Ինչպե՞ս կարող է բրենդինգը բացահայտել Հայաստանի ներուժը. Հարցազրույց BBC Studios-ի ներկայացուցչի հետ

Ինչո՞ւ Հայաստանը դեռևս լիովին չի բացահայտել իր ներուժը, ի՞նչ քայլեր են անհրաժեշտ միջազգային կայուն բրենդ ձևավորելու համար, և ինչպե՞ս կարող է երկիրը դառնալ զբոսաշրջիկների և ներդրողների համար գրավիչ: Այս ամենի վերաբերյալ իր կարծիքն ու Հայաստանի կերպարի տեսլականը ներդրումային և զբոսաշրջային գրավչության տեսանկյունից NEWS.am Tech-ին տված հարցազրույցում կիսվել է Սերգեյ Ստանովկինը՝ BBC Studios-ի Եվրասիայի առևտրային ներկայացուցիչը և Dars Consulting (UK) Ltd-ի գործադիր տնօրենը: Հայաստան մասնագետը ժամանել է HIF 2025 ֆորումին մասնակցելու համար:

Հայաստանի կերպարը. մեծ ճանապարհի սկիզբ

Ստանովկինի խոսքով՝ Հայաստանը գտնվում է միջազգային կայուն բրենդի ձևավորման ճանապարհի սկզբնական փուլում: Ներկայում երկրի կերպարը աշխարհում հիմնականում ձևավորվում է կարծրատիպերի հիման վրա, որոնք առաջացել են առանց Հայաստանի ակտիվ մասնակցության: Երկրի միջազգային հաղորդակցություններում հիմնական շեշտը դրվում է քաղաքական հարցերի վրա, մինչդեռ զբոսաշրջությունն ու ներդրումային գրավչությունը մնում են ստվերում:

«Հայաստանի մասին քիչ են խոսում, հատկապես նրա տարածաշրջանային բրենդինգի մասին», - նշել է փորձագետը՝ հղում անելով ՄԱԿ-ի ներկայացուցչի ելույթին, որը ընդգծել է այնպիսի ուղղությունների, օրինակ՝ Բայկալի հովտի, անբավարար հանրայնացումը:

Հայաստանն ունի բազմաթիվ մրցակցային առավելություններ՝ հարուստ պատմություն, յուրահատուկ մշակույթ, խոհանոց, կենսաբազմազանություն և հիասքանչ բնություն: Այնուամենայնիվ, այս առավելությունները դեռևս բավարար չափով ներկայացված չեն միջազգային ասպարեզում:

«Աշխարհում Հայաստանի նկատմամբ վերաբերմունքը հիանալի է, սակայն ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ դրանից դուրս գոյություն ունեցող կարծրատիպերը վերանայման կարիք ունեն», - կարծում է Ստանովկինը:

Հաղորդակցության խնդիրներն ու հնարավորությունները

Փորձագետի կարծիքով՝ հիմնական խնդիրներից մեկը միջազգային հաղորդակցությունների սահմանափակությունն է: Հայաստանի ձեռքբերումների և հնարավորությունների մասին տեղեկատվությունը հազվադեպ է դուրս գալիս ազգային սահմաններից և հաճախ ներկայացվում է հայերեն լեզվով: «Երբ դուք սոցիալական մեդիայում մեկնաբանություն եք կատարում հայերեն, դա մի բան է, իսկ երբ դա անում եք անգլերենով և միջազգային խմբերում, դա բոլորովին այլ բան է», - ընդգծում է Ստանովկինը:

Մամուլի հաղորդագրությունները, հրապարակումները և այլ նյութեր պետք է ուղղված լինեն միջազգային լսարանին, հասնեն խմբագիրներին և լրագրողներին՝ նպատակային խմբերին հասնելու համար:

Բացի այդ, Հայաստանում բացակայում է հստակ ձևակերպված տեսլական այն մասին, թե ինչպիսին է ուզում լինել երկիրը 5 կամ 10 տարի հետո:

«Ես չեմ կարող գտնել տեղեկատվություն այն մասին, թե զբոսաշրջության որ տեսակներն են առաջնային, որոնք են երկրի կողմից համարվում առանցքային մրցակցային առավելություններ», - նշում է փորձագետը:

Առանց հստակ ռազմավարության և դրա ակտիվ առաջմղման՝ դժվար է հույս դնել պետության, բիզնեսի և միջազգային գործընկերների միջև սիներգիայի վրա:

Պետության դերն ու շարունակականությունը

Ստանովկինը շեշտը դնում է ռազմավարությունների շարունակականության անհրաժեշտության վրա: Ղեկավարության հաճախակի փոփոխությունները և հայեցակարգերի մշտական վերաշարադրումը խոչընդոտում են զարգացման միասնական վեկտորի ձևավորմանը:

