Հայաստանում վաղուց է խոսվում նորարարության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման կարևորության մասին, սակայն Գլոբալ ինովացիոն ինդեքսում, որը համարվում է տնտեսության նորարարության չափման ամենավստահելի աղբյուրներից մեկը, տարեցտարի երկրի դիրքերը փաստացի վատանում են։ Դրա պատճառը, ինչպես կարծում են շատ փորձագետներ, երկրում նորարարության ներդրման և կառավարման համակարգված մոտեցման բացակայությունն է:
Ինչո՞ւ է նորարարությունն այդքան կարևոր պետական հատվածում: Ինչո՞ւ բավարար չէ պարզապես մտածել նորագույն տեխնոլոգիաներով կամ մոտեցումներով հետաքրքիր և օգտակար ծառայություն կամ ծրագիր: Ինչպե՞ս ճիշտ ներկայացնել նոր ծրագրեր և ծառայություններ, որպեսզի դրանք իսկապես ծառայեն իրենց նպատակներին: Ինչպե՞ս վարվել նորարարությանը ցուցադրվող դիմադրության հետ կազմակերպություններում, հաստատություններում և հասարակությունում: Այս և շատ այլ թեմաներ քննարկվեցին պետական հատվածում նորարարություններին նվիրված երկրորդ ֆորումի ընթացքում, որը կազմակերպել էր Հայաստանում ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրը՝ ԿԶՆ ազգային նորարարական կենտրոնի և «Քաղաքապետերը հանուն տնտեսական աճի» (M4EG) ծրագրի միջոցով:
Հայաստանում ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի ներդրումային և ֆինանսական պորտֆելի ղեկավար Տիգրան Ճորոխյանը NEWS.am Tech-ի հետ զրույցում ասաց, որ որպեսզի երկիրն իսկապես դառնա նորարար, համակարգային փոփոխություններ են պետք, ոչ թե հատվածային ներդրումներ կամ ծրագրեր։ Համակարգն ինքը, ըստ նրա, պետք է փոխվի, պետք է դառնա ավելի ճկուն, բարենպաստ նորարարների աշխատանքի համար։
«Նորարարությունը միայն տեխնոլոգիա չէ, դա մտածողության ճկունությունն է, նոր իրողություններին հարմարվելը, մեր ներկայիս, հարմարավետ գործելաոճը փոխելը՝ հօգուտ նորի»,- նշեց նա։
Ներդնել նոր ծրագիր կամ ծառայություն. առաքելությունն իրականանալի՞ էՈրպեսզի երկրում ծրագիրը կամ նոր ծառայությունը ճիշտ աշխատի, բավական չէ, որ այն ինքնին լավը լինի. կարևոր է նաև հասկանալ, թե այն որքան պահանջարկ կունենա, ինչպես կընդունվի հասարակության կողմից, ինչպիսին այն պետք է լինի շահառուների կողմից ճիշտ ընկալվելու համար, և ինչ միջոցներ են անհրաժեշտ դրա առաջմղման համար։
Ինչպես նշեց Ճորոխյանը, ինչ-որ նախարարություն կարող է իսկապես օգտակար և լավ ծրագիր ներդնել, օրինակ՝ բնակչության շրջանում սքրինինգային հետազոտություններ անցկացնելը կամ տարբեր առցանց ծառայություններ։ Սակայն ինչ-ինչ պատճառով այդ ծառայությունները կարող են պահանջված չլինել քաղաքացիների շրջանում։ Նման իրավիճակներում կազմակերպության մասնագետները, որտեղ աշխատում է Ճորոխյանը, կարող են հատուկ գործիքակազմի օգնությամբ պարզել, թե կոնկրետ ինչն է խանգարում քաղաքացիներին օգտվել առաջարկվող ծառայությունից՝ դրա հասանելիությունը, անհամապատասխանությունը մարդկանց կարիքներին, մարդկանց տեղեկացվածության պակասը, վախերը, կամ այլ բան:
Բազմաթիվ ծառայություններ և ծրագրեր ներդնելիս, հատկապես նորարար, հնարավոր է բախվել մի շարք գործոնների, որոնք կխանգարեն դրանց արդյունավետ աշխատանքին։ Եթե պարզեք, թե որոնք են այդ գործոնները, հասկանաք և հաշվի առնեք դրանք, ցանկալի է նախագծի նախագծման և մշակման փուլում, և ոչ թե պոստֆակտում, դա կօգնի հնարավորինս ճիշտ և գրագետ մշակել և իրականացնել այդ նախագիծը, և արդյունքում այն կծառայի իր նպատակներին, իսկ շատ տհաճ անակնկալներից հնարավոր կլինի խուսափել:
