Պերմի պոլիտեխնիկական համալսարանի, ՌԳԱ Ուրալյան բաժանմունքի Հոծ միջավայրերի մեխանիկայի ինստիտուտի և Երկրի մագնիսականության, իոնոլորտի և ռադիոալիքների տարածման ինստիտուտի (ԻԶՄԻՐԱՆ) գիտնականներն առաջին անգամ հայտնաբերել են, որ Արեգակի բևեռներում մագնիսական դաշտը ենթարկվում է տուրբուլենտության հիմնարար օրենքին, որը դեռևս 1941 թվականին ձևակերպել էր խորհրդային մաթեմատիկոս Անդրեյ Կոլմոգորովը:

Ինչպես է հաջողվել կատարել բացահայտումը

Արեգակի ընդերքի ուղղակի ուսումնասիրությունն անհնար է, ուստի հետազոտողները վերլուծել են մագնիսական դաշտի շուրջ 50 տարվա անընդմեջ դիտարկումները, որոնք ստացվել են ամերիկյան Ուիլքոքսի անվան աստղադիտարանի կողմից։ Վեյվլեթ-վերլուծության (wavelet-analysis) մեթոդի օգնությամբ, որը թույլ է տալիս առանձնացնել տարբեր տևողության տատանումներ, նրանք ուսումնասիրել են մագնիսական դաշտի վարքագիծը աստղի բևեռներում։

Արդյունքը

Արդյունքն անսպասելի էր. մագնիսական դաշտի տատանումները բաշխվում են ոչ թե քաոսայնորեն, այլ խիստ Կոլմոգորովի օրենքով։ Այս օրենքը նկարագրում է, թե ինչպես է տուրբուլենտ հոսքերում (մթնոլորտում, օվկիանոսներում, ծխի մեջ) էներգիան փոխանցվում խոշոր հորձանուտներից փոքրերին։ Այժմ գիտնականները ցույց են տվել, որ նույն սկզբունքներով է բաշխվում նաև Արեգակի ներսում մագնիսական տատանումների էներգիան։

Ինչու է դա կարևոր

Արեգակը պլազմայի հսկայական եռացող գունդ է։ Դրա կոնվեկտիվ գոտում տաք հոսքերը մշտապես խառնվում են՝ ստեղծելով մագնիսական դաշտ։ Հենց այս դաշտն է պատասխանատու արևային բծերի, հզոր բռնկումների և պլազմայի կորոնալ արտանետումների առաջացման համար, որոնք կարող են մագնիսական փոթորիկներ առաջացնել Երկրի վրա։

Այն բանի հասկացումը, թե ինչպես է հենց ծնվում և էվոլյուցիայի ենթարկվում մագնիսական դաշտը, չափազանց կարևոր է տիեզերական եղանակի ճշգրիտ կանխատեսման համար։ Արեգակնային ակտիվության ժամանակակից մոդելները պետք է հաշվի առնեն ոչ միայն 11-ամյա պարբերաշրջանը, այլև մագնիսական տատանումների բաշխման հայտնաբերված օրենքը։

Կարճ ասած

ՊՆԻՊՈՒ-ի, ՌԳԱ ՈւԲ ՀՄՄԻ-ի և ԻԶՄԻՐԱՆ-ի գիտնականները հայտնաբերել են, որ Արեգակի բևեռներում մագնիսական դաշտը ենթարկվում է Կոլմոգորովի տուրբուլենտության օրենքին, որը բացահայտվել էր 1941 թվականին։ Սա առաջին ուղղակի հաստատումն է այն բանի, որ աստղի ներսում ընթացող գործընթացները հետևում են տիեզերական ֆիզիկական օրենքներին։ Բացահայտումը կօգնի ավելի լավ կանխատեսել արևային բռնկումները և մագնիսական փոթորիկները Երկրի վրա։ Աշխատությունը հրապարակվել է պրոֆիլային գիտական ամսագրում։