«Ամեն նոր նախարար գալիս է և գրում է նոր հայեցակարգ: Եթե լիներ շարունակականություն, ներդրողներն ու գործընկերները կարող էին հարմարվել դրան», - ասում է նա:

Պետությունը պետք է հստակ սահմանի առաջնահերթությունները և դրանք հասցնի միջազգային լսարանին, որպեսզի բիզնեսն ու գործընկերները կարողանան աշխատել միասնական ուղղությամբ:

Կարևոր է նաև հաշվի առնել, որ հաղորդակցությունները պետք է լինեն ոչ միայն տեղեկատվական, այլև հուզական:

«Համակրանքի համար մրցակցությունը հաղթում են հուզական մակարդակում», - ընդգծում է Ստանովկինը:

Տեսահոլովակները, ներկայացումները, պատմությունները, որոնք ներթափանցում են հոգիներ, այլ ոչ միայն մտքեր, կարող են դառնալ Հայաստանի առաջմղման հզոր գործիք: Սակայն նման բովանդակություն ստեղծելը պահանջում է ժամանակ, ռեսուրսներ և, ամենակարևորը, ցանկություն:

Աճի հնարավորություններ

Ստանովկինը ներկայիս իրավիճակը համարում է ոչ թե թերություն, այլ աճի հնարավորություն: Հայաստանն արդեն գրավիչ է զբոսաշրջիկների համար՝ շնորհիվ իր խոհանոցի, բնության, պատմության և մշակույթի: Այնուամենայնիվ, այս առավելությունները պետք է վիզուալիզացվեն և ակտիվորեն ներկայացվեն աշխարհին:

«Գովազդը այն է, ինչ դուք ցանկանում եք ասել, իսկ PR-ը՝ այն, ինչ մարդիկ ցանկանում են իմանալ Ձեր մասին», - բացատրում է փորձագետը:

Դրա համար անհրաժեշտ են տարբեր ձևաչափի տեսահոլովակներ՝ սոցիալական ցանցերի, հեռուստատեսության և կորպորատիվ ներկայացումների համար, որոնք կընդգծեն երկրի յուրահատկությունը:

Բացի այդ, Հայաստանը կարող է սովորել այլ երկրների փորձից՝ ուսումնասիրելով բրենդինգի պարտադիր ծրագրերի ստեղծման նրանց փորձը: Սա թույլ կտա կրճատել հայեցակարգերի մշակման ժամանակը և կենտրոնանալ դրանց իրականացման վրա: Կարևոր է նաև ներգրավել միջազգային գործընկերներ, ներառյալ սփյուռքը, պատմության, արվեստի և բնության սիրահարներին, որպեսզի նրանք դառնան Հայաստանի բրենդի դեսպաններ:

Սիներգիա և միջգերատեսչական փոխգործակցություն

Ստանովկինի կարծիքով՝ խնդիրներից մեկը գերատեսչությունների անջատվածությունն է: Զբոսաշրջությունը, մշակույթը, կրթությունն ու գիտությունը հաճախ դիտարկվում են առանձին, թեև մարդու համար դրանք կապված են:

«Մարդն ապրում է առանց սահմանների, նրա համար այս ամենը մի ամբողջություն է», - նշում է փորձագետը:

Միջգերատեսչական փոխգործակցությունը և բրենդինգի միասնական մոտեցումը կարող են ուժեղացնել առաջմղման էֆեկտը: Օրինակ, զբոսաշրջությունը, մշակույթը և գիտությունը միավորող նախագծերը կարող են ավելի նկատելի դառնալ միջազգային ասպարեզում:

Եթե ամփոփենք…

Հայաստանն ունի հսկայական ներուժ՝ աշխարհում ճանաչելի բրենդ դառնալու համար: Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է հաղթահարել հաղորդակցության խոչընդոտները, մշակել հստակ ռազմավարություն և ակտիվորեն առաջ տանել այն միջազգային լեզուներով: Սերգեյ Ստանովկինը վստահ է, որ առաջին քայլն արդեն արված է, և երկիրը գտնվում է մեծ ճանապարհի սկզբում: Բրենդի վրա համակարգային աշխատանքը, հուզական և վիզուալ հաղորդակցությունները, ինչպես նաև պետության, բիզնեսի և գործընկերների միջև սիներգիան կօգնեն Հայաստանին բացահայտել իր ներուժը և գրավել զբոսաշրջիկների ու ներդրողների ամբողջ աշխարհից: