Հայաստանը միացնում է AI ռեժիմը՝ փոխելով խաղի կանոնները ողջ տնտեսության համար
09:33 7 մայիսի, 2026Հայաստանի իշխանությունները մտադիր են ոչ միայն կառուցել հաշվողական հզորություններ, այլև ապահովել ամբողջ տնտեսության համակարգային տրանսֆորմացիան։ Խոսքը ինտեգրման այնպիսի մոդելի մասին է, որտեղ արհեստական բանականությունը (ԱԲ) դառնում է զարգացման առանցքային տարր՝ ընդգրկելով բոլոր ոլորտները՝ կրթությունից ու գիտությունից մինչև բիզնես և պետական կառավարում։ Այս մասին Yerevan Dialogue 2026 ֆորումի ժամանակ հայտարարել է Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանը։
ԱԲ ինտեգրման երեք ուղղությունները
Հայրապետյանն ընդգծել է, որ կառավարությունն իրականացնում է փուլային մոտեցում՝ կենտրոնանալով երեք հիմնական ուղղությունների վրա։
Առաջին և, ըստ նրա, հիմնարար ուղղությունը կրթությունն ու կադրային ներուժի զարգացումն է։ Նախարարը նշել է, որ առանց մարդկային կապիտալում ներդրումների հնարավոր չէ ապահովել տեխնոլոգիաների ընդլայնումը։ Իշխանությունները ձգտում են, որ Հայաստանը ոչ միայն օգտագործի արհեստական բանականությունը, այլև ինքնուրույն մշակի այն։ Այս համատեքստում ԱԲ գործիքները ներդրվում են համալսարաններում և տեխնիկական ուսումնական հաստատություններում, իսկ հետազոտողներն ու ուսանողները հնարավորություն են ստանում օգտվել բարձր արտադրողականությամբ հաշվողական ռեսուրսներից։
«Եթե մենք չսկսենք սրանից, ոչ մի այլ բան չի կարող զարգանալ և ընդլայնվել», — հայտարարել է նա։ Այս քաղաքականության իրականացման գործիքներից մեկը դարձավ AI Virtual Institute վիրտուալ հարթակի ստեղծումը, որի շրջանակներում արդեն ձեռք են բերվել համագործակցության պայմանավորվածություններ միջազգային գործընկերների, այդ թվում՝ AWS-ի և Firebird AI ընկերության հետ։
Շեշտադրումը բիզնեսի և նորարարությունների վրա
Որպես երկրորդ ուղղություն նախարարը նշել է մասնավոր հատվածի զարգացումը։ Նրա խոսքով՝ պետությունն արդեն ընդունել է նոր օրենսդրություն և գործարկել տեխնոլոգիական ոլորտի աջակցության ծրագրեր։ Հայրապետյանն ընդգծել է, որ իշխանությունները մտադիր են խթանել տեղական ընկերություններին, հատկապես ստարտափներին՝ աութսորսինգից անցում կատարելու սեփական արտադրանքի մշակմանն ու նորարարություններին։ AI Virtual Institute-ի միջոցով պետությունը վարձակալում է հաշվողական հզորություններ և դրանք տրամադրում ԱԲ ոլորտում աշխատող ձեռնարկատերերին ու տեխնոլոգիական ընկերություններին։
Թվային պետություն և «խելացի» Երևան
Երրորդ ուղղությունը պետական հատվածի թվային տրանսֆորմացիան է։ Խոսքը կառավարման համակարգում ԱԲ հիմքով լուծումների ներդրման, «խելացի քաղաք» հայեցակարգի զարգացման և օրենսդրության կատարելագործման մասին է։
Նախարարը տեղեկացրել է, որ վերջին ամիսներին կառավարությունն ակտիվորեն փոխգործակցում է Երևանի քաղաքապետարանի հետ՝ smart city-ի շրջանակներում ընդհանուր օրակարգ ձևավորելու համար։ ԱԲ ներդրումը կընդգրկի ոլորտների լայն շրջանակ՝ առողջապահությունից մինչև ֆինթեք։
«Տվյալների կենտրոնների այգիներից» դեպի ինքնիշխան ԱԲ
Առանձին Հայրապետյանը կանգ առավ ենթակառուցվածքային բաղադրիչի վրա, ներառյալ Հրազդանում Firebird տվյալների կենտրոնի նախագիծը։ Սակայն, նրա խոսքով, նպատակն ավելի լայն է՝ Հայաստանը վերածել «ԱԲ տվյալների կենտրոնների այգու» կամ «ԱԲ գործարանների»։
Նախարարն ընդգծել է, որ երկիրն ունի զգալի էներգետիկ ներուժ, այդ թվում՝ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ոլորտում։ Սա հնարավորություններ է բացում տվյալների կենտրոնների շինարարության մեջ լայնածավալ ներդրումների համար։ Միևնույն ժամանակ Հայրապետյանը նշել է, որ միայն հաշվողական հզորությունները բավարար չեն լիարժեք «ինքնիշխան ԱԲ» ձևավորելու համար։ Անհրաժեշտ են նաև պաշտպանված տվյալներ, սեփական մոդելներ և լեզվական տեխնոլոգիաների զարգացում։
«Մենք ձգտում ենք նրան, որ մի օր այս նպատակը դառնա իրականություն», — եզրափակել է նախարարը։