«Եթե ուսումնասիրենք և հասկանանք, թե ինչ ծառայություն է պետք մարդուն, ինչպես է մարդը ցանկանում ստանալ այս ծառայությունը, ընդհուպ մինչև այն, թե ինչ գույնի պետք է լինեն կոճակները կայքում, ինչ է պատրաստ մարդը ինքնուրույն անել, և որտեղ է անհրաժեշտ ինչ-որ գործընթացի ավտոմատացում, մենք կարող ենք ստեղծել այնպիսի ապրանք, որը հարմար և հասկանալի կլինի քաղաքացիների համար, և որից նրանք կօգտվեն, և հետո տհաճ անակնկալներ չեն լինի»,- նշեց Ճորոխյանը։
Նրա խոսքով՝ և՛ ֆորումի, և՛ դրա կազմակերպիչների գլոբալ նպատակն է ստեղծել, այսպես կոչված, ինովացիոն պրակտիկների համայնք պետական հատվածում, որին հնարավոր կլինի զինել անհրաժեշտ գործիքներով և գիտելիքներով, որպեսզի նրանք իրենց նորարարությունների դեռևս նախագծման և մշակման փուլում կարողանան կազմակերպել աշխատանքն այնպես, որ առավելագույն արդյունավետության հասնեն և՛ ֆինանսների, և՛ այլ ռեսուրսների վատնումից խուսափելու համար:
Համայնքը, ըստ ֆորումի կազմակերպիչների, կդառնա նորարար մտածողների համախմբման հարթակ, որը կօգնի համատեղել պետական հատվածի փորձը ակադեմիական և քաղաքացիական հասարակության գիտելիքների հետ նորարարության միջոցով փոփոխությունների հասնելու համար: Այն նաև կդառնա առաջատար ուժ, որն իրականացնում է բարեփոխումներ և դա անում է արդյունավետ՝ հիմնվելով միջազգային լավագույն փորձի վրա։
«Մեր երկարաժամկետ նպատակն այն է, որ ցանկանում ենք ունենալ ճկուն, հարմարվողական, նորարարական, ստեղծագործ պետական համակարգ, որը նորարարություններ ներմուծելիս կարողանա ինքնուրույն կանխատեսել խնդիրները, ճանաչել դրանց ներկայությունը, հարմարվել դրանց կամ լուծել դրանք»,- նշեց Ճորոխյանը։
Համաժողովին բացման խոսքով հանդես եկավ Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Վասիլիս Մարագոսը, որը բարձր գնահատեց Հայաստանի կառավարության հանձնառությունը բարեփոխումների և ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման գործում և ընդգծեց թվային և կանաչ փոխակերպման կարողությունների ստեղծման կարևորությունը՝ ի շահ երկրի քաղաքացիների։
Իր հերթին Հայաստանում ՄԱԶԾ մշտական ներկայացուցիչ Նաթիա Նացվլիշվիլին ընդգծեց նորարար լուծումների հրատապ անհրաժեշտությունն աշխարհում, որը լի է մշտական փոփոխություններով և անկանխատեսելի մարտահրավերներով։
ԱՄԷ վարչապետի գրասենյակի ռազմավարական նորարարության հարցերով խորհրդական Ջուլիո Կուաջիոտոն ֆորումում իր ելույթի ժամանակ անդրադարձավ նորարարության համակարգային մոտեցումներին և նորարարության ընդգրկմանը ազգային համակարգերում։
Պորտուգալիայի պետական հատվածի LabX ինովացիոն կենտրոնի ղեկավար Էլզա Բելլոն միջոցառմանը միացավ տեսակապով և իր ելույթում ընդգծեց նորարարության ինստիտուցիոնալացման կարևորությունը, կիսվեց պետական ոլորտում նորարարների համայնք ստեղծելուն ուղղված կազմակերպչական փոփոխությունների ռազմավարություններից և ջանքերից սերտած դասերով։
Ֆորումի մասնակիցները մասնակցեցին նաև ինտերակտիվ և ներառական սեմինարների, որոնք նշանավորում են պետական հատվածի նորարարների համայնքային առաջին պաշտոնական միջոցառման մեկնարկը: Այս սեմինարները ծառայեցին որպես հարթակ՝ գնահատելու պետական ծառայողների կարիքները համայնքաշինության և կոլեկտիվ ուսուցման տեսանկյունից, ինչպես նաև գաղափարներ մշակելու ապագա հանրային գործունեության համար:
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում