NASA-ն բացահայտել է Artemis III-ի մանրամասները, սակայն առանցքային որոշումները դեռ առջևում են

NASA-ն պաշտոնապես հաստատել է, որ «Artemis» ծրագրի երրորդ պիլոտավորվող թռիչքը տեղի կունենա երկրամերձ ուղեծրում և նախատեսված է 2027 թվականին։ Այս առաքելությունը կդառնա կարևոր միջանկյալ քայլ՝ նախքան տիեզերագնացների վայրէջքը Լուսնի վրա։

Artemis III-ը ոչ թե լուսնային ուղեծրում, այլ Երկրին ավելի մոտ իրականացնելու որոշումը կայացվել է վերջին վերին կրիոգեն արագացուցիչ բլոկը հաջորդող Artemis IV առաքելության համար պահպանելու նպատակով, որի ընթացքում էլ նախատեսվում է առաջին վայրէջքը։

Ի՞նչ կփոխվի առաքելության ծրագրերում

Լուսնի վրա լիարժեք վայրէջքի փոխարեն, Artemis III-ի շրջանակներում NASA-ն «Orion» նավով և «Space Launch System» (SLS) գերհզոր հրթիռի օգնությամբ կարձակի չորս տիեզերագնացների։ Երկրամերձ ուղեծրում «Orion»-ը կհանդիպի լուսնային վայրէջքի մեկ կամ երկու սարքերի հետ, որոնք այժմ մշակում են մասնավոր ընկերությունները՝ SpaceX-ի «Starship»-ը և Blue Origin-ի «Blue Moon Mark 2»-ը։

«Մենք առաջին անգամ կհամակարգենք միանգամից մի քանի տիեզերական սարքերի արձակումը և նոր հնարավորություններ կինտեգրենք «Artemis»-ի գործողություններում, — հայտարարել է NASA-ի «Moon to Mars» ծրագրի ադմինիստրատորի օգնականի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ջերեմի Պարսոնսը։ — Սա թույլ կտա մեզ նախապես մշակել «Orion»-ի, անձնակազմի, վերգետնյա թիմերի և երկու մատակարարների տեխնիկայի փոխգործակցությունը՝ նախքան տիեզերագնացներին Լուսնի մակերևույթ ուղարկելը»։

Նմանությունը «Apollo» ծրագրի հետ

Իր էությամբ Artemis III-ը կհիշեցնի Apollo 9 առաքելությունը (1969 թ.)։ Այն ժամանակ տիեզերագնացները անջատեցին լուսնային մոդուլը, հեռացան հիմնական նավից, կատարեցին մի շարք մանևրներ և հաջողությամբ նորից կցվեցին դրան։ NASA-ն նախատեսում է իրականացնել «Orion»-ի և լուսնային վայրէջքի սարքերի կցման նմանատիպ ստուգում։

Այնուամենայնիվ, դեռևս անհայտ է, թե որքանով լիարժեք կլինեն այդ թեստերը։ NASA-ի հայտարարության մեջ նշվում է, որ տիեզերագնացները «պոտենցիալ կերպով կարող են մուտք գործել վայրէջքի մոդուլի առնվազն մեկ փորձնական նմուշի մեջ»։ Սա նշանակում է, որ անձնակազմը կարող է և չհայտնվել «Starship»-ի կամ «Blue Moon»-ի ներսում, էլ չասած շարժիչների գործարկման և «Orion»-ից անջատվելու մասին։

NASA-ի գլխավոր երկընտրանքը

Այժմ NASA-ն գտնվում է բարդ իրավիճակում։ Եթե առաքելությունը կայանա 2027 թվականի վերջին, ինչպես հայտարարված է, ապա հանդիպումը տեղի կունենա դեռևս ոչ կատարյալ նախատիպերի («pathfinders») հետ։ Հնարավոր է՝ դրանց վրա նույնիսկ չլինի կենսապահովման լիարժեք համակարգ։

Մի կողմից՝ վաղ թռիչքը թույլ կտա ավելի արագ փորձ ձեռք բերել։ Մյուս կողմից՝ սա հակասում է տիեզերական ոլորտի գլխավոր սկզբունքին. «թեստավորիր այնպես, ինչպես պատրաստվում ես թռչել»։ Որքան ուշ տեղի ունենա Artemis III-ը, այնքան ավելի կատարելագործված սարքեր և սկաֆանդրներ (Axiom Space-ից) հնարավոր կլինի օգտագործել։ Սակայն հապաղումը սպառնում է լուսնային ողջ ծրագրի հետաձգմամբ և Չինաստանի հետ մրցակցության մեջ տեմպի կորստով։

NASA-ի ադմինիստրատոր Ջարեդ Այզեկմանը բազմիցս ընդգծել է, որ մարդկանց Լուսին վերադարձնելու մրցավազքը չափվելու է ամիսներով, այլ ոչ թե տարիներով։

Կարճ ասած

NASA-ն տեղափոխել է Artemis III-ը երկրամերձ ուղեծիր և պահպանում է նպատակը՝ արձակումը 2027 թվականին։ Առաքելությունը կդառնա լայնամասշտաբ փորձնական ներկայացում. «Orion»-ը անձնակազմով կհանդիպի և, հնարավոր է, կկցվի «Starship» և «Blue Moon» լուսնային վայրէջքի նավերի նախատիպերին։ Սա թույլ կտա նվազեցնել ռիսկերը Artemis IV-ի շրջանակներում Լուսնի վրա իրական վայրէջքից առաջ, սակայն բաց է թողնում տեխնիկայի պատրաստվածության աստիճանի հարցը։ Փորձարկումների խորության վերաբերյալ առանցքային որոշումները դեռ պետք է կայացվեն։