Ֆիշինգն այսօր համացանցային խարդախության շատ տարածված տեսակ է, որի նպատակը օգտատերերի գաղտնի տվյալներին հասանելիություն ստանալն է՝ մուտքաբառեր, գաղտնաբառեր, բանկային հաշիվներ և այլն: Հայաստանում խարդախության այս տեսակն այսօր նույնպես շատ տարածված է․ գրեթե յուրաքանչյուր օգտատեր ժամանակ առ ժամանակ ստանում է պոտենցիալ վտանգավոր հղումներ։
NEWS.am Tech-ն այս հոդվածում կպատմի, թե ինչ է ֆիշինգը, ինչպես է այն աշխատում և ինչ կարող եք անել խաբեբաների զոհը չդառնալու համար։
Ի՞նչ է ֆիշինգըՖիշինգը կիբեռհարձակման տեսակ է, որի ժամանակ խաբեբաները ներկայանում են վստահելի կազմակերպությունների անունից, ինչպիսիք են բանկերը, հայտնի ընկերությունները կամ պետական կառույցները, որպեսզի խաբելու միջոցով մարդկանցից կորզեն այնպիսի գաղտնի տվյալներ, ինչպիսիք են գաղտնաբառերը, վարկային քարտերի համարները կամ անձնական տվյալները: «Ֆիշինգ» եզրույթը (ձկնորսություն) բառախաղ է, քանի որ խաբեբաները «որսում են» օգտատերերի արժեքավոր տվյալները։
Ինչպե՞ս է աշխատում ֆիշինգըՖիշինգի փորձերը սովորաբար սկսվում են կեղծ էլփոստով, տեքստային հաղորդագրությունով կամ կայքերով, որոնք «իրական» են թվում: Խարդախները հաճախ օգտագործում են խելացի հնարքներ, որպեսզի իրենց ուղարկած հաղորդագրությունները համոզիչ լինեն: Նրանք կարող են ընդօրինակել պաշտոնական լոգոները, էլփոստի հասցեները կամ հայտնի ընկերությունների և կազմակերպությունների իրական կայքերի դիզայնը, որպեսզի ձեզ ստիպեն մտածել, թե գործ ունեք վստահելի աղբյուրի հետ:
Երբ դուք որևէ կերպ արձագանքում եք ֆիշինգային հաղորդագրությանը (սեղմելով հղումը, ներբեռնելով հավելվածը կամ տրամադրելով անձնական տեղեկություններ), խաբեբաները մուտք են ստանում ձեր տվյալներին: Նրանք կարող են օգտագործել այս տեղեկությունը, օրինակ՝ գողանալու ձեր ինքնությունը, ֆինանսական խարդախություններ անելու կամ հետագա կիբեռհարձակումներ իրականացնելու համար:
Ինչպե՞ս պաշտպանվել ֆիշինգիցՖիշինգը լուրջ և շատ տարածված վտանգ է թվային աշխարհում, սակայն զգոնություն դրսևորելու և իրազեկված լինելու պարագայում դուք կարող եք պաշտպանել ձեզ և ձեր անձնական տվյալները:
Ահա մի քանի պարզ, բայց արդյունավետ եղանակներ ֆիշինգից պաշտպանվելու համար.
Փորձե՛ք իրազեկ լինել ֆիշինգի և խարդախության վերջին մեթոդների մասին: Իրազեկվածությունը ձեր պաշտպանության առաջին գիծն է: Միշտ ստուգե՛ք ուղարկողի էլփոստի հասցեն և ձեր այցելած կայքերի URL-ը: Խարդախները սովորաբար ստեղծում են էլփոստի հասցեներ և կայքեր, որոնք շատ նման են իրականին, բայց եթե ուշադիր նայեք, կարող եք նկատել ուղղագրական սխալներ, սխալ տեղերում կետեր կամ գծիկներ, դոմենային անսովոր անուններ և այլն: Մի՛ սեղմեք կասկածելի հղումների վրա։ Նախքան սեղմելը կուրսորը պահե՛ք էլփոստի կամ հաղորդագրությունների հղումների վրա, որպեսզի տեսնեք իրական URL-ը: Եթե ձեզ ինչ-որ բան կասկածելի է թվում, մի՛ սեղմեք հղման վրա։ Մի՛ կիսվեք գաղտնի տեղեկություններով: Օրինական կազմակերպությունները երբեք չեն պահանջի գաղտնի տեղեկություններ, ինչպիսիք են գաղտնաբառերը կամ վարկային քարտերի համարները էլեկտրոնային փոստի միջոցով: Թերահավատորեն վերաբերվեք նման խնդրանքներին: Օգտագործե՛ք անվտանգության հուսալի ծրագրակազմ: Տեղադրե՛ք հակավիրուսային և հակաֆիշինգային հուսալի ծրագրեր, որոնք կօգնեն հայտնաբերել և արգելափակել ֆիշինգի փորձերը: Միացրե՛ք երկգործոն նույնականացումը (2FA) ձեր առցանց օգտահաշիվների համար: Սա ավելացնում է անվտանգության լրացուցիչ շերտ:Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում