Ամեն օր միլիոնավոր մարդիկ օգտագործված մարտկոցներն ու կուտակիչները նետում են սովորական աղբամանը՝ չմտածելով հետևանքների մասին: Մինչդեռ այս սովորությունը հրդեհի իրական սպառնալիք է ստեղծում ինչպես աղբահավաքման փուլում, այնպես էլ աղբի տեսակավորման կայաններում: Այս մասին «Գազետա.ռու»-ին պատմել է Ippon ընկերության նոր մշակումների ուղղության ղեկավար Գեորգի Ցերեթելին:

Ինչո՞ւ են մարտկոցները դառնում հրդեհի աղբյուր

Հատկապես վտանգավոր են լիթիումային մարտկոցները, որոնք տեղադրված են սմարթֆոնների, նոութբուքերի, փաուերբենքերի (powerbank), անլար ականջակալների և մանկական խաղալիքների մեջ: Կորպուսի վնասման կամ կարճ միացման դեպքում դրանք կարող են ինքնաբռնկվել:

«Նույնիսկ փոքր մարտկոցը կարճ միացման ժամանակ կարող է արագ տաքանալ, ինչից հետո սկսվում է էլեկտրոլիտի քայքայումը և դյուրավառ գազերի արտանետումը: Հետագա զարգացման դեպքում հնարավոր է ջերմային անկառավարելի աճ և շրջակա աղբի բռնկում», — զգուշացնում է մասնագետը:

Վտանգն առաջանում է հենց աղբի կոնտեյներում. մարտկոցները սեղմվում են փաթեթների կողմից, հարվածում միմյանց, հպվում մետաղական առարկաների՝ մետաղադրամների, ամրակների, փայլաթիթեղի կամ լարերի հետ: Առանց մեկուսացման հպակները (contacts) հեշտությամբ փակվում են, և գործընթացն սկսվում է:

Ոչ պակաս վտանգավոր են կենցաղային տեխնիկայի կուտակիչները՝ էլեկտրական գործիքներից կամ անխափան սնուցման սարքերից (UPS): Վնասված բլոկները կարող են տաքանալ, արտազատել կծու գոլորշիներ և հրդեհի պատճառ դառնալ արդեն տեղափոխման կամ տեսակավորման փուլում:

Ինչպե՞ս ճիշտ ուտիլիզացնել մարտկոցներն ու կուտակիչները

Ռիսկից խուսափելու համար փորձագետները խորհուրդ են տալիս երբեք չնետել մարտկոցները սովորական աղբի մեջ: Դրանք պետք է հանձնել վտանգավոր թափոնների ընդունման մասնագիտացված կետեր, որոնք առկա են գրեթե բոլոր խոշոր էլեկտրոնիկայի խանութներում կամ հիպերմարկետներում:

Հանձնելուց առաջ ցանկալի է մեկուսացնել հպակները. սոսնձել դրանք մեկուսիչ ժապավենով (изолента) կամ սկոտչով, կամ մարտկոցը դնել առանձին տոպրակի մեջ: Սա նվազագույնի է հասցնում պատահական կարճ միացման հավանականությունը:

Խոշոր կուտակիչները (էլեկտրական սկուտերներից կամ հեծանիվներից) ընդհանրապես չի կարելի քանդել կամ փորձել ինքնուրույն լիցքաթափել. դրանք ավելի անվտանգ է հանձնել սպասարկման կենտրոններ կամ ուտիլիզացման պրոֆիլային կետեր:

Կարճ ասած

Մարտկոցները սովորական աղբի մեջ նետելը վտանգավոր է. վնասվելու կամ կարճ միացման դեպքում լիթիումային տարրերը կարող են տաքանալ և հրդեհ առաջացնել: Վտանգն առաջանում է դեռևս աղբամանում՝ սեղմման կամ մետաղի հետ շփման պատճառով: Լուծումը պարզ է՝ հանձնել հատուկ ընդունման կետեր՝ նախապես մեկուսացնելով հպակները: Սա ոչ միայն էկոլոգիայի, այլև իրական հրդեհային անվտանգության հարց է: