Խաբեության նոր ալիք Հայաստանում. լուրջ ֆինանսական կորուստներ՝ «Ազգային անվտանգության ծառայությունից» կեղծ զանգերի պատճառով

Հայաստանում արագ տարածվում է հեռախոսային խարդախության բարդ սխեմա, որը ձևանում է որպես Ազգային անվտանգության ծառայության (ԱԱԾ) համատեղ գործողություններ Ադրբեջանի հետ: Տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ Սամվել Մարտիրոսյանը նշում է, որ վերջերս հարձակումները դարձել են ավելի ագրեսիվ և անհատական՝ ազդելով ոչ միայն լրագրողների ու ակտիվիստների, այլև գործարարների, բժիշկների, երաժիշտների վրա: Մարտիրոսյանը Facebook-ում գրառում է արել՝ կոչ անելով բոլորին զգոն լինել: Արդեն մի քանի մարդ լուրջ ֆինանսական կորուստներ է կրել:

Հարձակումների աճ. լրագրողներից դեպի բոլորին

Մարտիրոսյանը, ով հայտնի է կիբերսպառնալիքների մասին իր զգուշացումներով, գրել է. «Ես լրջորեն սխալվեցի, մտածելով, թե էս հարձակումը հաղթահարեցինք։ Նոր ուժով մարդկանց վրա հարձակվում են»: Նրա խոսքով՝ խաբեբաները մանրակրկիտ պատրաստվում են. ուսումնասիրում են զոհի սոցիալական կապերը, շրջապատը և նույնիսկ հոգեբանական թույլ կողմերը՝ վստահությունը շահագործելու համար: «Շատ լավ պատրաստված են, գիտեն, ով ով ա, ում հետ կապեր ունի, ոնց մարդու վրա հոգեբանորեն ազդել», — ընդգծում է մասնագետը:

Եթե նախկինում հիմնականում թիրախում էին քաղաքացիական հասարակության և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները, ապա հիմա ռիսկի տակ է յուրաքանչյուրը:

Ինչպե՞ս է ընթանում խաբեությունը. քայլ առ քայլ

Մարտիրոսյանը մանրամասն նկարագրել է տիպիկ սցենարը, որպեսզի բոլորը կարողանան ճանաչել վտանգը: Խաբեբաները օգտագործում են WhatsApp-ի կամ Viber-ի կեղծ հաշիվներ՝ ձևանալով ձեր մտերիմ մարդկանց՝ հարազատի, ընկերոջ կամ գործընկերոջ:

1. Հաղորդագրություն «ծանոթից». Գալիս է կեղծ հաշվից՝ ձեր ծանոթի անունով: Նա գրում է, որ ԱԱԾ-ն հայտնաբերել է ձեր անունով լուրջ խնդիր՝ օրինակ, կասկածելի գումարային փոխանցումներ: Բայց «ձեր ծանոթը» իբր միջամտել է, և հիմա պետք է «համագործակցել»: Խոստանում են, որ շուտով կզանգի ԱԱԾ-ի աշխատակիցը՝ իրական կամ կեղծ անունով:
2. Զանգ «պաշտոնյայից». Զանգում է կեղծ «ԱԱԾ աշխատակիցը»՝ ռուսերեն: Պատմում է, որ ձեր հաշվից Ադրբեջանում փոխանցվել են միլիոնավոր դոլարներ: Հարցին՝ ինչո՞ւ ռուսերեն են խոսում, պատասխանում են, որ սա համատեղ օպերացիա է Ադրբեջանի հետ, և նյութերը կօգտագործվեն Բաքվի դատարանում:
3. Գագաթնակետը Կենտրոնական բանկի հետ. Համոզում են, որ պետք է շտապ հանել կանխիկը բանկից և փոխանցել «անվտանգ» հաշիվ՝ «մաքուր գումարը կեղտոտից առանձնացնելու» համար: Ասում են, թե Կենտրոնական բանկն է համակարգում: Ի վերջո գումարը գնում է խաբեբաներին:

Մարտիրոսյանը շեշտում է՝ սա պատահական զանգեր չեն, այլ նպատակային հարձակումներ՝ նախնական հետախուզությամբ սոցցանցերից:

Ինչպե՞ս պաշտպանվել

• Ստուգեք զանգահարողին. Եթե ասում են, որ ԱԱԾ-ից են՝ անջատեք և ինքներդ զանգեք պաշտոնական համարով:
• Երբեք մի՛ փոխանցեք գումար անծանոթի խորհրդով:
• Մի՛ տրվեք ճնշմանը. Խաբեբաները շտապեցնում են՝ «հիմա է պետք գործել, թե չէ կձերբակալվեք»: Իրական ԱԱԾ-ն երբեք չի խնդրում փոխանցումներ կամ կոդեր:
• Պաշտպանեք հաշիվները. Միացրեք երկքայլ հաստատումը WhatsApp/Viber-ում, մի՛ սեղմեք կասկածելի հղումներ, օգտագործեք անտիվիրուս:
• Եթե խաբվել եք՝ անմիջապես զանգեք ԱԱԾ կամ ոստիկանություն:
• Կիսվեք պատմություններով սոցցանցերում, պատմեք հարազատներին ու գործընկերներին — սա լավագույն կանխարգելումն է:

Հակիրճ…

Հայաստանում խաբեության աճ. կեղծ «ԱԱԾ»-ն ռուսերեն համոզում է փոխանցել «Ադրբեջանից եկած» միլիոններ: Թիրախում՝ ակտիվիստներ, գործարարներ, բոլորը: Խաբեբաները նախապես ուսումնասիրում են կապերը: Խորհուրդ. ստուգեք, մի՛ փոխանցեք գումար, հայտնեք ԱԱԾ-ին: Զգուշացրեք մերձավորներին. սա կփրկի գումարն ու նյարդերը: