «Կոնտակտներ» կամ «Ռեկվիզիտներ» բաժինները: Եթե տեղեկություններ չկան կամ կասկածներ են առաջացնում, փնտրեք պաշտոնական տվյալներ որոնման համակարգերով (օրինակ՝ հարկային ծառայության կայքում կամ ակնարկներում):Ինչպե՞ս պաշտպանվել ֆիշինգից
Մի սեղմեք կասկածելի հղումների վրա, որոնք ստացվել են էլ. փոստով, SMS-ով կամ մեսենջերներով: Ստուգեք ուղարկողին և URL-ը: Օգտագործեք երկգործոն նույնականացում (2FA) կարևոր հաշիվների համար (փոստ, բանկ, սոցիալական ցանցեր): Տեղադրեք հակավիրուս՝ ֆիշինգի պաշտպանության գործառույթով (օրինակ՝ ESET, Malwarebytes): Թարմացրեք զննարկիչը և օպերացիոն համակարգը. Ժամանակակից զննարկիչները (Chrome, Edge) ունեն ներկառուցված հակաֆիշինգային ֆիլտրեր: Տվյալներ մի մուտքագրեք անծանոթ կայքերում. Եթե կայքը պահանջում է գաղտնաբառ կամ քարտի տվյալներ, համոզվեք, որ դա պաշտոնական ռեսուրս է: Ստուգեք ակնարկները. Օգտագործեք Scamadviser կամ Trustpilot նման ծառայություններ՝ կայքի վստահելիությունը գնահատելու համար:Իրական կյանքի օրինակ
2025 թվականին Հայաստանում ավելացել են ֆիշինգային հարձակումները, որոնք ընդօրինակում են բանկերի կայքերը: Օրինակ՝ gosuslugi.ru-ի փոխարեն խարդախները ստեղծել են gos-uslugi.ru՝ օգտատերերին խաբելով «տուգանքների մասին ծանուցումներով»: Զոհերը մուտքագրել են քարտերի տվյալները՝ «վճարելու» համար և կորցրել են գումար: URL-ի ուշադիր ստուգումը և իրավական տեղեկությունների բացակայությունը կօգնեին խուսափել խաբեությունից:
Ի՞նչ անել, եթե խաբվել եք
Անմիջապես փոխեք բոլոր տուժած հաշիվների գաղտնաբառերը՝ օգտագործելով այլ սարք: Արգելափակեք քարտը բանկի բջջային հավելվածով կամ թեժ գծով: Տեղեկացրեք բանկին խարդախության մասին և դիմեք ոստիկանություն: Ստուգեք համակարգիչը հակավիրուսով (օրինակ՝ Dr.Web): Միացրեք 2FA՝ հաշիվները պաշտպանելու համար:Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում