Առաջիկա ամիսներին Հայաստանում կարող է գործարկվել YouTube հարթակում բովանդակության դրամայնացումը (monetization)՝ մի հնարավորություն, որին տեղական հեղինակները, բլոգերներն ու լրատվամիջոցները ձգտում էին երկար տարիներ։ Խոսքը Հայաստանը YouTube-ի գործընկերային ծրագրում ներառելու մասին է, ինչը թույլ կտա գումար վաստակել տեսանյութերում ցուցադրվող գովազդից։
Այն մասին, որ գործընթացը մոտ է ավարտին, հայտնել է Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանը՝ նշելով, որ գերատեսչությունը հարթակի գործընկերներից ստացել է «բանավոր հավաստիացումներ» դրամայնացումը գարնանը՝ մոտավորապես ապրիլի վերջին կամ մայիսի սկզբին գործարկելու վերաբերյալ։ Ըստ նախարարի՝ համապատասխան ազդակներ են ստացվել նաև ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի Երևան կատարած այցի ընթացքում։
Երկարատև գործընթաց. ինչու՞ Հայաստանը ցուցակում չկարՊաշտոնական մակարդակով Հայաստանը YouTube-ի գործընկերային ծրագրում ներառելու անհրաժեշտության մասին առաջին անգամ սկսեցին խոսել դեռևս 2010-ականների վերջին։ Հայաստանյան լսարանը վաղուց և ակտիվորեն ներկայացված է հարթակում, սակայն YouTube-ի տեսանկյունից երկիրը մնում էր «մոխրագույն գոտում». բովանդակությունը ստեղծվում էր, դիտումներ կային, բայց ուղղակի եկամուտ՝ ոչ։
Հայաստանի կառավարությունը երկար ժամանակ բանակցություններ էր վարում Google-ի և YouTube-ի հետ, սակայն գործընթացը մշտապես ձգձգվում էր։ Պատճառները համալիր էին՝ տեխնոլոգիականից մինչև քաղաքական-տնտեսական։ Հայաստանը դիտարկվում էր որպես փոքր շուկա՝ սահմանափակ գովազդային բյուջեներով, իսկ հայերենը երկար ժամանակ լիարժեքորեն ինտեգրված չէր հարթակի գովազդային և վերլուծական ալգորիթմներում։
Բացի այդ, ըստ փորձագետների, նախկինում ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերությունները մտավախություններ ունեին՝ կապված տարածաշրջանային անկայունության և աշխարհաքաղաքական համատեքստի հետ, ինչը նույնպես նվազեցնում էր հայաստանյան ուղղության առաջնահերթությունը։ Նույնիսկ երբ հարցը բարձրացվում էր հրապարակայնորեն, գործարկման կոնկրետ ժամկետները ամեն անգամ հետաձգվում էին։
Տեխնոլոգիական բարյեր և լեզուԻնչպես նշում է մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը, առանձնահատուկ դժվարություն էր հարցի տեխնիկական կողմը։ YouTube-ն աշխատում է համատեքստային գովազդի սկզբունքով, ինչը նշանակում է, որ հարթակը պետք է «հասկանա», թե ինչի մասին է խոսքը տեսանյութում, ում այն ցուցադրել և ինչ գովազդ տեղադրել։ Դրա համար օգտագործվում է արհեստական բանականություն, որը վերլուծում է հոլովակների բովանդակությունը։
Հայերենը երկար ժամանակ մնում էր այդ ալգորիթմների լիարժեք տեսադաշտից դուրս։ Միայն վերջին տարիներին նկատելի դարձավ, որ հարթակն սկսել է ճիշտ ճանաչել հայերեն խոսքը. մասնավորապես, հայտնվեցին ավտոմատ ենթագրերը։ Սա կարևոր ազդակ դարձավ այն մասին, որ դրամայնացման համար տեխնոլոգիական հենքը վերջապես ձևավորված է։
Ի՞նչ կտա դրամայնացումը տնտեսությանը և մեդիայինԴրամայնացման գործարկումը Հայաստանի համար աճի միանգամից մի քանի ուղղություն է բացում։ Առաջին հերթին՝ դա եկամտի նոր աղբյուր է թվային մեդիայի, բլոգերների, փոդքասթերների և անկախ հեղինակների համար։ Մինչ այժմ նրանցից շատերը ստիպված էին կամ աշխատել առանց ուղղակի դրամայնացման, կամ ալիքներն ու հաշիվները գրանցել այլ երկրների միջոցով։
Մարտիրոսյանն ընդգծում է, որ լրատվամիջոցների համար սա կարող է դառնալ ֆինանսական կայունության հարցի լուծման գործիք։ Ըստ նրա՝ YouTube-ը նախևառաջ գովազդային հարթակ է, որտեղ գովազդից ստացված եկամուտը կիսվում է Google-ի և բովանդակություն ստեղծողի միջև, և մեծ քանակությամբ դիտումների դեպքում խոսքը կարող է գնալ զգալի գումարների մասին։ Փոքր գովազդային շուկայի պայմաններում սա մեդիային տալիս է անկախ ֆինանսավորման լրացուցիչ գործիք։
Միաժամանակ, դրամայնացումը հնարավորություններ է ստեղծում նաև ստեղծարար տնտեսության զարգացման համար. տեղական բովանդակությունը դառնում է գլոբալ գովազդային շուկայի մաս, իսկ հայ հեղինակները՝ ավելի մրցունակ միջազգային հարթակում։
Հակառակ կողմը. ի՞նչ կզգան օգտատերերըԴրամայնացման գործարկումն անխուսափելիորեն կազդի նաև հանդիսատեսի վրա։ Ինչպես հեգնանքով նշում է Մարտիրոսյանը՝ «դրամայնացումը օդից չի հայտնվում»։ Սա նշանակում է հայաստանյան լսարանի համար գովազդի քանակի աճ. հոլովակները ավելի հաճախ կընդհատվեն գովազդային ներդիրներով, իսկ օգտատիրոջ փորձառությունը կդառնա պակաս հարմարավետ։
Այսպիսով, YouTube-ի դրամայնացումը փոխզիջում է տնտեսական հնարավորությունների և բովանդակության սպառման հարմարավետության միջև։ Ստեղծողների և մեդիայի համար սա երկար սպասված քայլ է առաջ, օգտատերերի համար՝ նոր իրականություն, որին ստիպված կլինեն սովորել։
Հետևեք NEWS.am Tech-ին Facebook-ում և Twitter-ում