Արդյո՞ք արժե վստահել ԱԲ-ին արտաերկրային կյանքի որոնման գործում

Արհեստական բանականությունը կարող է հեշտությամբ սխալվել՝ անկենդան օբյեկտները ընդունելով որպես այլ մոլորակների վրա կյանքի դրսևորումներ։ Նման եզրահանգման են եկել Միչիգանի համալսարանի երկու հետազոտողներ, որոնք թեստավորել են ԱԲ-ն համակարգչային ծրագրում սիմուլյացված կյանքի ձևերի վրա, պատմում է Space.com-ը։

Ո՞րն է խնդիրը

«Մենք արդեն տեսել ենք, որ ԱԲ-ն ունի լուրջ աքիլլեսյան գարշապար, երբ փորձում է դասակարգել օբյեկտներ, որոնք նման չեն նրանց, որոնց վրա ինքը վարժեցվել է», — պատմել է առաջատար հետազոտող Քրիստոֆ Ադամին։

Գիտնականներն օգտագործել են Avida ծրագիրը՝ թվային կյանքի սիմուլյատոր, որտեղ օրգանիզմները ներկայացված են կոդի տեսքով, որն ունակ է բազմացման և ռեսուրսների համար մրցակցության։ Սա թույլ է տվել ստեղծել «կյանքի» և «ոչ-կյանքի» օրինակների մեծ հավաքածու՝ թեստավորման համար։

Փորձարկման արդյունքում ԱԲ-ին հաջողվել է խաբել «մոլեկուլների» հաջորդականության ընդամենը 15 փոփոխությամբ։ Մոդելը սկսում էր բացարձակ վստահությամբ պնդել, որ տեսնում է կյանք, թեև իրականում դա անկենդան հաջորդականություն էր։ Եվ այդպես՝ տվյալների ցանկացած ելակետային հավաքածուի դեպքում։

Ինչու՞ է սա կրիտիկական կյանքի որոնման համար

ԱԲ-ն վարժեցվում է երկրային կյանքի նմուշների վրա։ Սակայն արտաերկրային կյանքը կարող է ուժեղորեն տարբերվել քիմիական կազմով և գործընթացներով։ Նման «բաշխման սահմաններից դուրս եկող» տվյալները կարող են հանգեցնել կեղծ դրական արդյունքների։

Սա հատկապես կարևոր է ապագա առաքելությունների համար։ Եթե մարսագնացը կամ զոնդը դեպի Եվրոպա, Վեներա կամ էկզոմոլորակներ հենվի ԱԲ-ի վրա՝ սպեկտրոմետրիկ տվյալների վերլուծության համար, սխալի ռիսկը մեծանում է։

«Եթե ԱԲ-ն վարժեցված է երկրային բիոտիկ և աբիոտիկ նմուշների վրա, այն կարող է տալ դրական վերջնարդյունք, երբ իրականում կյանք չկա», — նախազգուշացնում է Ադամին։

Ի՞նչ է սպասվում հետո

Հաջորդ քայլը իրական տվյալների վրա ստուգումն է, այլ ոչ միայն թվային սիմուլյացիայում։ Գիտնականները ծրագրում են արդյունքները ներկայացնել 2026 թվականի օգոստոսին կայանալիք արհեստական կյանքին նվիրված գիտաժողովում։

Կարճ ասած

Միչիգանի համալսարանի հետազոտողները ցույց են տվել, որ ԱԲ-ին հեշտությամբ կարելի է խաբել՝ ստիպելով անկենդան օբյեկտները ընդունել որպես կյանքի դրսևորումներ։ Սա տեղի է ունենում, երբ տվյալները «դուրս են գալիս բաշխման սահմաններից»՝ տարբերվում են նրանցից, որոնց վրա մոդելը վարժեցվել է։ Արտաերկրային կյանքի որոնման համար սա ստեղծում է կեղծ դրական արդյունքների լուրջ ռիսկ։ Գիտնականները նախազգուշացնում են, որ նման առաքելություններում ԱԲ-ին առանց մանրակրկիտ ստուգման վստահելը դեռևս վաղաժամ է։ Արդյունքները կներկայացվեն 2026 թվականի օգոստոսին կայանալիք արհեստական կյանքին նվիրված գիտաժողովում։