Էկրանների կապույտ լույսը. Իսկապե՞ս այն վտանգավոր է աչքերի համար և ինչ է պետք իմանալ դրա մասին

Գրեթե յուրաքանչյուր սմարթֆոնում, պլանշետում և մոնիտորում կա «գիշերային ռեժիմ», որը պատկերն անում է ավելի տաք և նվազեցնում է կապույտ լույսի մասնաբաժինը: Դրա պատճառով շատերի մոտ տպավորություն է ստեղծվում, որ սովորական էկրանն ըստ լռության վնասակար է: Իրականում հարցն ավելի բարդ է: Գաջեթների էֆեկտը արժե բաժանել երեք տարբեր խնդիրների՝ ցանցաթաղանթի հնարավոր վնասում, աչքերի հոգնածություն և ազդեցություն քնի վրա: Եվ հեռու ոչ բոլոր դեպքերում է վճռորոշ դեր խաղում հենց գույնը:

Ինչու են խոսում հենց կապույտ լույսի մասին

Կապույտ լույսը տեսանելի սպեկտրի մաս է: Այն առկա է ոչ միայն էկրաններում, այլև արևի լույսի մեջ, որին մարդը բախվում է ամեն օր: Դրա մասին քննարկում են երկու պատճառով: Առաջինն այն է, որ կարճալիք ճառագայթումն ունի ֆոտոնի ավելի բարձր էներգիա, և շատ ինտենսիվ ու երկարատև ազդեցության դեպքում այն տեսականորեն կարող է ավելի ակտիվորեն մասնակցել աչքի հյուսվածքներում ֆոտոքիմիական գործընթացներին: Երկրորդն այն է, որ մարդու ներքին ժամացույցը հատկապես զգայուն է սպեկտրի այս մասի նկատմամբ. երեկոյան նման լույսը կարող է ազդանշել օրգանիզմին, որ օրը դեռ չի ավարտվել:

Այնուամենայնիվ, գույնը ընդամենը գործոններից մեկն է: Կարևոր են ինտենսիվությունը, ազդեցության տևողությունը, էկրանից հեռավորությունը և շրջակա լուսավորության պայմանները:

Վնասո՞ւմ են արդյոք սովորական էկրանները ցանցաթաղանթը

Լուսավորության միջազգային հանձնաժողովը (CIE) չի հաստատում ցանցաթաղանթի վնասման բարձր ռիսկը սմարթֆոնների, մոնիտորների և նոութբուքերի սովորական օգտագործման դեպքում: «Ապացուցված վնասի» մասին հաղորդագրությունները հաճախ հենվում են բջիջների, մոլեկուլների կամ կենդանիների հետ ուսումնասիրությունների վրա: Դրանք օգնում են հասկանալ հնարավոր մեխանիզմները, բայց չեն ապացուցում, որ մարդը գաջեթից ստանում է վնասման համար բավարար չափաբաժին:

Պայմանականորեն սա կարելի է համեմատել ռենտգենյան ճառագայթման հետ. մեծ չափաբաժինները վտանգավոր են, իսկ փոքրերը կիրառվում են բժշկության մեջ: Նշանակություն ունի ոչ միայն ճառագայթման տեսակը, այլև դրա քանակը: Էկրանների ամենօրյա օգտագործման դեպքում խոսքը համեմատաբար փոքր մակարդակների մասին է:

Ինչու են աչքերը հոգնում էկրանից

Աչքերի հոգնածությունը գրեթե կապված չէ սպեկտրի կապույտ մասի հետ: Այն առաջանում է նրանից, թե ինչպես է մարդը նայում ցանկացած մոտ օբյեկտի՝ և՛ լուսավորվող էկրանին, և՛ էլեկտրոնային գրքի էջին: Հայացքը երկար մնում է ֆոկուսացված մեկ հեռավորության վրա, մարդը թարթում է ավելի հազվադեպ կամ ոչ ամբողջությամբ, աչքի մակերևույթն ավելի արագ է չորանում: Իրավիճակը վատթարացնում են շողերը, չափազանց բարձր կամ չափազանց ցածր պայծառությունը, մանր տառատեսակը, անհարմար կեցվածքը և տեսողության չշտկված խնդիրները:

