Մոտավորապես 3 միլիոն բնակչություն ունեցող փոքր երկիրը՝ Հայաստանը, արագորեն վերածվում է համաշխարհային տեխնոլոգիական էկոհամակարգի նշանակալի խաղացողի: Այսօր՝ հոկտեմբերի 10-ին DigiConf-ի շրջանակում իր հիմնական ելույթի ժամանակ հայտարարել է NVIDIA-ի փոխնախագահ, Ռև Լեբարեդյանը:

Լիբարիտյանը գովաբանել է հայ  ընկերակցությանն ու կազմակերպությունների, մասնավորապես՝ UATE-ի ջանքերը, որոնք վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում կառուցել են ամուր տեխնոլոգիական բազա: «Դա վկայում է այն զարմանալի աշխատանքի մասին, որը տեղական ընկերակցությանը կատարել է Հայաստանը տեխնոլոգիաների առաջատար դիրք զբաղեցնելու համար»,- նշել է նա: Ըստ Լեբարիդյանի՝ մտավոր կապիտալը երկրին հնարավորություն է տալիս նշանակալի դեր խաղալ համաշխարհային տեխնոլոգիական համայնքում:

Էներգետիկ ներուժն իբրև առաջընթացի շարժիչ ուժ

Լեբարեդյանը առանձնահատուկ ընդգծեց Հայաստանի էներգետիկ ներուժը իբրև տեխնոլոգիական զարգացման հիմնական գործոն: «Հայաստանն օժտված է զգալի էներգետիկ ռեսուրսներով, հատկապես՝ արևային էներգիայով, սակայն չունի դրանք արդյունավետորեն արտահանելու ունակություն»,- պարզաբանեց նա: Ընդսմին, արհեստական ​​բանականության գործարանների զարգացմանը զուգընթաց երկիրն ի վիճակի է այդ էներգիան փոխակերպել գիտելիքի, որը համաշխարհային շուկայում բարձր արժեք ունի: «Մենք կարող ենք էներգիան վերամշակել տոկենների՝ թվային գիտելիքների, որոնք կարելի են պահել և տարածել ամբողջ աշխարհում»,- ասում է Լեբարեդյանը: Նրա համոզմամբ՝ դա Հայաստանի համար բացառիկ հնարավորություն է ընձեռում օգտագործելու ավելցուկային էներգիան՝ մեծ շահութաբերություն ապահովող արտադրանք ստեղծելու համար։

Firebird նախագիծը. ներդրումներ ապագայում

Այս համատեքստում առանցքային իրադարձություն էր 2025 թվականի հուլիսին արհեստական ​​բանականության Firebird գործարանի կառուցման մասին հայտարարությունը, որի ներդրումը կկազմի 500 միլիոն դոլար: «Մենք միավորել ենք ուժերը կառավարության, տեղական հիմնադիրների և NVIDIA-ի հետ՝ այս նախագիծն իրականացնելու նպատակով»,- ասում է Լիբարիտյանը: Նա ընդգծեց, որ Firebird-ը Հայաստանի համար դառնալու է արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակաշրջանի էլեկտրակայանի համարժեքը՝ երկրին զգալի մրցակցային առավելություն ապահովելով: Արհեստական ​​բանականության գործարանը Հայաստանի ավելցուկային էներգետիկ ներուժը կօգտագործի՝ տվյալները վերամշակելու և աշխարհով մեկ արտահանվող գիտելիքների վերածելու համար։

Տնտեսական և կրթական ներուժը

Լեբարեդյանը Firebird արհեստական ​​բանականության գործարանը համարում է գործիք՝ Հայաստանի կրթական և հետազոտական ​​բազան ամրապնդելու համար: «Նույնիսկ Սթենֆորդի և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) նման առաջատար համալսարանները գերհամակարգիչների հասանելիություն չունեն: Մինչդեռ մենք կունենանք,- նշեց նա: -Դա հնարավորոթյուն կընձեռի ներգրավվել տաղանդավոր մասնագետների, ուսուցանել տեղական հետազոտողներին և աջակցել ստարտափներին՝ տեխնոլոգիական էկոհամակարգի համար աճի ցիկլ ստեղծելով։

Նա նշեց նաև, որ արհեստական ​​բանականության գործարանների կառուցումն ու կառավարումն ինքնին արժեքավոր հմտություն է։ «Նրանք, ովքեր գիտեն, թե ինչպես դա անել, կլինեն առաջատարներ, ինչպես General Electric-ը էլեկտրականության դարաշրջանում»,- պարզաբանեց Լեբարեդյանը։ Հայաստանը ի վիճակի է ոչ միայն զարգացնել սեփական ներքին ենթակառուցվածքները, այլև գիտելիքներ և ծառայություններ արտահանել՝ բազմատրիլիոն դոլարանոց արդյունաբերության մասնակցելով։