ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և AI-ի խոշորագույն ընկերությունները փաստացի իրենց տնտեսական և քաղաքական շահերը կապել են արհեստական բանականության զարգացման շուրջ։ Այս դաշինքի հիմքում չորս խոշոր խաղադրույք է՝ հսկայական ենթակառուցվածքային ներդրումներից ստացվող տնտեսական ազդեցությունը, կամավոր կարգավորումը, ավելի ու ավելի հզոր մոդելների անվտանգ զարգացումը և Սպիտակ տան ու տեխնոլոգիական արդյունաբերության միջև քաղաքական գործընկերությունը, պատմում է Axios.com։

Այն, թե արդյոք այս սպասումները կարդարանան, կախված է ոչ միայն առանձին ընկերությունների վիճակից։ Հաջողությունը կարող է նշանակել արտադրողականության արագացում և ԱՄՆ-ի նոր տեխնոլոգիական թռիչք, մինչդեռ ձախողումը կարող է հանգեցնել լայնածավալ ֆինանսական կորուստների, աշխատաշուկայի խնդիրների և կարգավորման նկատմամբ նոր պահանջների։

Տրիլիոնավոր դոլարներ՝ նոր արդյունաբերական թռիչքի հույսով

Առաջին խաղադրույքը կապված է AI-ի տնտեսության հետ։ Ընկերություններն ու ներդրողները հսկայական միջոցներ են ներդնում արագացուցիչների, տվյալների կենտրոնների, էներգետիկայի և այլ ենթակառուցվածքների մեջ՝ ակնկալելով, որ արհեստական բանականությունը կդառնա արտադրողականության նոր շարժիչը։

Գնահատականների համաձայն՝ AI-ի ենթակառուցվածքի վրա ընդհանուր ծախսերը մինչև 2032 թվականը կարող են հասնել 10,3 տրիլիոն դոլարի։ Միևնույն ժամանակ, այս ներդրումների վերադարձը դեռևս վիճարկելի է մնում։ Վերլուծություններից մեկը, որին հղում է անում Axios-ը, ցույց է տվել, որ 2024 թվականից ի վեր խոշորագույն ամպային ընկերությունները AI-ի վրա ծախսել են գրեթե 1 տրիլիոն դոլարով ավելի, քան այդ տեխնոլոգիաները նրանց բերել են եկամուտ։

Թրամփի վարչակազմի և տեխնոլոգիական ընկերությունների համար խաղադրույքն այն է, որ ներկայիս ծախսերը ժամանակի ընթացքում կվերածվեն տնտեսական աճի նոր փուլի՝ գործող աշխատանքի ավտոմատացումից մինչև նոր ճյուղերի և ծառայությունների առաջացում։

Մյուս կողմում լայնածավալ գերներդրման ռիսկն է։ Եթե արտադրողականության սպասվող աճը չիրականանա, ապա հաշվարկային ենթակառուցվածքի մեջ կատարված հսկայական ներդրումները կարող են զգալիորեն ավելի քիչ շահութաբեր լինել, քան ենթադրում են այսօրվա գնահատականները։

Վաշինգտոնը խաղադրույք է կատարում ինքնակարգավորման վրա

Երկրորդ խաղադրույքը վերաբերում է կարգավորմանը։ Վերջերս Թրամփը և AI-ի խոշորագույն ընկերությունների ներկայացուցիչները ստորագրել են համաձայնագիր, որը հիմնված է կամավոր պարտավորությունների, մոդելների ներքին ստուգումների և անկախ աուդիտի վրա, այլ ոչ թե նոր դաշնային պահանջների։

Այս մոտեցումը ընկերություններին թույլ է տալիս ավելի արագ զարգացնել տեխնոլոգիաները և ինքնուրույն որոշել թեստավորման ու վերահսկման ընթացակարգերը։ Այս մոդելի կողմնակիցների համար կարևոր է նաև միջազգային մրցակցությունը․ ավելի թեթև կարգավորող միջավայրը պետք է օգնի ԱՄՆ-ին պահպանել առավելությունը Չինաստանի նկատմամբ։

Սակայն այս համակարգի առջև կա սկզբունքային հարց․ ի՞նչ կլինի, եթե կամավոր միջոցները բավարար չլինեն։ Այդ դեպքում Վաշինգտոնը ստիպված կլինի խստացնել վերահսկողությունն արդեն այն բանից հետո, երբ անբավարար անվտանգության հետևանքները ակնհայտ դառնան։

Որքան հզոր են մոդելները, այնքան ավելի բարդ է անվտանգության խնդիրը

Երրորդ խաղադրույքն այն է, որ AI-ը կկարողանա էապես ավելի հզոր դառնալ՝ միևնույն ժամանակ չվերածվելով այնպիսի համակարգի, որը ստեղծողները չեն կարող վերահսկել։

Հնարավոր ռիսկերի մասին նախազգուշացումներ հնչում են նաև հենց արհեստական բանականության մշակողների կողմից։ Մասնավորապես, Anthropic-ի՝ ընկերության բորսա դուրս գալու հետ կապված փաստաթղթերում դիտարկվում են սցենարներ, որոնց դեպքում բավականաչափ զարգացած AI-ը կարող է սպառնալիք ներկայացնել մարդկության գոյության համար։

Միաժամանակ հենց մոդելների հնարավորությունների աճն է արդյունաբերության կողմից դիտարկվում որպես առավել նշանակալի հնարավոր օգուտների աղբյուր՝ գիտական հետազոտությունների արագացումից մինչև նոր դեղերի մշակում և բարդ ինժեներական խնդիրների լուծում։

Այսպիսով, արդյունաբերությունը փորձում է հավասարակշռություն գտնել երկու ուղղությունների միջև։ Մի կողմից՝ մոդելները պետք է դառնան ավելի ինքնավար և արդյունավետ։ Մյուս կողմից՝ վերահսկման ու անվտանգության համակարգերը պետք է հասցնեն հետևել դրանց հնարավորությունների աճին։

Տեխնոլոգիական դաշինքը դառնում է քաղաքական

Վերջապես, խոսքը քաղաքական խաղադրույքի մասին է։ Թրամփը արհեստական բանականության զարգացումը դարձրել է իր տեխնոլոգիական քաղաքականության կարևոր տարրերից մեկը և այն կապում է Չինաստանի հետ մրցակցության մեջ ամերիկյան առաջնորդության հետ։ AI-ընկերությունները, իրենց հերթին, շահագրգռված են այնպիսի քաղաքական միջավայրով, որը թույլ է տալիս կառուցել ենթակառուցվածքներ և զարգացնել մոդելները՝ սահմանափակումների նվազագույն քանակով։

Արդյունքում Սպիտակ տան և տեխնոլոգիական արդյունաբերության շահերը գնալով ավելի են միահյուսվում։ Թրամփի վարչակազմի համար AI-ի հաջողությունը կարող է դառնալ ավելի լայն տնտեսական և տեխնոլոգիական ծրագրի մաս։ Ընկերությունների համար պետական քաղաքականությունն անմիջականորեն ազդում է էներգիայի հասանելիության, տվյալների կենտրոնների կառուցման, կարգավորման և մրցակցության պայմանների վրա։

Բայց նման փոխկախվածությունը գործում է երկու ուղղությամբ։ Եթե AI-ի զարգացումը հանգեցնի լուրջ տնտեսական կորուստների, աշխատաշուկայի լայնածավալ վերակառուցման կամ անվտանգության հետ կապված խոշոր միջադեպերի, հետևանքները կանդրադառնան ոչ միայն առանձին ընկերությունների վրա։

Հասարակությունը դեռ չի կիսում արդյունաբերության վստահությունը

Միևնույն ժամանակ AI-ի արդյունաբերության համար վստահության խնդիր մնում է։ Quinnipiac-ի նոր հարցման համաձայն՝ ամերիկացիների 74%-ը հայտարարել է, որ չի վստահում AI-ընկերությունների ղեկավարներին։ Միայն 34%-ն է կարծում, որ արհեստական բանականությունն իրենց առօրյա կյանքում ավելի շատ օգուտ կբերի, քան վնաս։

Սա կարևոր հակադրություն է ստեղծում այն խաղադրույքների մասշտաբի հետ, որոնք այսօր կատարում են Վաշինգտոնն ու տեխնոլոգիական ընկերությունները։ Ենթակառուցվածքային ներդրումներն արդեն չափվում են տրիլիոնավոր դոլարներով, սակայն հասարակական վստահությունն առ այն, որ այս ներդրումները կհանգեցնեն կյանքի նկատելի բարելավման, մնում է զգալիորեն ավելի ցածր։

Ըստ էության, ԱՄՆ-ն այժմ միաժամանակ իրականացնում է վերջին տասնամյակների ամենախոշոր տեխնոլոգիական փորձարկումը և փորձում է դրա շուրջ ձևավորել քաղաքական ու տնտեսական համակարգ։ Արդյունքը կախված կլինի ոչ միայն նրանից, թե որքան արագ կզարգանան մոդելները, այլև նրանից, թե արդյոք AI-ընկերությունները կկարողանան հաշվարկային հզորությունը վերածել իրական արտադրողականության, ապահովել համակարգերի անվտանգությունը և համոզել հասարակությանը այս տեխնոլոգիայի օգտակարության մեջ։