Ինչքա՞ն արագ են հակերները սկսում օգտագործել արտահոսած գաղտնաբառերը

Մուտքանունների և գաղտնաբառերի տվյալների բազաների արտահոսքերը տեղի են ունենում պարբերաբար, սակայն շատ օգտատերեր չեն պատկերացնում, թե որքան արագ են այդ տվյալները վերածվում հարձակման գործիքի: DLBI արտահոսքերի հետախուզման ծառայության հիմնադիր Աշոտ Հովհաննիսյանը «Գազետա.ռու»-ին հայտնել է, որ միջինում արտահոսած գաղտնաբառերը սկսում են ակտիվորեն օգտագործվել կոտրելու համար հրապարակումից արդեն յոթ օր անց: Իսկ եթե խոսքը կորպորատիվ կամ գերատեսչական հաշիվների մասին է՝ չարտոնված մուտքի փորձերը գրանցվում են միջինում երեք օր անց:

Արտահոսքի երկու տեսակ և ինչպես են դրանք հայտնվում չարագործների ձեռքում

Գոյություն ունի արտահոսքի երկու հիմնական սցենար.

1. Հանրահայտ ծառայությունների տվյալների բազաների կոտրում — հակերները ստանում են միլիոնավոր օգտատերերի պատրաստի մուտքանուններն ու գաղտնաբառերը:
2. «Սթիլեր» (stealer) տեսակի վնասակար ծրագրերի օգտագործում — դրանք գողանում են սեսիոն քուքիները (cookies) և գաղտնաբառերը հենց զոհերի սարքերից:

Երկու դեպքում էլ գողացված տվյալներն անմիջապես տեսակավորվում են: Ամենամեծ արժեքը ներկայացնում են կորպորատիվ և գերատեսչական հաշիվները (դրանք հեշտ է տարբերակել ըստ էլեկտրոնային փոստի տիրույթի՝ @gov.ru, @company.ru և այլն): Նման մուտքանուններն ու գաղտնաբառերը գնվում են անմիջապես շորթող-ծրագրերի (ransomware) ստեղծողների կողմից բարձր գներով. հենց այդ պատճառով ընկերությունների վրա հարձակումները սկսվում են 3 օր անց:

Մնացած տվյալները (սոցցանցերի անձնական հաշիվներ, էլ. փոստեր, ֆորումներ, խանութներ) հայտնվում են ավելի էժան բազաներում և վաճառքի են հանվում դարքնեթի ֆորումներում ու Telegram-ալիքներում: Հենց այս բազաներն են սկսում «մշակվել» արտահոսքից մեկ շաբաթ անց:

«Գաղտնաբառերի օգտագործման արագության տարբերությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ամենը, ինչը հնարավորություն է տալիս մուտք գործել կորպորատիվ ենթակառուցվածք, վիրուս-շորթողների ստեղծողները գնում են ավելի բարձր գներով անմիջապես սթիլերների օպերատորներից, այլ ոչ թե դարքնեթի ֆորումների կամ Telegram-ալիքների միջոցով, և անմիջապես օգտագործում են ընկերությունների ցանցերի վրա հարձակվելու համար»,- պարզաբանել է Աշոտ Հովհաննիսյանը:

Ինչու՞ են կորպորատիվ հաշիվները գլխավոր թիրախը

Կորպորատիվ փոստին կամ VPN-ին հասանելիությունը հաճախ թույլ է տալիս հակերներին ներխուժել ընկերության ցանց, տեղադրել վնասակար ծրագրեր, վերծանել տվյալները և փրկագին պահանջել: Հետևաբար, նման տվյալները շուկայից անհետանում են գրեթե ակնթարթորեն. դրանք գնում են նրանք, ովքեր պատրաստ են ավելի շատ վճարել արագ մուտքի համար:

Անձնական գաղտնաբառերը նույնպես օգտագործվում են, բայց ավելի դանդաղ՝ զանգվածային ֆիշինգի, սոցցանցերի հաշիվների գողության, բանկային քարտերով խարդախությունների կամ հետագա վերավաճառքի համար:

Ինչպե՞ս պաշտպանվել

Փորձագետը տալիս է պարզ, բայց արդյունավետ հանձնարարականներ.

• Երբեք մի՛ օգտագործեք նույն գաղտնաբառը անձնական և աշխատանքային հաշիվների համար:
• Պարբերաբար ստուգե՛ք Ձեր տվյալները արտահոսքերի համար այնպիսի ծառայությունների միջոցով, ինչպիսիք են Have I Been Pwned, DLBI, LeakCheck կամ նմանատիպ այլ հարթակներ:
• Միացրե՛ք երկփուլային վավերացումը (2FA) ամենուր, որտեղ հնարավոր է, հատկապես էլ. փոստում, բանկային հավելվածներում և աշխատանքային ծառայություններում:
• Օգտագործե՛ք գաղտնաբառերի կառավարիչներ (Bitwarden, 1Password, KeePassXC և այլն). դրանք գեներացնում և պահպանում են բարդ, եզակի գաղտնաբառեր:
• Տեղադրե՛ք հուսալի հակավիրուս, որն ունի պաշտպանություն սթիլերներից և ֆիշինգից:

Ամենակարևորը հասկանալն է. արտահոսած գաղտնաբառը արդեն 3–7 օր անց կարող է դառնալ հարձակման գործիք: Որքան արագ արձագանքեք արտահոսքին (փոխեք գաղտնաբառը, միացնեք 2FA-ն, չեղարկեք սեսիաները), այնքան քիչ հնարավորություն կունենան չարագործները:

Կարճ ասած

Արտահոսած գաղտնաբառերը սկսում են ակտիվորեն օգտագործվել կոտրելու համար միջինում արտահոսքի հրապարակումից 7 օր անց: Կորպորատիվ և գերատեսչական հաշիվները «մշակվում են» էլ ավելի արագ՝ 3 օր անց, քանի որ դրանք անմիջապես գնում են շորթող-ծրագրերի ստեղծողները: Անձնական տվյալները հայտնվում են դարքնեթի և Telegram-ի էժան բազաներում և օգտագործվում են մի փոքր ավելի դանդաղ: Պաշտպանությունը պարզ է՝ եզակի գաղտնաբառեր, երկփուլային վավերացում, գաղտնաբառերի կառավարիչ և արտահոսքերի պարբերական ստուգում: Արձագանքման ժամանակը վճռորոշ գործոն է: