Ինչո՞վ են սև խոռոչները նման «Աստղային պատերազմների» «Մահվան աստղին»

28 մայիսի, 2024  22:23

Գերզանգվածային սև խոռոչներն արձակում են այսպես կոչված շիթեր՝ կենտրոնացված գամմա մասնիկների և ռենտգենյան ճառագայթների ենթալուսային արտանետումներ: Այս շիթերը, որոնք ինչ-որ չափով հիշեցնում են հայտնի «Աստղային պատերազմներ» ֆիլմի «Մահվան աստղ»-ը, հսկայական վտանգ են ներկայացնում այն ​​ամենի համար, ինչ գտնվում է մինչև մի քանի հազար լուսատարի հեռավորության վրա: Այժմ, սակայն, գիտնականները պարզել են, որ շիթերը կարող են անկանխատեսելի վարքագիծ դրսևորել, և դրանց ուղղությունը կարող է բավականին արագ փոխվել մինչև 90° անկյան տակ:

Աստղագետների միջազգային խումբն ուսումնասիրել է 16 սև խոռոչ՝ օգտագործելով NASA-ի Chandra ռենտգենյան աստղադիտարանը և Very Long Baseline Array (VLBA) ռադիոինտերֆերոմետրը և սև խոռոչների շուրջը գտնվող գազի և փոշու ամպերում փնտրել բաց հատվածների հետքեր, այսինքն՝ նախկինում այդ շիթերի հասցրած հարվածների հետքեր: Ուսումնասիրելով դրանք՝ գիտնականները կարողացել են հետևել, թե ինչպես են ժամանակի ընթացքում փոխվել բարձր էներգիա պարունակող շիթերի ուղղությունները։

«Մենք պարզեցինք, որ ճառագայթների մոտ մեկ երրորդն այժմ ուղղված է բոլորովին այլ ուղղություններով, քան նախկինում էր։ «Մահվան աստղ»-ի այս սև խոռոչները պտտվում են և ուղղվում դեպի նոր թիրախներ, ինչպիսին է «Աստղային պատերազմներ»-ից հայտնի մտացածին տիեզերական կայանը»,- ասել է Իտալիայի Բոլոնիայի համալսարանի աստղաֆիզիկոս Ֆրանչեսկո Ուբերտոզին:

Գիտնականների ուսումնասիրած շիթերի 30-38%-ը 10 միլիոն տարվա կամ դրանից ավելի շատ ժամանակի ընթացքում փոխել է ուղղությունը ավելի քան 45°-ով։ Սա գիտնականներին ստիպել է ենթադրել, որ այն համեմատաբար տարածված երևույթ է գերզանգվածային սև խոռոչների համար: Որոշ դեպքերում նկատվել են ուղղության գրեթե 90° փոփոխություններ։ Ուղղության ամենաարագ փոփոխությունը մեկ այլ թիրախի տեղի է ունեցել ընդամենը 1 միլիոն տարվա ընթացքում, ինչը տիեզերական մասշտաբներով դա բավականին արագ է համարվում:

«Հաշվի առնելով, որ այս սև խոռոչները, հավանաբար, ավելի քան 10 միլիարդ տարեկան են, մենք կարծում ենք, որ մի քանի միլիոն տարվա ընթացքում ուղղության զգալի փոփոխությունն իսկապես արագ է, - ասել է Հարվարդի աստղաֆիզիկայի կենտրոնի (ԱՄՆ) և Սմիթսոնյան ինստիտուտի աստղաֆիզիկոս Գերիտ Շելենբերգերը,- Մոտ մեկ միլիոն տարվա ընթացքում հսկա սև խոռոչի ճառագայթների ուղղության փոփոխությունը նման է մի քանի րոպեում նոր մարտանավերի ուղղության փոփոխությանը»:

Քանի որ շիթերի ճառագայթները դժվարացնում են գազի միաձուլումն ու աստղերի ձևավորումը, դրանց կողմնորոշման ցանկացած փոփոխություն կարևոր հետևանքներ է ունենում նրանց շրջապատող գալակտիկաների կազմության վրա: Ակնհայտ է, որ կենսաբանական կյանքի համար հետևանքները նույնը կլինեն, եթե դրանք հայտնվեն այդպիսի ճառագայթների տակ։


 
  • Ամենաընթերցվածը

ամիս

շաբաթ

օր

 
 
 
 
  • Արխիվ