Օգնում է ոչ այնքան «աչքերի պաշտպանության ռեժիմը», որքան աշխատատեղի ճիշտ կազմակերպումը: Արժե ընտրել պայծառությունն այնպես, որ էկրանը չթվա ոչ պայծառ բիծ, ոչ մութ ուղղանկյուն սենյակի ֆոնին: Հեռացնել շողերը, մեծացնել տեքստի չափսը, տեղադրել էկրանը աչքերի մակարդակից մի փոքր ցածր և պարբերաբար նայել հեռուն: 20-20-20 հայտնի կանոնը (յուրաքանչյուր 20 րոպեն մեկ 20 վայրկյան նայել վեց մետր հեռավորության վրա գտնվող օբյեկտին) խիստ բժշկական նորմ չէ, բայց լավ արտացոլում է պարզ գաղափարը. պետք է կանոնավորապես ընդհատել մոտ տարածությունում անընդհատ աշխատանքը:

Ինչպես են էկրաններն ազդում քնի վրա

Երեկոյան ցիրկադային ռիթմերի վրա ազդում է աչքերի մեջ ընկնող ամբողջ լույսը: Կապույտ բաղադրիչի բարձր մասնաբաժնով սառը սպիտակ լույսը կարող է ազդել ավելի ուժեղ, բայց գույնը դարձյալ ընդամենը գործոններից մեկն է: Ոչ պակաս նշանակություն ունեն պայծառությունը, օգտագործման տևողությունը, օրվա ժամը, սենյակի լուսավորվածությունը և այն, թե որքան լույս է մարդն ստացել ցերեկը: Երեկոյան լույսի նկատմամբ զգայունությունը տարբեր մարդկանց մոտ տարբերվում է:

Հետազոտությունները տալիս են տարբեր արդյունքներ՝ կախված պայմաններից: Մեկ փորձարկման ժամանակ քնելուց առաջ պայծառ էկրանից մի քանի ժամ կարդալը տեղաշարժում էր կենսաբանական գիշերը մոտ մեկուկես ժամով: Մեկ այլ փորձում պլանշետի մոտ երկու ժամը ցերեկային պայծառ լուսավորությունից հետո նկատելիորեն չէր փոխում հաջորդող քունը: Ուստի «որոշակի ժամից հետո հեռախոսին չնայելու» ունիվերսալ արգելք այս տվյալներից անել չի կարելի:

Բացի այդ, գաջեթը կարող է խանգարել քնելուն նաև առանց լուսային էֆեկտի: Ծանուցումները, նամակագրությունը և անվերջ ժապավենը պարզապես պահում են ուշադրությունը, և մարդը պառկում է ավելի ուշ: Գիշերային ռեժիմն այս խնդիրը չի լուծում:

Արդյո՞ք օգտակար է գիշերային ռեժիմը

Տաք երանգներն իսկապես նվազեցնում են կարճալիք լույսի մասնաբաժինը և կարող են ավելի մեղմ ազդել ներքին ժամացույցի վրա: Բայց պայծառ դեղնավուն էկրանը նախկինի պես մնում է լույսի աղբյուր, հատկապես եթե դրան նայում են երկար և մոտ հեռավորությունից: Ուստի գիշերային ռեժիմը միացնելն օգտակար է, բայց դա բավարար չէ, եթե պայծառությունը մնում է բարձր, իսկ քնելուց առաջ ժամանակը ձգվում է ժամերով:

Արդյո՞ք արժե վախենալ կապույտ լույսից

Եթե կարճ՝ ոչ: Ինքնին սովորական էկրանների կապույտ լույսը ամենօրյա օգտագործման դեպքում չի քայքայում ցանցաթաղանթը: Շատ ավելի հաճախ անհանգստությունն առաջանում է երկարատև անընդհատ աշխատանքի, բարձր պայծառության, հազվադեպ ընդմիջումների և երեկոյան բովանդակության մեջ «խրվելու» պատճառով: Գիշերային ռեժիմը կարող է օգտակար լինել քնի համար, բայց այն չի վերացնում պայծառությանը, հեռավորությանը, լուսավորությանը և էկրանային ժամանակի ընդհանուր հիգիենային հետևելու անհրաժեշտությունը:

Կարճ ասած

Էկրանների կապույտ լույսը հաճախ վտանգավոր են համարում, բայց սովորական օգտագործման դեպքում այն չի ապացուցել ցանցաթաղանթը վնասելու ունակությունը: Աչքերի հոգնածությունը կապված է առաջին հերթին հայացքի երկարատև ֆիքսման, հազվադեպ թարթման և աշխատանքի ոչ ճիշտ պայմանների հետ, այլ ոչ թե գույնի: Քնի վրա ազդում է երեկոյան ամբողջ լույսը, հատկապես պայծառը, ինչպես նաև հեռախոսում երկար նստելու սովորությունը: Գիշերային ռեժիմը նվազեցնում է կապույտ սպեկտրի մասնաբաժինը և կարող է օգնել, բայց չի փոխարինում պայծառության և քնելուց առաջ ժամանակի ողջամիտ սահմանափակումներին: