Google-ի տվյալներով՝ 2024-ին զրոյական օրվա խոցելիությունների մեծ մասը շահագործել են պետության աջակցությամբ գործող հաքերները

Google-ի «Threat Intelligence Group»-ի հաշվետվության համաձայն՝ 2024 թվականին զրոյական օրվա (zero-day) արձանագրված շահագործումների մեծամասնության պատասխանատուները եղել են պետության կողմից աջակցվող հաքերները։ Ընդհանուր առմամբ հայտնաբերվել է 75 խոցելիություն, ինչը նվազում է 2023-ի համեմատ, սակայն ընդհանուր աճ է արձանագրվում 2022-ից ի վեր՝ քանի որ հարձակվողները գնալով ավելի են թիրախավորում կորպորատիվ անվտանգության և ցանցային տեխնոլոգիաները, գրում է BleepingComputer-ը։

Պետության աջակցությամբ գործող հաքերներ

Google-ի 2024 թվականի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ 75 զրոյական օրվա խոցելիություններից 34-ի պատասխանատվությունը հնարավոր է եղել վերագրել կոնկրետ հարձակում կատարողներին։ Այդ ենթաբազմության մեջ պետության աջակցությամբ գործող կիբերսպիոնաժի գործողությունները կազմել են շահագործումների 29%-ը՝ դառնալով գլխավոր կատեգորիան։ Սա վկայում է, որ չնայած շատ դեպքերի պատասխանատվությունը չի վերագրվում որևէ կոնկրետ խմբի, պետության կողմից ղեկավարվող հարձակումներն արդեն իսկ նկատելի և ճանաչելի մասն են կազմում զարգացած սպառնալիքների դաշտում։

Պետական խմբերի՝ զրոյական օրվա խոցելիությունների շահագործման մեջ առաջատար դառնալը արտահայտում է ռազմավարական սևեռում՝ բարձրարժեք թիրախների և բարդ մեթոդների վրա։ Այս խմբերն ունեն խոշոր ռեսուրսներ և տեխնիկական կարողություններ՝ մշակելու կամ ձեռք բերելու բարդ շահագործումներ հատուկ նպատակներով։ Նրանց գործողությունները հիմնականում ուղղված են կարևոր ենթակառուցվածքների, պետական մարմինների և ռազմավարական տեղեկատվություն կամ մտավոր սեփականություն ունեցող կազմակերպությունների դեմ, ինչը նրանց դարձնում է առավել վտանգավոր խաղացողներ կիբերանվտանգության ոլորտում։

Թիրախ՝ կորպորատիվ տեխնոլոգիաներ

2024 թվականին կորպորատիվ անվտանգության և ցանցային համակարգերը դարձել են գլխավոր թիրախները՝ կազմելով կորպորատիվ շահագործումների ավելի քան 60%-ը։ Սա ռազմավարական փոփոխություն է. այս սարքավորումների խոցելիության շահագործումը հարձակվողներին թույլ է տալիս ընդլայնված հասանելիություն ստանալ կազմակերպությունների ցանցերին՝ ընդամենը մեկ խոցելիության միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, զրոյական օրվա 75 դեպքերից 33-ը (44%) վերաբերել են կորպորատիվ հարթակներին՝ աճելով 2023 թվականի 37%-ից։

Այս ժամանակահատվածում Ivanti, Cisco և Palo Alto Networks-ի նման խոշոր մատակարարների անվտանգության համակարգերն ենթարկվել են բարձր ուշադրություն գրավող շահագործումների։ Այս շրջադարձը վկայում է ինչպես սպառնալիքների փոփոխվող բնույթի, այնպես էլ ավանդական թիրախների՝ օրինակ՝ զննիչների և բջջային սարքերի համար նոր միջոցառումների արդյունավետության մասին։ Այս հարթակներում շահագործումները նվազել են (զննիչների դեպքում՝ 17-ից 11, բջջային սարքերում՝ 17-ից 9): Հարձակվողները հարմարեցնում են իրենց ռազմավարությունները՝ կենտրոնանալով ավելի քիչ պաշտպանված կորպորատիվ տեխնոլոգիաների վրա, որոնք կարող են ավելի մեծ օգուտ բերել։

Առևտրային լրտեսական ծրագրեր տրամադրող մատակարարներ

Առևտրային լրտեսական ծրագրերի մատակարարները (CSV) նույնպես նշանակալի դեր են խաղացել 2024-ի զրոյական օրվա շահագործումների մեջ։ Ութ դեպք վերագրվել է NSO Group-ի և Cellebrite-ի նման ընկերություններին։ Այս ընկերությունները սովորաբար մշակում և վաճառում են բարդ լրտեսական գործիքներ պետական հաճախորդներին՝ ստեղծելով վտանգավոր «մոխրագույն» շուկա թվային ներթափանցման հնարավորությունների համար։ Չնայած վերահսկողության աճին՝ այս մատակարարները բարելավել են իրենց օպերացիոն անվտանգությունը, ինչը դժվարացնում է նրանց գործողությունների վերագրումը անվտանգության հետազոտողների համար։

Նրանց ազդեցության շարունակական աճը ցույց է տալիս, որ իրավապահ և պետական մարմինների կողմից լրտեսական հնարավորությունների պահանջարկը մնում է բարձր։ Հատկապես ուշադրության արժանի են դեպքերը, երբ փորձագիտական գործիքները կիրառվել են ֆիզիկական հարձակումների ժամանակ բջջային սարքերի վրա՝ օրինակ՝ Cellebrite-ի՝ Android-ի խոցելիությունների շահագործումը ակտիվիստների դեմ ուղղված գործողություններում։ Այս միտումը բարձրացնում է կարևոր հարցեր՝ առևտրային լրտեսական ծրագրերի կարգավորման և օրինական անվտանգության պահանջների ու մարդու իրավունքների խախտումների հավանականության միջև հավասարակշռության մասին։

Շահագործման միտումներ

Չնայած զրոյական օրվա շահագործումների ընդհանուր թիվը նվազել է՝ 98-ից (2023 թ.) հասնելով 75-ի (2024 թ.), երկարաժամկետ միտումը ցույց է տալիս աստիճանաբար աճ՝ 63-ից (2022 թ.) սկսած։ Սա վկայում է, որ զրոյական օրվա շահագործումները մնում են շարունակական սպառնալիք։ Տատանումները արտացոլում են հարձակվողների և պաշտպանների միջև շարունակվող «կատու-մուկ» խաղը, որտեղ հարձակվողները մշտապես հարմարվում են անվտանգության միջոցների բարելավումներին։

Մատակարարների կողմից կիրառված միջոցառումները սկսում են դրական արդյունքներ տալ, հատկապես զննիչների և բջջային սարքերի ոլորտում, որտեղ շահագործումների թիվը զգալիորեն նվազել է 2024-ին։ Օրինակ՝ Apple-ի «Lockdown Mode»-ը և Google-ի «Memory Tagging Extension»-ը (MTE) բարդացրել են խոցելիությունների շահագործումը՝ ստիպելով հարձակվողներին անցնել ավելի քիչ պաշտպանված տեխնոլոգիաների։ Չնայած այդ առաջընթացին՝ կիբերհանցագործները շարունակում են թիրախավորել խոցելի համակարգերը։ 11 զրոյական օրվա դեպք վերագրվել է, օրինակ, փրկագին պահանջող (ransomware) հարձակումների, որոնք հիմնականում ուղղված են եղել կորպորատիվ սարքերի՝ VPN-ների և երթուղիչների դեմ։