Բրիտանական պետական հաստատությունները, տեղական խորհուրդները և դատական համակարգը բախվում են դիմումների թվի կտրուկ աճի, որոնցից շատերը կազմվել են ԱԲ չաթբոտերի օգնությամբ։ Բողոքները դառնում են ավելի երկար, պարունակում են կրկնություններ, գործին չվերաբերող փաստարկներ և կասկածելի կիրառելիության իրավաբանական ձևակերպումներ։ Արդյունքում աշխատակիցներն ավելի ու ավելի շատ ժամանակ են ծախսում փաստաթղթերի մշակման վրա, իսկ առանց այն էլ ծանրաբեռնված գերատեսչությունների բյուջեները լրացուցիչ ճնշման են ենթարկվում։

Մեծ Բրիտանիայում այս խնդիրն արդեն անվանում են AI clog՝ պետական և իրավական ընթացակարգերի «խցանում» արհեստական բանականության կողմից գեներացված տեքստերով, պատմում է TechRadar-ը։

Բողոքներն ավելացել են, իսկ դրանց վերլուծությունը՝ բարդացել

Մինչև զանգվածային ԱԲ չաթբոտերի ի հայտ գալը լուրջ բողոքի նախապատրաստումը ժամանակ էր պահանջում. մարդը ստիպված էր ինքնուրույն ուսումնասիրել գործի հանգամանքները, փնտրել նորմատիվային փաստաթղթեր և ձևակերպել փաստարկներ։ Դա ստեղծում էր բնական արգելք, որը մաղում էր անհիմն կամ վատ պատրաստված դիմումների մի մասը։

Այժմ բավական է իրավիճակը նկարագրել ChatGPT-ին կամ մեկ այլ չաթբոտի և խնդրել կազմել համոզիչ պահանջագիր։ Ստացված տեքստը կարելի է գրեթե անմիջապես ուղարկել պետական հաստատություն, տեղական խորհուրդ, դատարան կամ ընկերություն։

Դիմումատուի համար սա նկատելիորեն պարզեցնում է բողոքարկման ընթացակարգերի հասանելիությունը։ Սակայն մյուս կողմում նման յուրաքանչյուր դիմում նախկինի պես պետք է դիտարկի մարդը։ Աշխատակիցները չեն կարող պարզապես անտեսել երկար փաստաթուղթը. նրանց անհրաժեշտ է հասկանալ պահանջի էությունը, ստուգել հանգամանքները և որոշել՝ արդյոք այն պահանջում է պատասխան կամ հետագա գործողություններ։

Լեյբորիստական կուսակցության պատգամավորի գրասենյակում դիմումների հետ աշխատանքի ավագ մասնագետ Հոլլի Ուիքենսը The Guardian-ին պատմել է, որ իրենց ստացած էլեկտրոնային նամակների մոտավորապես կեսն այս կամ այն չափով նախապատրաստվել է ԱԲ-ի օգնությամբ։ Նրա խոսքով՝ նման դիմումների հետ աշխատելը նկատելիորեն ավելի բարդ է։

Հարյուրավոր էջեր իրավաբանական տեքստ և ԱԲ-ի սխալներ

Խնդիրը միայն փաստաթղթերի քանակի մեջ չէ, այլև դրանց բովանդակության։ Գերատեսչությունների աշխատակիցները բախվում են շատ երկար, կրկնվող տեքստերի, որոնցում հանդիպում են կողմնակի դատողություններ և պահանջներ, որոնք կապ չունեն քննարկվող հարցի հետ։

Որոշ դիմումներ կարող են զբաղեցնել հարյուրավոր էջեր։ The Guardian-ի նկարագրած դեպքերից մեկը վերաբերում էր շուրջ 200 էջ ծավալով փաստաթղթի։

Ընդ որում, պատկառելի ծավալն ու վստահ իրավաբանական ոճն ամենևին չեն երաշխավորում փաստարկման որակը։ ԱԲ-ն ընդունակ է հորինել փաստեր, սխալ մեկնաբանել օրենսդրությունը, հղում անել գոյություն չունեցող նորմերի կամ բերել իրական աղբյուրներ, որոնք որևէ առնչություն չունեն կոնկրետ գործի հետ։

Արդյունքում մասնագետները ստիպված են լինում ոչ միայն ուսումնասիրել պահանջը, այլև փաստացի հանգամանքներն առանձնացնել գեներացված դատողություններից, ստուգել հղումները և պարզել, թե որ պահանջներն իսկապես ունեն հիմքեր։

Հետևանքները հատկապես նկատելի են դատական ոլորտում։ Մեծ Բրիտանիան առանց այն էլ բախվում է գործերի քննության զգալի ուշացումների։ Այժմ ընկերությունները, այդ թվում՝ փոքր ձեռնարկությունները, ստիպված են լրացուցիչ միջոցներ ծախսել նախկին աշխատակիցների բողոքների քննության վրա, որոնք իրավաբանական փաստաթղթեր պատրաստելու համար օգտագործում են ԱԲ։

Նման իրավիճակի բախված ձեռնարկատերերից մեկը տեղի ունեցողը ձևակերպել է այսպես. «Այժմ յուրաքանչյուրն ունի անվճար իրավաբան»։

Ինչպես են իշխանությունները փորձում գլուխ հանել դիմումների հոսքից

Պետական հաստատություններն ու ընկերությունները դիտարկում են ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնելու մի քանի եղանակ։ Տարբերակներից մեկը տեքստի ծավալի սահմանափակումն է, որը կարելի է ուղարկել բողոքի ձևաչափի միջոցով։ Մյուսը՝ ազատ տեքստային դաշտերից հրաժարվելն է՝ հօգուտ ստանդարտացված ձևանմուշների, որտեղ դիմումատուն ստիպված կլինի նշել կոնկրետ հանգամանքներ, պահանջներ և հաստատող նյութեր։

Նման միջոցները կարող են դժվարացնել կրկնություններով լի բազմաէջ տեքստերի ուղարկումը, սակայն միաժամանակ զգուշավորություն են պահանջում. չափազանց խիստ սահմանափակումներն ունակ են խանգարելու հիմնավոր պահանջներ ունեցող մարդկանց մանրամասն շարադրել իրենց իրավիճակը։

Եվս մեկ տարբերակ է ԱԲ-ի օգտագործումը մուտքային փաստաթղթերի մշակման համար։ Բրիտանական որոշ տեղական խորհուրդներ արդեն ներդրել են գործիքներ, որոնք օգնում են ընդհանրացնել տեղեկատվությունը, պատրաստել փաստաթղթեր և կազմել էլեկտրոնային նամակներ։ Դա աշխատակիցներին թույլ է տալիս ավելի արագ կողմնորոշվել նյութերում և պատասխաններ պատրաստել։

Սակայն բողոքների մշակման ավտոմատացումը ստեղծում է յուրօրինակ փակ շրջան. ԱԲ-ն օգնում է դիմումատուներին ստեղծել ավելի շատ փաստաթղթեր, իսկ այժմ հենց իրեն են առաջարկում օգտագործել այդ հոսքը վերլուծելու համար։ Ընդ որում, սխալներն ու անճշտությունները կարող են առաջանալ գործընթացի երկու կողմերում էլ։

Արդարադատության հասանելիությո՞ւն, թե՞ բյուրոկրատական նոր խնդիր

ԱԲ-ի տարածումն ունի նաև ակնհայտ դրական կողմ։ Մարդկանց համար, որոնք չունեն իրավաբանական գիտելիքներ և չեն կարող իրենց թույլ տալ պրոֆեսիոնալ խորհրդատու, ավելի հեշտ է դարձել պահանջ ձևակերպելը, իրենց իրավունքների մեջ կողմնորոշվելը և համապատասխան ատյան դիմելը։

Սակայն բողոքներ ներկայացնելու արգելքի նվազեցումը չի նշանակում դրանց որակի ավտոմատ բարձրացում։ Երբ ծավալուն իրավաբանական փաստաթղթի նախապատրաստումը գրեթե ոչինչ չարժե, դիմումատուների մոտ գայթակղություն է առաջանում տեքստերն ուղարկել առանց յուրաքանչյուր հղումը ստուգելու և առանց գնահատելու, թե որքանով են փաստարկները համապատասխանում կոնկրետ իրավիճակին։

Արդյունքում դիմումատուի կողմից ժամանակի խնայողությունը վերածվում է լրացուցիչ աշխատանքի այն աշխատակիցների համար, որոնք պարտավոր են ստուգել յուրաքանչյուր դիմում։ ԱԲ-ն իսկապես իրավաբանական օգնությունն ավելի հասանելի է դարձրել, բայց միաժամանակ մեծացրել է դիմումների մշակման արժեքը նրանց համար, ովքեր պարտավոր են դրանք դիտարկել։

Գլխավոր խնդիրն այժմ ԱԲ-ի հասանելիության առավելությունները պահպանելն է՝ առանց պետական և դատական ընթացակարգերը վերածելու ավտոմատ կերպով գեներացված փաստաթղթերի անվերջ ստուգման։ Դրա համար բավարար չէ պարզապես նոր գործիքներ ներդնել. օգտատերերը նույնպես պետք է հասկանան, որ համոզիչ գրված տեքստը դեռևս չի նշանակում իրավաբանորեն հիմնավորված բողոք։